Mossad-operatie spreekt tot de verbeelding maar ‘smoking gun’ dat Iran werkt aan atoombom is er niet

Met veel bombarie onthulde Israël maandag een van de gewaagdste operaties van de Mossad in de afgelopen jaren. Uit 110 duizend documenten die de geheime dienst in handen kreeg, zou blijken dat Iran ooit werkte aan kernwapens. Maar de harde realiteit is dat Israël en de VS geen smoking gun hebben die bewijst dat Teheran nog steeds probeert een kernmacht te worden. 

De ondergrondse Iraanse uraniumfabriek Fordow. Beeld Reuters

‘Een grote prestatie van de inlichtingendiensten’, zo noemde de Israëlische premier Netanyahu de spionageactie om de duizenden stukken in handen te krijgen. Vanuit een briefingruimte in het ministerie van Defensie gaf de premier details over de operatie en wat Israël te weten was gekomen.

Het spreekt inderdaad tot de verbeelding: in een opslagplaats in het zuiden van Teheran, die er van buiten uitzag als een vervallen pakhuis, had Iran in 2017 in het geniep zijn grootste atoomgeheimen opgeslagen. Documenten over hoe het land aan een werkbaar kernwapen kon komen, hoe nucleaire testen moesten worden uitgevoerd en hoe zo’n atoombom verkleind moest worden zodat het zou passen op de middellange afstandsraket Shahab die Israël kan bereiken. 

500 kilo aan stukken

Vervolgens zouden Mossad-agenten, samen met hun handlangers in Iran, in de afgelopen weken zo’n 500 kilo aan stukken hebben ontvreemd uit Irans ‘schatkamer’ en naar Jeruzalem hebben gesmokkeld. De boodschap van Netanyahu aan de wereld, president Trump in het bijzonder, was klip en klaar: Iran kan gewoon niet vertrouwd worden. Het internationale akkoord dat moest voorkomen dat Teheran ’s werelds tiende kernmacht zou worden, is derhalve waardeloos. 

Premier Netanyahu maandag bij de presentatie van de buitgemaakte Iraanse stukken. Beeld EPA

Gelogen

‘Iran heeft op grote schaal gelogen’, aldus de Israëlische premier. Veelzeggend over de waarde van de geheime documenten was echter de reactie van de invloedrijke Amerikaanse senator Bob Corker, niet bepaald een vijand van Israël. ‘Niets nieuws’, aldus de Republikeinse voorzitter van de Senaatscommissie voor Buitenlandse Zaken. De afgelopen jaren was volgens de senator al duidelijk geworden wat Iran in het geheim had uitgespookt om kernwapens te maken.

President Trump, gesteund door Israël, wil liever vandaag dan morgen af van het internationale nucleaire akkoord dat Iran in 2015 sloot. In ruil voor het opheffen van economische sancties, stemde Teheran er toen mee in dat het de nucleaire activiteiten zo zou beperken zodat het voorlopig geen kernwapens kon maken. Het akkoord is van nul en generlei waarde, als kan worden aangetoond dat Iran sinds 2015 de wereld bedriegt en in het geheim toch werkt aan de ontwikkeling van een atoombom. 

De vertrouwelijke stukken die Israël in handen kreeg, tonen dat echter niet aan. Het overgrote deel heeft immers betrekking op het geheime project Amad waaraan Iran tussen 1997 en 2003 zou hebben gewerkt. Dit nucleaire wapenprogramma, waarvan het bestaan altijd is ontkend door Teheran, moest Iran in staat stellen om door uraniumverrijking en nucleaire testen aan kernwapens te komen. 

In de ijskast

Deze pogingen werden volgens de Amerikaanse inlichtingendiensten in 2003 plotseling in de ijskast gestopt, naar verluidt vanwege de Amerikaanse invasie van Irak. In Teheran bestond toen de vrees dat Iran het volgende doelwit zou worden van de Bush-regering. Na 2003, zo concludeerde onder andere de CIA, waren er geen aanwijzingen dat Iran dit programma weer had opgestart. 

Wel ging Teheran verder, onder het mom van energieopwekking, met ‘onschuldige’ onderdelen zoals de verrijking van uranium. De forse vooruitgang die Iran hiermee boekte, onder andere in de uraniumverrijkingsfabriek Fordow die pas in 2009 ontdekt werd, leidde uiteindelijk mede tot het internationale akkoord van 2015.  De stukken die Israël nu in handen heeft mogen dan oud zijn, ze kunnen Trump wel een stok in handen geven om Iran mee te slaan en om van het akkoord af te komen. 

Excuus

Trump roept al jaren dat het Iraanse leiderschap niet te vertrouwen is en het akkoord gebruikt om alsnog te werken aan de ontwikkeling van kernwapens. Iran moest volgens het akkoord opgeven wat het voor 2015 had uitgespookt om een kernmacht te worden. Als uit de Israëlische stukken blijkt dat Teheran niet eerlijk is geweest en documenten heeft achtergehouden, kan het een excuus voor Trump zijn om op 12 mei bekend te maken dat de VS de nucleaire sancties tegen Iran opnieuw instelt. Feitelijk stappen de VS dan uit het akkoord. 

Of de president dit ook daadwerkelijk gaat doen, blijft de grote vraag. De Europese bondgenoten zijn tegen, evenals belangrijke Republikeinen en zelfs zijn eigen minister van Defensie, James Mattis, is het niet eens met een dergelijke stap. Het opstappen van generaal Mattis, die wordt gezien als een van de weinige mensen die de president in toom kan houden, zou een flinke aderlating zijn voor de regering-Trump. De dreigende woorden van de president zijn deels ook bedoeld om Teheran onder druk te zetten zodat het akkoord gaat met aanpassing van het akkoord. Maar tot nu toe heeft dat bijzonder weinig effect gehad.

Een B-2 Stealth-bommenwerper wordt bijgetankt in de lucht. De B-2 is als enige in staat om de Massive Ordnance Penetrator (MOP) te lanceren. Deze enorme bom van bijna 14 duizend kilo, Amerika's zwaarste conventionele bom, zou de Iraanse Fordow-fabriek kunnen vernietigen. Beeld US Air Force
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.