Moslimtwist Pakistan verhevigt

Het was een jaar vrij rustig in de onderlinge strijd van moslims in Pakistan. Maar het presidentieel verbod op vechtlustige groepen lijkt zijn kracht verloren te hebben....

Al is nog onduidelijk wie de daders zijn en heeft de regering met een beschuldigende vinger naar 'het buitenland' gewezen, zowel waarnemers als bewoners vermoeden dat dit een sektarische aanslag was: een aanslag van soennieten op shi'ieten.

Dat is niets nieuws. Al sinds de jaren tachtig vindt er in Pakistan een verbeten strijd plaats tussen deze twee stromingen in de islam. Met name in de provincie Punjab en de zuidelijke havenstad Karachi worden gruwelijke aanslagen gepleegd; de afgelopen jaren zijn hierbij honderden mensen vermoord.

Het conflict gaat terug tot de dood van Mohammed, de grondlegger van de islam. Er moest een nieuwe leider worden gevonden en de vraag was of hiervoor de meest vrome en capabele man uit de gemeenschap moest worden gekozen, of dat Mohammeds schoonzoon Ali, de vader van diens kleinkinderen, het erfelijke recht had op het leiderschap.

De voorstanders van de erfopvolging groepeerden zich in de partij van Ali (shi'at Ali) die zich later tot de shi'a, oftewel de shi'ieten zou ontwikkelen. Ze dolven echter het onderspit: uiteindelijk kwam er een gekozen leider; een trouwe vriend van Mohammed, Abu Bakr, werd uitgeroepen tot de eerste kalief.

De problematiek in Pakistan vindt zijn oorsprong een kleine 1350 jaar later. In 1979 begon de militaire dictator generaal Zia ul-Haq het land te islamiseren. Pakistan werd de thuisbasis voor met name soennitische groeperingen die tot de tanden toe werden bewapend en zowel militaire training als financiële steun kregen van de staat en de Verenigde Staten.

De shi'ieten waren veel kleiner in getal, maar ook zij vochten net als de soennieten tegen de communisten in Afghanistan met wapens die afkomstig waren uit Iran, waar in 1979 net de Islamitische Revolutie had plaatsgevonden.

Toen de Russen Afghanistan verlieten, keerden de militanten terug naar huis - met al hun wapens en oorlogservaring. Velen werden aangemoedigd om te vechten in de Heilige Oorlog in Kashmir, de betwiste deelstaat in het noorden van India. Maar anderen bleven thuis en begonnen een campagne tegen 'andere' moslims, die ze als afvalligen beschouwden. Zo ontbrandde de interne strijd.

Moskeeën en individuen werden aangevallen, waarop met tegenaanvallen werd gereageerd. Sommige radicale organisaties lijken zelfs meer haat te koesteren jegens hun medemoslims dan jegens de verfoeide Amerikanen. De soennitische groepering Sipah-e-Sahaba bijvoorbeeld heeft haar eigen klerken vermoord als deze zich niet naar haar extremistische agenda wilden voegen.

In januari 2002 werden de meest extreme groepen door president Pervez Musharraf verboden. Maar de aanvallen zijn nooit helemaal gestopt. Zo werden er vorig jaar juni negen shi'ieten doodgeschoten in een moskee in Karachi; in februari van dit jaar werd eenzelfde aantal op dezelfde manier vermoord.

En het ziet er naar uit dat degenen die ruim een jaar ondergedoken hebben gezeten weer actief worden en hun werkterrein zelfs hebben uitgebreid naar Quetta - een gebied waar het Pakistaanse leger al onder druk staat omdat het er moet vechten tegen de Taliban-en Al Qa'ida-strijders die de grens met Afghanistan zijn overgestoken.

Toen Pakistan werd gesticht, droomde zijn grondlegger Mohammed Ali Jinnah van een staat waar harmonie zou heersen en waar religie een persoonlijke aangelegenheid zou zijn. Zesenvijftig jaar later is er niet veel over van deze droom. Zolang de daders niet worden gestraft (een voormalige leider van de Sipah-e-Sahaba, Azam Tariq, is zelfs lid van het Pakistaanse parlement) en extremisten de armoede en corruptie kunnen uitbuiten, zal de droom van Jinnah nooit verwezenlijkt worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden