Moslimshow werkt averechts

Caïro Een jonge, bebaarde geestelijke schreeuwt tegen een jonge vrouw, omdat ze haar sluier omhoog heeft gedaan als hij haar op straat aanspreekt. Hij gaat tekeer tegen Egyptenaren die de westerse levensstijl omarmen. Zijn volgelingen tuigen een tegenstander af.

Dit is het beeld dat de Egyptische kijkers een paar maanden voor de parlementsverkiezingen van november kregen voorgeschoteld van de oprichter van de Moslim Broederschap, de grootste oppositiebeweging in Egypte.


Aanhangers van de Moslim Broederschap doen de tv-serie, die tijdens de Ramadan werd uitgezonden, af als propaganda. Zij beschuldigen de regering ervan de Moslim Broederschap af te schilderen als een groep fanatiekelingen die het opneemt tegen seculiere en westers gezinde Egyptenaren en het liefst Egypte in een islamitische staat wil veranderen.


Volgens politicoloog Ashraf el-Sherif heeft de tv-serie een averechts effect gehad. 'De show heeft een dinosaurus veranderd in een levend politiek fenomeen', zegt El-Sherif, die aan de American University in Caïro doceert. 'De Moslim Broederschap is nu niet langer een verboden groep, zoals de regering eigenlijk zou willen. Ze komen nu elke huiskamer, straat en elk theehuis binnen.'


Veel Egyptenaren wantrouwen de Moslim Broederschap, maar de beweging heeft ook sympathisanten gekregen door zijn goede netwerk voor sociale dienstverlening. De broederschap is veruit de grootste en best georganiseerde oppositiepartij en vormt een flinke uitdaging voor de regering van president Mubarak, nu de roep om democratische hervormingen en de klachten over slechte sociale voorzieningen toenemen.


De beweging, die in 1928 werd opgericht, werd in 1954 verboden op beschuldiging van het gebruik van geweld. Maar sinds die tijd hebben de Moslim Broeders het gebruik van geweld afgezworen, een internationaal netwerk opgebouwd en verscheidene malen als onafhankelijke kandidaten meegedaan aan de verkiezingen.


In 2005 won de partij verrassend eenvijfde van de 454 zetels in het Egyptische parlement. Sindsdien hebben de autoriteiten meer dan vijfduizend leden van de broederschap opgepakt.


De tv-serie, die Al-Gamaa oftewel 'De Groep' heet, is een van de populairste tv-programma's van dit jaar in Egypte. De show is geproduceerd door een particuliere productiemaatschappij in samenwerking met de staatstelevisie. De afleveringen, die elke avond werden uitgezonden en de middag erop herhaald, hebben meer reclame-inkomsten opgeleverd dan de ongeveer zestig andere soaps die tijdens de Ramadan werden uitgezonden.


Het plot van de show draait om een recente rechtszaak waarin de Moslim Broederschap wordt beschuldigd van het rekruteren van studenten voor een gewapende strijd. Deze beelden worden gecombineerd met flashbacks die de historie van de broederschap vertellen.


Critici zeggen dat de inhoud van de show onvolledig is en dat er selectief met de historie wordt omgesprongen. Volgens de leiders van de Moslim Broederschap weerspiegelt het script de visie van Egyptes machtige veiligheidsapparaat, dat de broederschap een broedplaats voor extremisten is.


'Wat werd aangekondigd als een tv-serie, blijkt een schaamteloos stukje politieke propaganda te zijn', aldus Gelil al-Shernouby, redacteur van de website van de Moslim Broederschap.


De bedenker van de show, Wahid Hamid, die bekendstaat om zijn seculiere opvattingen en afkeer van islamitische politieke groeperingen, geeft toe dat hij af en toe met de feiten heeft gespeeld. Maar hij houdt vol dat de serie voornamelijk gebaseerd is op documenten van de broederschap zelf, waaronder de memoires van oprichter Hassan al-Banna.


Al-Banna, die in 1949 werd vermoord, wordt geportretteerd als een conservatieve, intolerante geestelijke die vrouwen afblaft omdat ze niet zedelijk gekleed gaan. Al-Banna richtte de groepering op om de weg te effenen voor de invoering van de sharia, het islamitische rechtssysteem.


De door hem opgerichte beweging breidde zich sindsdien uit over een groot aantal landen, van Marokko tot Indonesië, en bracht verscheidene radicale groepen voort, zoals de Hamasbeweging.


De broederschap wordt verantwoordelijk gesteld voor politieke moorden en gewapende aanvallen, maar volgens de leiders behoren die gewelddaden tot het verleden.


Om hun imago te verbeteren zijn de Moslim Broeders een charmeoffensief begonnen op de van Facebook afgeleide sociale netwerksite Ikhwanbook, die een platform biedt om 'de kennis van de islamitische normen en waarden te verspreiden'.


Aanhangers van de regering vinden dat de Moslim Broeders hun verleden te gemakkelijk proberen schoon te poetsen. 'De Egyptenaren weten dat de broederschap een islamitische staat wil oprichten waar de oppositie wordt onderdrukt', betoogt Abdel Moneim Saeed, een vooraanstaand lid van de regeringspartij en directeur van de staatskrant Al-Ahram. 'De Moslim Broederschap is overal tegen en wil het land terugwerpen in de Middeleeuwen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden