AnalyseIslamitische begraafplaatsen

Moslims zoeken de eeuwige grafrust hier; roep om eigen begraafplaatsen wordt sterker

Komt de grootste islamitische begraafplaats van West-Europa straks in Drenthe? Er wordt al actief geld ingezameld voor een begraafplaats in Zuidlaren: de financiering daarvoor is al voor de helft rond. Dit past in een trend waarbij de vraag naar islamitische begraafplaatsen in Nederland steeds groter wordt.

De islamitische begraafplaats van de stichting van Az-Raza in Almere.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Voor Nederlandse moslims is het lastig om bij overlijden alle voorschriften van de islam te volgen. Het geloof schrijft voor dat iemand moet worden begraven op de plek waar hij of zij overlijdt. Maar het is minstens even belangrijk dat iemand wordt begraven op een plek waar eeuwige grafrust is gegarandeerd. In Nederland is dit problematisch: veel grafrechten gelden in eerste instantie voor tien of dertig jaar. Om die reden laten veel moslims, ongeveer zo'n 80 procent, zich begraven in het land van herkomst. Dit begint echter te veranderen. Steeds meer moslims willen in Nederland begraven worden, maar wel op een plek waar die eeuwige grafrust gegarandeerd is.

In Rotterdam en Den Haag hebben inwoners zich al eens hard gemaakt voor een begraafplaats in islamitisch beheer, maar inmiddels lijkt de begraafplaats in Zuidlaren het dichtstbij. Er zijn weliswaar begraafplaatsen in Nederland met aparte vakken voor moslims en grafrechten voor onbepaalde tijd, maar daar zijn voorwaarden aan verbonden. Het graf moet een levende contactpersoon hebben en het moet ook eeuwig onderhouden worden. Als niet meer aan beide voorwaarden kan worden voldaan, wordt het graf geruimd.

Dit kan voorkomen worden als de grond in eigen beheer is. In Almere heeft de stichting van de moskee Az-Raza bijvoorbeeld grond gekocht op een lokale begraafplaats. ‘Dit is de enige begraafplaats in Nederland waar eeuwige grafrust wordt gegarandeerd,’ zegt Ali Karamatali, imam en beheerder. Hier is het niet nodig om te verlengen. Dat is een geruststelling, stelt Karamatali, want op veel plekken ‘houdt het op een gegeven moment op met verlengen’. De vraag is groot. ‘Vorig jaar heb ik 70 à 80 mensen begraven, dat is erg veel. En dan reken ik de graven voor kinderen en ongeboren baby’s niet mee.’

Wim van Midwoud, woordvoerder van Landelijke Organisatie Begraafplaatsen (LOB) ziet dat er een verschuiving plaatsvindt. ‘Tot nu toe was gebruikelijk om iemand te repatriëren of, wat minder voorkwam, te begraven op een islamitisch deel van een bestaande begraafplaats.’ Naar schatting zijn er tussen de 60 en 70 van zulke plekken bij de leden van LOB, die ongeveer 75 procent van de begrafenissen in Nederland uitvoeren. 

Nu wordt de roep om eigen begraafplaatsen sterker. ‘Wij worden vaker benaderd met vragen over de wet- en regelgeving door mensen die een islamitische begraafplaats willen stichten.’ Gek is dat niet, met 850 duizend Nederlandse moslims, vindt Van Midwoud. ‘Er zijn hele generaties die hier zijn geboren en zich Nederlander voelen. Daarmee wordt ook de behoefte om hier te worden begraven groter.’

De islamitische begraafplaats in Almere. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Aysha Pijnenburg, van de stichting islamitische uitvaartzorg Amanah in Utrecht, beaamt dit. ‘De nieuwe generatie wil in Nederland begraven worden.’ Als gevolg daarvan zal de vraag de komende jaren alleen maar toenemen, voorspelt ze, hoewel de repatriëringen niet helemaal zullen verdwijnen. ‘Er zijn mensen die graag dicht bij hun familie worden begraven.’ 

Er is ook wantrouwen. ‘Sommigen zijn huiverig voor een graf in Nederland. Nederland is geen moslimland, denken ze dan, ze zijn bang om te worden opgegraven.’ Abdel Hamid, van Al Firdaus Uitvaartzorg in Amsterdam bevestigt dit. ‘Repatriëring kost soms 1 à 2 weken, terwijl een moslim eigenlijk zo snel mogelijk begraven moet worden. Maar een garantie op eeuwigdurende grafrust is veel belangrijker.’

Een andere reden waarom met name oudere moslims na overlijden worden gerepatrieerd, heeft te maken met de uitvaartverzekering. Ze hebben die afgesloten in het land van herkomst. De verzekering voorziet in de reiskosten en een graf aldaar. ‘Zelfs als ze hier begraven willen worden, gaat dat niet, omdat ze door hun hoge leeftijd geen verzekering in Nederland kunnen afsluiten,’ zegt Pijnenburg. Jonge mensen sluiten vaker in Nederland een verzekering af.

Ten slotte is een eeuwig graf duur: het kost al gauw rond de 8000 euro. Dat is dan ook een van de belangrijkste drijfveren van Hamed Amrino, voorzitter van stichting Bibin, die de kar trekt voor de begraafplaats in Zuidlaren. ‘De grafrechten voor onbepaalde tijd zijn vaak onbetaalbaar. Wij willen als non-profitorganisatie betaalbare grafrechten mogelijk maken voor moslims in heel Nederland.’ Bij Bibin kosten grafrechten maximaal 3000 euro. ‘Daarnaast hebben joden, katholieken en protestanten allemaal eigen begraafplaatsen. Dat is heel mooi, maar dat willen wij ook voor moslims.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden