Moslims nog niet sterk genoeg voor grote krachtmeting

AMSTERDAM Als de internationale gemeenschap niets doet om Sarajevo uit de wurggreep van de Bosnische Serviërs te bevrijden, dan moeten wij het zelf doen....

KARIN VERAART

Van onze buitenlandredacteur

Karin Veraart

Maar of het Bosnische leger werkelijk van plan is de hoofdstad snel te ontzetten, liet hij in het midden. Izetbegovic' woordvoerder sprak vrijdag van 'preventieve maatregelen om verdere wurging van Sarajevo tegen te gaan'. Zeker vijftienduizend Moslim-soldaten hebben zich rond Sarajevo geposteerd, de grootste troepenconcentratie sinds de oorlog begon. VN-waarnemers ter plaatse konden gisteren niet zeggen of de beschietingen het begin vormen van een offensief om de nu 38 maanden oude belegering van de stad te doorbreken. Mogelijk zijn de acties er in de eerste plaats op gericht wegen te openen voor voedsel- en noodhulp voor de stad.

Een woordvoerder van het Bosnische regeringsleger verklaarde dat de eerste aanvallen ten doel hadden de Servische reactie te peilen en de aandacht van de Serviërs af te leiden tijdens de troepenverplaatsingen in de beboste heuvels en bergen rond de stad. Bovendien willen de Moslims hun posities verbeteren, en daar hebben ze tijd voor nodig.

Hoge VN-functionarissen en westerse leiders hebben bezorgd gereageerd op de ontwikkelingen en de Bosnische regering gewaarschuwd haar hand niet te overspelen. Want zeker rond Sarajevo lijken de krachtsverhoudingen nog steeds in het voordeel van de Serviërs te zijn.

Ontegenzeggelijk heeft het Bosnische regeringsleger zich het afgelopen jaar flink versterkt. De Bosnische Serviërs vinden nu een geloofwaardige vijand tegenover zich, een die hemelsbreed verschilt van de verzameling boeven, tieners en patriotten die zij begin 1992 bevochten. Hoewel de Serviërs de stad de afgelopen weken dagelijks beschoten, is het uitgaande Bosnische mortiervuur vaak even krachtig als de Servische beschietingen.

Volgens medewerkers van het Internationaal Instituut voor Strategische Studies (IISS) in Londen hebben de Bosnische eenheden de afgelopen maanden ondanks het wapenembargo een groot aantal mortieren, enkele lange-afstands anti-tankwapens en een paar tanks bemachtigd. Lichtere wapens worden in toenemende mate geproduceerd in Bosnische plaatsen als Novi Travnik en Bihac.

Volgens het IISS hebben de Moslims nu de beschikking over zo'n veertig tanks en rond de vijftig stuks artillerie. Bovendien hebben ze inmiddels goed opgeleide speciale eenheden die in staat zijn door de vijandelijke linies heen te breken.

De meeste wapens van het regeringsleger zijn afkomstig uit landen als Turkije, Maleisië en Iran, drie landen waarmee Sarajevo nauwe handels- en diplomatieke betrekkingen onderhoudt. De wapens worden grotendeels vervoerd over Kroatische grondgebied.

Maar de Kroaten, hoewel sinds 1994 officieel bondgenoten van de Bosnische Moslims, houden het transport van tanks en zware wapens over hun grondgebied nog steeds tegen. Zagreb is de oorlog tussen de Moslims en de Bosnische Kroaten in 1993 nog steeds niet vergeten. Volgens waarnemers is het gebrek aan zware wapens de grootste handicap van de Moslims.

Het Moslim-leger beschikt echter over veel meer manschappen dan het Servische. Volgens het IISS zijn de Moslims zeker met 110 duizend man en kunnen ze er gemakkelijk nog hondderduizend extra mobiliseren. Het Bosnisch Servische leger telt 80 duizend militairen, die bovendien verspreid zijn over het uitgestrekte deel van Bosnië (70 procent) dat zij in handen hebben. Het door Moslims gedomineerde regeringsleger geldt als goed gemotiveerd, waar het moreel onder de Serviërs laag zou zijn.

Toch blijft het onwaarschijnlijk dat de Moslims puur op mankracht en motivatie de slag om Sarajevo kunnen winnen. Westerse bronnen menen dat de Serviërs bij Sarajevo beschikken over vijfhonderd tot achthonderd zware wapens, deels afkomstig uit de erfenis van het Joegoslavische Volksleger (JNA).

Militair deskundigen waarschuwen dat het Bosnische regeringsleger een verpletterende nederlaag tegemoet gaat bij Sarajevo. De 300 duizend inwoners van de stad zijn zeer kwetsbaar voor het tank-, mortier- en artillerievuur waarmee de Serviërs hen vanuit de bergen bestoken. De laatsten hebben nog steeds alle hoger gelegen delen rond de stad in handen.

De laatste Moslim-aanvallen lijken in eerste instantie tot doel te hebben de aanvoerroutes van de Serviërs ten noorden en zuiden van Sarajevo en hun hoofdkwartier in Pale in te nemen. In het noorden zou de volgende stap de verovering van een Servisch gebied van zo'n veertien kilometer kunnen zijn, waarmee een doorbraak naar Moslim-gebied in centraal-Bosnië wordt geforceerd. Een eerdere poging hiertoe vorig jaar werd verijdeld door de Serviërs.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden