Nieuws Religie

Moslims met Turkse en Marokkaanse achtergrond steeds religieuzer: ze bidden meer en gaan vaker naar de moskee

Nederlanders met een Turkse of Marokkaanse achtergrond zijn de afgelopen tien jaar religieuzer geworden. Niet alleen bidden ze vaker, ook gaan ze vaker naar de moskee. Meer vrouwen dragen bovendien een hoofddoek. Dat blijkt uit een onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). 

Bezoekers van de Mevlana moskee tijdens het avondgebed aan het begin van de Ramadan. Beeld ANP

‘Er zijn twee ontwikkelingen gaande’, zegt Willem Huijnk, onderzoeker bij het SCP. ‘Bij Turkse moslims zien we vergeleken met tien jaar geleden een kleine toename van secularisering, bij Marokkaanse Nederlanders zie je dat niet. Tegelijkertijd neemt bij beide groepen de religieuze beleving toe. Er wordt meer gebeden, Turkse moslims gaan vaker naar de moskee en het aantal Marokkaanse moslims dat een hoofddoek draagt is toegenomen.’

Van de Marokkaanse moslims bidt 78 procent vijf maal per dag, bij Turkse moslims is dit 33 procent. Turkse moslims bezoeken wel meer en meer de moskee. Ongeveer 40 procent van beide groepen doet dat tenminste wekelijks. 

Meer dan driekwart van de Marokkaanse moslims (78 procent) zegt een hoofddoek te dragen, tegen 64 procent tien jaar geleden. Bij Turkse moslima’s is deze toename er echter niet. Van hen draagt zo'n 49 procent een hoofddoek.  

Onder de jongeren uit beide groepen wordt de hoofddoek wel minder gedragen dan onder ouderen. Zo draagt een kwart van de jonge Turkse moslima’s een hoofddoek. Bij de tweede generatie Marokkanen is dat ongeveer 60 procent.

Zeven van de acht Marokkaanse moslims vasten alle dagen tijdens de ramadan. Bij Turkse moslims geldt dat voor iets meer dan de helft. Een zeer groot deel van de moslims eet (bijna) altijd halal. Onder Turkse Nederlanders is in de periode tussen 2006 en 2015 het deel dat niet gelovig is licht toegenomen, onder Marokkaanse Nederlanders niet.

Negatief klimaat

Uit het SCP-onderzoek blijkt dat het merendeel van de vrome en strikte moslims openstaat voor culturele diversiteit. Ook staan ze achter de democratische rechtsstaat en de bijbehorende instituties – het merendeel gaat stemmen. 

Tegelijkertijd staan veel moslims vijandig tegenover de Nederlandse samenleving. De politie en de rechtspraak krijgen als rapportcijfer een krappe voldoende, de regering een onvoldoende. Ongeveer 60 procent van de ondervraagden vertrouwt Nederlanders over het algemeen niet. Ook zegt driekwart van de moslims dat mensen met hun achtergrond af en toe te maken hebben met discriminatie. 

‘Op basis van eerdere onderzoeken weten we dat migrantengroepen door een negatief maatschappelijk klimaat worden teruggeduwd binnen hun eigen herkomstgroep’, zegt onderzoeker Willem Huijnk. ‘Dat zorgt voor een versterkte oriëntatie van het geloof.’

Vijf groepen

Op basis van hun religieuze gedrag, opvattingen en identificatie zijn vijf groepen moslims te onderscheiden. De twee meest gelovige groepen, de vrome en strikt praktiserende moslims, vormen samen 84 procent van de Marokkaanse moslims. Bij de Turkse moslims is dit minder dan de helft (45 procent). Er zijn weinig seculiere moslims (7 procent bij de Turken en 2 procent bij de Marokkanen). 

Opvallend is dat de groep ‘selectieve moslims’, die een eigen invulling geeft aan het geloof en veelal niet vijf keer per dag bidt, het negatiefst oordeelt over Nederland. Bijna de helft voelt zich hier niet thuis, heeft weinig vertrouwen en hun welzijn is relatief minder goed. Dit uit zich onder meer in de wens om terug te keren naar het land van herkomst.

Hier is sprake van de zogeheten ‘integratieparadox’, zegt onderzoeker Huijnk. ‘Juist diegenen die participeren in de samenleving, hoogopgeleid zijn en tot de tweede generatie behoren, voelen zich het meest gediscrimineerd. Als je je thuis terugtrekt en weinig wordt geconfronteerd met de Nederlandse samenleving, dan kun je je prima thuis voelen.’ 

Reflecteren

Het aandeel moslims is bij Turkse Nederlanders afgenomen (van 93 naar 86 procent), maar niet bij Marokkaanse Nederlanders. Van hen noemen 94 van de 100 zich moslim. Vooral Turkse Nederlanders die hoger opgeleid en tweede generatie zijn, noemen zich relatief vaak niet-moslim. 

Huijnk: ‘Gelovigen worden in Nederland, waar de dominante hoofdstroom seculier is, bijna automatisch gedwongen om te reflecteren op hun geloof. Dat gebeurt in een reactie tot autochtone Nederlanders, maar ook binnen gezinnen waar discussies plaatsvinden tussen de eerste en tweede generatie. Jonge moslims gaan zelf op zoek naar de vraag: wat betekent dat nou, een goede moslim zijn? Ze nemen de denkbeelden van hun ouders niet klakkeloos over.’

Moslims maken zo’n zes procent  uit van de volwassen bevolking van Nederland. Het grootste deel van hen heeft een niet-westerse achtergrond, ongeveer tweederde is van Turkse of Marokkaanse komaf. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.