Moslims hebben zich tijdens wapenstilstand Bosnië militair versterkt Enkel 'neutrale' Milosevic kan linies verleggen

Hoewel sinds eind vorig jaar in de oorlogsgebieden in ex-Joegoslavië weer met enige regelmaat wordt gerept van 'grote offensieven', zijn goed beschouwd de frontlinies de laatste jaren maar weinig verschoven....

KARIN VERAART

Van onze buitenlandredacteur

Karin Veraart

AMSTERDAM

Wanneer echter de situatie in Kroatië escaleert, kan dit ingrijpende gevolgen hebben voor geheel voormalig Joegoslavië.

Het is niet uitgesloten dat de Servische president Milosevic besluit dat hij de Kroatische 'provocaties' tegen de volksgenoten in de buurrepubliek niet langer over zijn kant kan laten gaan. Wanneer er een oorlog uitbreekt tussen Servië en Kroatië, kan Bosnië daar uiteraard niet buiten blijven.

Servië en Montenegro - die op papier neutraal zijn - hebben volgens gegevens van het Internationaal Instituut voor Strategische Studies (IISS) in Londen een leger van 90 duizend militairen. Dat heeft de beschikking over 640 tanks, vijftienduizend stuks artillerie, 284 gevechtsvliegtuigen en 115 helikopters.

De Kroaten hebben iets meer manschappen, maar slechts 173 tanks, negenhonderd stuks artillerie, twintig vliegtuigen en maar vijftien helikopters. Het verschil is te verklaren uit het feit dat bij het uiteenvallen van Joegoslavië, het grootste deel van het Joegoslavisch Volksleger (JNA) aan de Serviërs toeviel.

De Bosnische Serviërs hebben dankbaar gebruik gemaakt van die erfenis - zeker vóórdat de Servische president, met het oog op opheffing van het internationaal embargo tegen zijn land, vorig jaar de banden met hen verbrak. Zo hebben de Bosnische Serviërs meer tanks (330) dan de Kroaten, slechts weinig minder artillerie en evenveel vliegtuigen. Radovan Karadzic zwoer gisteren de Serviërs in Kroatië te zullen verdedigen en dreigde met vergeldingsacties.

Hoe hij dat precies denkt te doen is echter onduidelijk. Want daarbij stuit hij op een zwak punt dat de Bosnische Serviërs door de hele oorlog heen parten heeft gespeeld: te weinig manschappen, 80 duizend in totaal. Als Karadzic een deel van zijn eenheden wil verplaatsen, loopt hij het risico dat het door Moslims gedomineerde Bosnische regeringsleger zijn kans schoon ziet om terrein te winnen.

De Moslims hebben de vier maanden die de laatste wapenstilstand heeft geduurd, benut om zich te hergroeperen en te herbewapenen. Over hoeveel materieel ze nu beschikken, is niet precies bekend; in ieder geval zo'n veertig tanks, en twintig stuks artillerie, schat het IISS.

In centraal-Bosnië hebben ze de afgelopen weken enkele militaire successen geboekt. De Moslims hebben veruit de meeste manschappen: 110 duizend man, terwijl ze volgens het IISS met gemak nog 100 duizend soldaten kunnen mobiliseren.

De resultaten van hun lente-offensief hebben de Moslims in hun motivatie gesterkt. Zij zouden willen doorvechten tot zij de 50 procent van het grondgebied in handen hebben die hun in het vredesplan van de internationale Contactgroep is toegewezen.

Militair deskundigen hebben er al meermalen op gewezen dat dit jaren kan duren. Zelfs al zou het internationaal wapenembargo tegen Sarajevo worden opgeheven - en aangenomen dat de zware wapens dan snel zouden binnenstromen - dan nog zou het geruime tijd kosten eer de Moslims zich de verschillende gevechtstechnieken eigen hebben gemaakt.

Hoewel de Moslims en de Kroaten in Bosnië op papier een federatie vormen en formeel bezig zijn met het opzetten van een militair verbond, strijden ze sporadisch zij aan zij. De Bosnische Kroaten, die het zuidwesten (Herzeg-Bosna) in handen hebben, beschikken over 50 duizend soldaten, 75 tanks, tweehonderd stuks artillerie en zes helikopters. Na de vorming van de federatie, die begin '94 een eind maakte aan de vijandelijkheden tussen Moslims en Bosnische Kroaten, hebben de laatsten zich naar verhouding weinig meer in de oorlog gemengd.

Alleen recentelijk waren zij betrokken bij aanvallen op de Kroatische Serviërs, om Zagreb een steuntje in de rug te geven. Het Krajina-leger telt slechts 40 duizend man, maar dat zijn fanatieke vechtersbazen. Ze hebben 240 tanks, vijfhonderd stuks artillerie, twaalf vliegtuigen en 15 helikopters.

De VN-vredesmacht, die in de regio de wapenstilstand moet bewaken, zegt er niet vanuit te gaan dat de Kroaten hun offensief tegen de Krajina zullen uitbreiden. De Kroatische regering in Zagreb zou een oorlog met Servië uiteindelijk niet aandurven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden