Moslimpartij streeft naar brede coalitie

Tijdens een feestelijke bijeenkomst presenteert de grootste moslimorganisatie van Indonesië, de Nahdlatul Ulama (NU), vandaag haar eigen politieke partij: de Partai Kebangkitan Bangsa (PKB), de partij voor het nationaal ontwaken....

Van onze medewerker

Gerrit de Boer

JAKARTA

De meeste nieuwe partijen zullen geen rol van betekenis gaan spelen. Maar voor de PKB ligt dat anders. Met naar schatting veertig miljoen leden vertegenwoordigt de Nahdlatul Ulama namelijk eenvijfde van de Indonesische bevolking.

In de persoon van Abdurrahman Wahid, in Indonesië beter bekend als Gus Dur, beschikt de NU over een charismatische leider die ook in het buitenland in aanzien staat. De bijna blinde Gus Dur is al jarenlang een symbool van religieuze en etnische verdraagzaamheid, democratie en secularisatie. Hij is een van de weinige prominente Indonesiërs die onder het rigide bewind van Soeharto zijn onafhankelijkheid wist te bewaren.

Maar Gus Dur, die zegt geen politieke ambities te koesteren, is niet beschikbaar voor het leiderschap van de nieuwe partij. Hij is grotendeels invalide sinds hij dit voorjaar werd getroffen door een hersenbloeding. Zijn ideeën vormen echter wel de basis van de partijlijn, zo blijkt tijdens een gesprek met Matori Abdul Djalil, die voorzitter wordt.

'De PKB is nationalistisch en biedt ruimte aan alle gezindten die nationale eenheid, democratie en secularisatie nastreven', zegt Matori. 'Wij willen geen moslimpartij zijn, een staat op islamitische grondslag wijzen wij principieel af. Ons islamitische karakter komt vooral tot uiting in onze morele waarden.'

Als voorbeeld noemt hij bescherming van de mensenrechten, vrijheid van meningsuiting, vrouwenemancipatie, aandacht voor het milieu en een eerlijke verdeling van de welvaart.

De PKI zal aansluiting zoeken bij andere geledingen van de samenleving en streeft naar de vorming van een zo breed mogelijke coalitie, legt Matori uit. Daarom is al toenadering gezocht tot de eveneens nationalistische PDI van Megawati Soekarnoputri (de oudste dochter van wijlen president Soekarno), die populair is bij het armste deel van de Indonesische bevolking.

Samen met de Oost-Timorese Nobelprijwinnaar bisschop Carlos Belo hebben Gus Dur en Megawati vorige week de regering-Habibie opgeroepen een nationale coalitie aan te gaan met hervormingsgezinde leiders. Die moet dan een uitweg zoeken uit de ernstige economische crisis.

Een opvallende afwezige daarbij was moslimleider Amien Rais, die het afgelopen voorjaar een grote rol heeft gespeeld in de demonstraties tegen Soeharto. Volgens Gus Dur had Rais geen tijd, maar het is algemeen bekend dat beide moslimleiders slecht met elkaar overweg kunnen. Enkele dagen geleden heeft Amien Rais de oprichting van een eigen partij aangekondigd.

De kersverse PKB-voorzitter Matori gaat ervan uit dat zijn partij samen met de PDI het komend voorjaar meer dan de helft van de stemmen zal weten te bemachtigen. Toch houdt hij de deur wijd open voor andere groeperingen - die van Amien Rais niet uitgezonderd. Vooral samenwerking met de strijdkrachten is volgens Matori onontbeerlijk, want die spelen nog steeds een cruciale rol in de Indonesische machtsverhoudingen.

Matori is nog niet toe aan de vraag wie de PKB na de parlementsverkiezingen naar voren zal schuiven als kandidaat voor het presidentschap. Megawati is een van de kanshebbers. 'Het voornaamste is dat Indonesië een leider krijgt die brede steun geniet onder het volk. Dat is van het grootste belang om de wederopbouw van het land mogelijk te maken.' President Habibie heeft zelf al gezegd dat hij niet opteert voor een tweede termijn. Hij beschouwt zichzelf als een overgangspresident.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.