Moslimleerling sluit zich af voor de Holocaust

Het heeft weinig zin om islamitische leerlingen over de Holocaust te informeren als ze tezelfdertijd naar Arabische zenders kijken...

‘Maak de Holocaust een verplicht onderdeel van de schoolexamens.’ Dat zegt Ahmed Marcouch, kandidaat Tweede Kamerlid voor de PvdA. Het is zijn antwoord op de weerstand en onverschilligheid waar veel docenten op stuiten bij Holocausteducatie aan islamitische leerlingen. Dit lijkt wellicht een structurele oplossing voor die onverschilligheid, maar is zinloos wanneer de Midden-Oostenproblematiek buiten beschouwing wordt gelaten in het klaslokaal.

Marcouch’ voorstel komt niet uit de lucht vallen. Uit recent onderzoek van het weekblad Elsevier en onderzoeksbureau ResearchNet onder 339 docenten blijkt dat één op de vijf docenten in de vier grote steden weleens heeft meegemaakt dat hij of zij de Holocaust niet of nauwelijks ter sprake kon brengen omdat met name islamitische leerlingen daar moeite mee hebben. Vooral docenten op het vmbo stuiten volgens de enquête op weerstand.

Uit onze ervaringen met educatieve projecten op scholen in de grote steden blijkt dat jongeren een redelijke basiskennis hebben van de gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog. Deze basiskennis is belangrijk om lessen te kunnen trekken uit het verleden. De noodzaak om de waarde te begrijpen van vrijheid, tolerantie en de wederkerigheid hiervan, is duidelijk: ‘zwarte scholen’ hebben nog steeds regelmatig te kampen met antisemitische en homofobe uitingen van islamitische leerlingen.

Maar wie denkt dat het onderwijzen en toetsen van kennis over de Tweede Wereldoorlog alléén genoeg is om besef over deze waarde bij te brengen, gaat totaal voorbij aan de realiteit.

Die realiteit is namelijk dat er een flinke kloof zit tussen de leefwereld van islamitische jongeren en wat zij te horen krijgen op school. Thuis kijken zij naar Arabische zenders die berichten over het onrecht dat het Palestijnse volk wordt aangedaan door Joden. En op school leren zij over Joden als slachtoffer van de Holocaust. Dit brengt op zijn minst verwarring met zich mee.

Het is niet gek dat deze kloof vooral op het vmbo tot problemen leidt. Leerlingen die minder makkelijk verbanden leggen en aan wie niet het onderscheid wordt uitgelegd tussen Joden en Israël, hebben niet alleen een verstoord beeld van internationale conflicten, maar ook van Joodse mensen met wie zij in een stad leven. Wil je dit beeld bijstellen en de historie naar een hedendaagse context vertalen, dan zul je twee dingen moeten doen: je verdiepen in de leefwereld van islamitische leerlingen en deze serieus nemen; het wereldbeeld van deze leerlingen helpen verbreden.

Veel islamitische jongeren voelen zich sterk betrokken bij het conflict in het Midden-Oosten en ook bij de gebeurtenissen in islamitische landen als Irak en Afghanistan. Juist vanuit deze identificatie vormen sommigen van hen hun mening over Joden en ontwikkelen hierdoor geen empathie voor de verschrikkingen die Joden in de Tweede Wereldoorlog is overkomen.

Om die reden is het van cruciaal belang het Midden-Oostenconflict in de klas te bespreken. Kennis over het ontstaan van en de huidige ontwikkelingen in dit conflict, helpt leerlingen het verschil te maken tussen Joden en Israëlische politiek en leert hun meer over de twee kanten van dit ingewikkelde vraagstuk. Stap dus af van het traditionele onderwijs waarin de Tweede Wereldoorlog enkel in Europese context wordt behandeld, maar neem de leefwereld van jongeren als uitgangspunt.

Ten slotte mag ook iets anders niet vergeten worden: in het vmbo is te weinig ruimte en tijd om (zelf)kritisch te leren denken en te leren hoe je een mening vormt en vertolkt. De Holocaust is een gevoelig onderwerp in Nederland. Het is begrijpelijk dat wanneer islamitische leerlingen vanuit een andere realiteit hun mening zonder nuance uiten, veel mensen daar aanstoot aan nemen.

Het op de spits drijven van deze verontwaardiging zoals de PVV heeft gedaan met haar recente Kamervragen hierover, is volgens ons het tegenovergestelde van wat je zou moeten doen. Om jongeren te helpen een genuanceerd wereldbeeld te ontwikkelen, zul je te allen tijde in gesprek moeten blijven.

Dat betekent dat er, zeker op het vmbo, meer ruimte moet zijn voor leerlingen om hun ideeën en meningen te ventileren en hierover in gesprek te gaan met elkaar en hun docent, hoe lastig en pijnlijk deze discussie ook kan zijn. Want wanneer je voorbijgaat aan de werkelijkheid van jongeren, is de kloof straks niet meer te dichten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden