Moslimbroeders vrezen eigen kracht

De Egyptenaren bereiden zich voor op de eerste vrije parlementsverkiezingen in september. Deel 2 in een korte serie over de belangrijkste kanshebbers: de Moslimbroeders.

DOOR ROB VREEKEN

De alles overheersende vraag in de Egyptische verkiezingen is: gaan de Moslimbroeders winnen?

Het flauwe antwoord: de Ikhwan, de Moslimbroederschap, doet helemaal niet mee. Drie vooraanstaande Moslimbroeders, onder wie hun woordvoerder Essam el-Arian, hebben eind april de Vrijheids- en Gerechtigheidspartij opgericht. Hoewel niemand verbloemt dat het gaat om de politieke arm van de beweging, is het - gezien de vele heftige debatten die afgelopen maanden binnen de Broederschap hebben gewoed - heel goed mogelijk dat de partij straks in het parlement (en de regering?) een eigen dynamiek ontwikkelt.

Het beste antwoord: niemand die het weet. De laagste schattingen voor de partij komen uit op 20 procent van de stemmen en van de zetels in het parlement, de hoogste op meer dan de helft. De veiligste voorspelling is waarschijnlijk: ongeveer eenderde.

Dat is ook wat de partij zelf hoopt en verwacht te halen. De Moslimbroeders zeggen dat ze in hooguit de helft van de districten een kandidaat naar voren zullen schuiven. 'We willen 30 tot 35 procent van de zetels winnen', zegt El-Arian. 'Om dat te bereiken, doen we mee in 45 tot 50 procent van de districten.'

Als de verkiezingen van 2005 een indicatie kunnen zijn: Ikhwan-leden kregen toen 20 procent van de stemmen, ofwel 88 zetels van de 454 zetels in het parlement. In 150 districten hadden de Moslimbroeders hun 'onafhankelijke' kandidaten naar voren geschoven, dus ook toen wonnen ze niet overal.

Indertijd waren de Moslimbroeders de enigen op wie kiezers een serieuze proteststem tegen het regime konden uitbrengen, dat zal dit jaar anders zijn. Maar hoe dan ook is duidelijk dat de 83 jaar oude beweging de best georganiseerde politieke kracht in Egypte is, veel sterker dan de prille partijen die na de Tahrir-revolutie zijn opgericht.

De Vrijheids- en Gerechtigheidspartij bejubelt de (meeste) beginselen van de democratische rechtsstaat en zegt te hopen op stevige concurrentie in september. Misschien zit daar wel een serieuze vrees achter voor een al te sterke positie in het eerste parlement. Elke nieuwe regering, zegt Elijah Zarwan van de International Crisis Group, zal 'a hell of a job' krijgen, gezien de economische problemen. Ook de te verwachten onrust in binnen- en buitenland over een door de Moslimbroeders gedomineerde regering zou in hun terughoudendheid een rol kunnen spelen.

'Wij willen een coalitieregering', zegt vicevoorzitter El-Arian. 'Liefst een eenheidsregering. Alle partijen komen wat ons betreft in aanmerking, van links tot liberaal.'

Contacten met die politieke stromingen bestaan al langer. In de democratische protestbeweging Kefaya (Verandering), vanaf 2004 een voorloper van de Tahrir-beweging, deden islamisten mee. Ook de volksopstand van begin dit jaar werd gesteund door de Moslimbroeders. Jonge Ikhwan-leden namen enthousiast deel aan de 6 April Beweging van de Facebook-generatie, en voerden heftige debatten met de in hun ogen verstarde, oude leiding van de Broederschap. Deze generatietwist onder de islamisten is nog altijd gaande. Sommige jongeren zijn overgelopen naar de partij Al-Wasat, een liberale afsplitsing van de Moslimbroeders.

Intussen heeft zich een nieuwe kracht aangediend aan het islamistisch front: de salafisten. Als duveltjes uit een doosje hebben zij sinds februari hun koppen opgestoken. Bij hen steken de Moslimbroeders af als bakens van gematigdheid. Twee salafistische partijen doen waarschijnlijk waarschijnlijk mee aan de verkiezingen: Fadila (Deugd) en Al-Nour (Licht).

El-Arian doet er schamper over. 'De salafisten zijn de nieuwe boeman. Eerst moest iedereen bang zijn voor ons, nu voor de salafisten. Onzin. Er zijn ongetwijfeld salafisten in Egypte, maar het wordt zo ontzettend uitvergroot.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden