Moslim-enclave na aanval op Britten vrijwel aan lot overgelaten Vier waarnemers blijven in Gorazde

De Britse VN-eenheden in de Moslim-enclave Gorazde in oost-Bosnië zijn vrijdag begonnen met hun geplande terugtrekking, nadat ze een aanval hadden afgeslagen van elementen van het Bosnische regeringsleger....

AFP, Reuter

SARAJEVO

Een eerste konvooi van 76 Britse blauwhelmen verliet vrijdagochtend het door de VN aangewezen 'veilige gebied'. De resterende 93 Britten zullen de komende dagen vertrekken. Eerder deze week verlieten 70 van de 72 Oekraïense blauwhelmen Gorazde.

In de nacht van donderdag op vrijdag probeerde een dertigtal soldaten van het door Moslims gedomineerde Bosnische regeringsleger tot de Britse basis door te dringen. Daarbij schoten de Britten twee aanvallers dood en leden zij zelf geen verliezen. Volgens de VN was het doel van de aanvallers kennelijk om brandstof en wapens op de Britten buit te maken. Ook zou onvrede over het vertrek van de blauwhelmen een rol hebben gespeeld.

Overste John Riley, de Britse commendant in Gorazde, liet het VN-hoofdwartier in Sarajevo weten dat de aanval het werk was van militairen waarop de Bosnische legerleiding geen greep meer heeft. In Londen sprak een regeringswoordvoerder van een 'kleine inval, uitgevoerd door een groepje criminelen dat erop uit was diefstal te plegen'.

Het Oekraïense VN-contingent in Gorazde werd in de afgelopen maanden van bijna al zijn materieel beroofd. Nadat eerst de belegerende Serviërs een deel van hun wapens in beslag hadden genomen, werd hun basis in juli bestormd door regeringstroepen, die wapens, munitie, voertuigen en zelfs persoonlijke bezittingen meenamen.

Het onverwachte besluit om de blauwhelmen uit Gorazde weg te halen werd vorige week vrijdag door de VN genomen, nadat het onmogelijk was gebleken vervangers te vinden voor de Britten en Oekraïeners. Ook zou de enclave beter door de NAVO-luchtmacht te beschermen te zijn, nu de mogelijkheid tot gijzeling van VN-militairen wordt weggenomen.

Aanvankelijk waren de VN van plan een vijftigtal ongewapende militaire waarnemers in Gorazde te behouden na het vertrek van de blauwhelmen. Maar dat beoogde aantal is de afgelopen dagen snel gedaald. 'Het is mogelijk dat de Britten zich terugtrekken en dat er slechts vier militaire waarnemers achterblijven', zei woordvoerder Alexander Ivanko van de VN-macht vrijdag.

In VN-kringen werd gisteren erkend dat het laatste incident de animo van VN-lidstaten om waarnemers te leveren niet zal hebben vergroot. 'Het is vrijwel onmogelijk voor de VN-macht om in een dergelijk klimaat van vijandigheid te functioneren', zei Ivanko.

Donderdag zeiden VN-functionarissen dat de regeringstroepen 20 duizend mark hadden geëist voor het vertrek van de blauwhelmen, onder meer voor huur van barakken en schade die aan de omgeving is toegebracht. Of er betaald is, wilden zij niet zeggen.

Gorazde behoort tot de in 1993 door de VN aangewezen 'veilige gebieden' in Bosnië die op internationale bescherming konden rekenen. Er verblijven 65 duizend Moslims, onder wie 10 duizend soldaten. Aanvankelijk waren er zes 'veilige gebieden' - Sarajevo, Tuzla, Bihac, Gorazde, Srebrenica en Zepa. Maar Servische troepen veroverden in juli de enclaves Srebrenica en Zepa in oost-Bosnië, waarbij de gehele bevolking verjaagd werd.

Geschrokken van deze vernedering, besloot de internationale Contactgroep voor Bosnië om Servische aanvallen op de resterende 'veilige gebieden' met luchtaanvallen van de NAVO af te slaan. Westerse diplomaten lieten de afgelopen dagen echter doorschemeren, dat de NAVO alleen zal optreden als troepenverplaatsingen gesignaleerd worden die duiden op een daadwerkelijke veroveringspoging. Op incidentele beschietingen zal niet gereageerd worden.

De Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken Richard Holbrooke bezwoer vrijdag dat Gorazde verdedigd zal worden. 'De verbintenis van de NAVO, de verbintenis van de Amerikanen, de verbintenis van de conferentie in Londen (van de Contactgroep) is nog steeds van kracht'.

Gorazde ligt in een gebied waar de Moslims voor de oorlog verreweg in de meerderheid waren. De Amerikanen zouden de enclave echter onverdedigbaar achten en aan de Serviërs willen afstaan in ruil voor voor grondgebied voor de Moslims bij Sarajevo.