Analyse

Moskou wil olijven, Athene steun

Vandaag krijgt Vladimir Poetin de Griekse premier Alexis Tsipras op visite. Tsipras' Europese ambtgenoten volgen het bezoekje met argusogen. Want de heren hebben elkaar iets te bieden.

Een Russische supermarkt.Beeld -

Wie een blik werpt in een willekeurige Moskouse supermarkt ziet kansen genoeg voor een toenadering tussen Rusland en EU-lid Griekenland. De door Russen geliefde fetakaas is nergens te krijgen, verse olijven of rijpe Griekse perziken evenmin.

Het is het gevolg van de handelsboycot op voedselproducten die Rusland tegen de EU-lidstaten afkondigde in reactie op de sanctiepolitiek van de Europese Unie en de Verenigde Staten. De schapenkaas komt uit nu Servië, de groente en fruit uit Egypte of Israël. Als het Kremlin besluit de handelsboycot tegen Griekenland op te heffen, zou dat niet alleen voor de Russen, maar ook voor de Grieken een opluchting zijn. Zij hebben dan weer een afzetmarkt voor hun overschot aan kiwi's, perziken en aardbeien en broodnodige inkomsten.


Het kan op tafel komen als de Russische president Vladimir Poetin woensdag de Griekse premier Alexis Tsipras ontvangt. Het tweedaags bezoek aan Moskou wordt in Brussel nauwlettend gevolgd - wat valt er voor de noodlijdende Griek in Rusland te halen?

Alexis Tsipras.Beeld epa
In Russische supermarkten komt de Griekse geitenkaas uit Servië en de olijven uit Egypte. Het bezoek van de Griekse premier Tsipras aan de Russische president Poetin kan ertoe leiden dat de vertrouwde waren in de schappen terugkeren.Beeld getty

Trojaans paard

De Russische zakenkrant Kommersant meldt op gezag van een bron binnen staatsbedrijf Gazprom dat Moskou niet alleen kortingen op gasleveranties aan Griekenland overweegt, maar ook geïnteresseerd is in het verstrekken van nieuwe kredieten. Rusland zou in ruil daarvoor een belang in Griekse gasbedrijven, spoorwegen en de havens van Athene en Thessasoloniki op het oog hebben.

Westerse leiders vrezen dat Tsipras bij terugkeer in Athene een Trojaans paard de EU binnenbrengt. Wie weet gaat Griekenland dwarsliggen bij het verlengen van de EU-sancties in ruil voor financiële toezeggingen uit Moskou. Premier Tsipras heeft al eerder laten weten dat de sancties wat hem betreft een 'doodlopende weg' zijn. Wanneer Moskou de kersverse premier weet te overtuigen een veto uit te spreken ligt de toch al wankelende Europese solidariteit na de annexatie van de Krim en de aanhoudende oorlog in het oosten van Oekraïne in duigen.

Rusland is naarstig op zoek naar politieke vrienden in Europa. En het heeft iets te bieden. Vorig jaar sloot Rusland een overeenkomst met de Hongaarse premier Viktor Orbán voor de bouw van een kerncentrale. Vladimir Poetin legde eerder dit jaar een officieel bezoek aan Boedapest af. Niet zonder toeval is Hongarije binnen de EU een van de felste critici van het huidige sanctiebeleid.

Ook sommige Europese oppositiepartijen krijgen steun uit het Kremlin. Daaronder het Franse Front Nationale van Marine Le Pen, die een miljoenenlening van een Russische bank kreeg. Tussen Syriza - de partij van premier Tsipras - en het Kremlin lopen verschillende lijntjes: sleutelfiguren binnen de partij hebben nauwe banden met Russische ideologen, onder wie de Russische nationalist Aleksandr Doegin, een van de architecten van het huidige Russische nationalisme.

Belangrijke handelspartner

Voor Griekenland is Rusland een belangrijke handelspartner: ruim 11 procent van de Griekse import komt uit Rusland, vooral olie- en gasproducten. Duitsland komt pas op de tweede plaats. Ook voor Rusland is Griekenland interessant, vooral vanwege toerisme en de toekomstige rol van Griekenland als scharnier bij energieleveranties die via Turkije of Griekenland richting Europa moeten lopen. Bovendien delen beide landen een orthodox-christelijk geloof en een lange geschiedenis aan vriendschappelijke betrekkingen.

Tsipras heeft woensdag een lang gesprek met president Vladimir Poetin op de agenda staan. Hij bezoekt ook patriarch Kirill van de Russisch-Orthodoxe Kerk en hij geeft een lezing aan een Moskouse universiteit. Behalve dit bezoek wordt Tsipras ook volgende maand in Moskou verwacht bij de 9-mei parade, wanneer Rusland de overwinning op nazi-Duitsland van 70 jaar geleden viert. Het valt op, want de meeste Westerse leiders hebben de uitnodiging naast zich neergelegd vanwege de politieke spanningen van de Oekraïne-crisis.

Op papier kan de Griekse premier dus een potje breken in Moskou, maar in de praktijk is er scepsis. Tijdens de financiële crisis op Cyprus in 2013 vloog president Anastasiades naar Moskou voor een lening. Hij kwam bedrogen uit. De Russen waren niet bereid geld in een mogelijk bodemloze put te storten.

Het Griekse parlement in Athene.Beeld afp

Militaire haven

Wel zijn sindsdien de banden met Cyprus opnieuw aangehaald: met de Russen wordt onderhandeld over een eventuele militaire haven op het eiland. De boodschap aan Cyprus van 2013 is Griekenland niet ontgaan: gratis geld bestaat niet, zeker niet nu de Russische economie in recessie is.

Frankrijk en Duitsland zien de Griekse flirt naar het oosten niet echt als een bedreiging, tekende persbureau Bloomberg vorige week achter de schermen op. Niet in de laatste plaats omdat Rusland zelf met economische problemen kampt. Het bezoek van Tsipras zou geen geopolitieke aardverschuiving zijn, maar geopolitiek theater. De Russische warendienst heeft wel al laten weten dat de Griekse feta eventueel nog deze maand in de schappen kan liggen.

Griekse rekening

De Griekse regering zegt dat Duitsland haar bijna 280 miljard euro schuldig is als herstelbetalingen voor het leed en de schade die de nazi's hebben aangericht. Het is voor de eerste keer dat de Grieken hun oorlogsclaim becijferd hebben. Het bedrag omvat de vernieling van infrastructuur en een lening die de Griekse centrale bank voor de bezetting moest betalen. De Duitse vicekanselier Sigmar Gabriel noemde het dinsdag 'dom' dat de Grieken met hun claim de toch al moeizame verstandhouding tussen Berlijn en Athene verder verslechteren. Het zijn vooral de Duitsers die moeten opdraaien voor een steunprogramma om Griekenland voor een bankroet te behoeden. Volgens Gabriel is de kwestie van herstelbetalingen afgedaan bij de hereniging van de Bondsrepubliek Duitsland en de Duitse Democratische Republiek in 1990.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden