Moskou staat weer protestmars toe

De Moskouse stadsautoriteiten hebben na weken onderhandelen toestemming gegeven voor een grote protestmars komende zaterdag. Maar het uitsluiten van de liberale presidentskandidaat Grigori Javlinski is een veeg teken voor de presidentsverkiezingen van 4 maart.

MOSKOU - Het mogen politiek roerige tijden zijn in Rusland, de aanloop naar de presidentsverkiezingen vertoont veel gebruikelijke trekjes. Grigori Javlinski van de partij Jabloko (Appel, red.) werd vrijdag officieel geweerd omdat volgens de centrale kiescommissie maar liefst een kwart van de twee miljoen handtekeningen die hij had overhandigd om mee te kunnen doen kopieën of vervalsingen waren. Ook de gouverneur van Irkoetsk, die minder dan twee miljoen handtekeningen had opgehaald, werd geweerd.

'Dit was een direct bevel van Poetin', reageerde Sergej Mitrochin, een voorman van Jabloko. Javlinski is een oude liberale rot uit de Russische politiek, wiens gezicht voor veel Russen onaangename herinneringen uit de jaren negentig oproept. Hij stond in de peilingen nooit boven de 3 procent.

Maar de verwerping van zijn deelname aan de verkiezingen, om tamelijk fantastisch klinkende redenen, is een nieuw teken van minachting jegens de demonstranten die om eerlijkere en transparantere verkiezingen vragen. Jabloko heeft duizenden leden die bij Javlinksi's deelname door het hele land waarnemersplekken in kiesraden hadden kunnen opeisen. Bij de Doemaverkiezingen in december speelden ze een grote rol in het vastleggen van frauduleuze handelingen.

Voorzitter van de nationale kiesraad Vladimir Tsjoerov kreeg vrijdag in het parlement een schaar aangeboden door een fractielid van de Communisten, 'om in het openbaar zijn baard af te knippen'. Op de oproep van een ander Doemalid om op te stappen 'om zichzelf alsnog een heroïsche plek in de Russische geschiedenis te geven', reageerde hij opnieuw ontkennend.

Premier Vladimir Poetin heeft toegezegd dat bij zijn beoogde herverkiezing in maart door het hele land webcamera's in kieslokalen zullen worden opgehangen. Ook zijn duizenden transparante stembussen besteld.

Heidi Tagliavini, hoofd van een groep Europese waarnemers bij de verkiezingen, noemde de camera's 'een heel interessant idee'. Maar interessanter is volgens haar wat de camera's niet tonen - hoe de uitslagen worden vastgelegd, hoe ze naar hogere niveaus worden gecommuniceerd en hoe ze worden opgeslagen.

Bij de verkiezingen van 4 maart zal nu, naast Poetin en de 'eeuwige tegenkandidaten' Zjirinovski (nationalist), Zjoeganov (communist) en Mironov (Rechtvaardig Rusland), ook miljardair Michail Prochorov van de partij zijn. Prochorov schermt met de gevangen Joekos-topman Michail Chodorkovski als mogelijke premier, maar veel critici zien zijn deelname als onderdeel van een in het Kremlin geschreven verkiezingsscenario.

Ook van de door president Medvedev beloofde politieke hervormingen dreigt weinig over te blijven. Kort nadat Medvedev een wetsvoorstel naar het parlement had gestuurd voor de herinvoering van de directe verkiezing van gouverneurs, 'zonder presidentieel veto', plaatste Poetin er vraagtekens bij. Hij waarschuwde dat het land uit elkaar dreigt te vallen en dat er nog eens goed gekeken moet worden naar deze hervorming.

Nu de voornaamste eisen van de demonstranten - zoals nieuwe Doemaverkiezingen - zonder veel omhaal van woorden zijn verworpen, wordt met spanning uitgekeken naar de protestmars van komende week. Na moeizame onderhandelingen is een akkoord bereikt over een protestmars van anderhalve kilometer, die eindigt op het Bolotnajaplein. De demonstratie in hartje winter wordt de eerste krachtmeting met de autoriteiten in anderhalve maand. Dit keer zullen volgens Russische mediaberichten ook tienduizenden pro-Poetin-demonstranten de straat op gaan.

Waarnemers

Het blijft nog onduidelijk hoe de veelkoppige - en onderling zeer verschillende - 'buitenparlementaire oppositie' zich tot een politieke kracht in Rusland moet omvormen. Vooralsnog richten sommige organisatoren, middels een 'Bond van Kiezers', zich op het werven van zoveel mogelijk waarnemers die de verkiezingen van 4 maart moeten controleren.

Ook de Russische waarnemersorganisatie Golos hoopt meer dan tweeduizend waarnemers het veld in te sturen. In een teken van blijvende tegenwerking door de autoriteiten werd onlangs de huur opgezegd van het Moskouse pand van waaruit Golos werkt, al was de huur tot augustus betaald. Ook zijn stroomonderbrekingen toegezegd 'tot 6 maart', twee dagen na de presidentsverkiezingen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden