Moskou regisseert democratische kritiek

Rusland houdt op 4 december parlementsverkiezingen en de nieuwe Doema moet 'de politieke voorkeuren van Russische burgers maximaal weerspiegelen'. Dat zei president Medvedev maandag in de badplaats Sotsji tijdens een ontmoeting met leiders van politieke partijen.

ARNOUT BROUWERS

MOSKOU - Het verkiezingsseizoen is, nog voordat het gisteren officieel werd geopend, voor de gemarginaliseerde liberale oppositie al voorbij. Parnas, de vrijheidspartij van oud-politici als Boris Nemtsov, Vladimir Ryzjkov en Michail Kasjanov, kon zich niet voor de verkiezingen registreren.

Vorige week keurde een Moskouse rechtbank een beroep tegen dat besluit van het ministerie van Justitie af. De partij zou 'dode zielen' hebben opgevoerd op de benodigde handtekeningenlijsten en sommige papieren onjuist hebben ingevuld.

Dat klinkt bekend. Rusland heeft vroeg in de jaren negentig een kort democratisch moment gekend, maar altijd onder de voorwaarde dat de enige juiste leider (toen Boris Jeltsin) won. Zo 'kochten' de oligarchen in 1996 Jeltsins overwinning op de communisten, ondanks diens mateloze impopulariteit.

Met het aantreden van president Vladimir Poetin in 2000 werd de 'soevereine democratie' ingevoerd, oftewel de van bovenaf opgelegde democratie.

Dat klinkt vreemd voor westerse oren, zeggen spindoctors uit het Kremlin, maar het werkt in Rusland fantastisch. Binnen een paar jaar konden individuele, onafhankelijke kandidaten niet langer in het parlement gekozen worden en werden echte oppositiepartijen uit de Doema geweerd.

Het nieuwe systeem kent een 'machtspartij', Verenigd Rusland, die het parlement en alle bestuurslagen daaronder domineert. Naast deze 'partij van boeven en dieven' (zoals Nemtsov en de zijnen het noemen) worden nog de Communisten en Zjirinovski's ultranationalisten getolereerd - plus een paar andere in het Kremlin uitgedokterde partijtjes. Oppositie die deel uitmaakt van het systeem, heet dat hier.

Medvedev heeft een aantal minimale, alleen door hem zelf waarneembare hervormingen doorgevoerd. Die hebben tot dusver geen enkel effect. Dat betekent dat de aankomende verkiezingen voor parlement en president weer vooral een ambtelijke en bestuurlijke uitdaging vormen. De teruglopende populariteit van de leiders - en helemaal van Verenigd Rusland - moet worden 'gemanaged'. Werk aan de winkel dus voor de spindoctors, tv-propagandisten, en lokale bestuurders die de 'juiste' opkomst en uitslag moeten bewerkstelligen.

In dit proces maakt en breekt het Kremlin partijen die een nuttige rol wordt toegedicht. Dit jaar is er ook de heropgelapte Recht(s)e Zaak, onder leiding van superoligarch Michail Prochorov. Met de zegen van het Kremlin slaat ook hij kritische taal uit - zonder daarbij de echte leiders voor het hoofd te stoten. Het geeft de liberale en de buitenlandse pers iets om het hoofd over te breken, maar de populariteit van Rechtse Zaak is de 1 procent nog nauwelijks ontstegen.

Nee, dan Verenigd Rusland zelf. Alles wordt eraan gedaan om het imago van deze partij (van zich zelf verrijkende opportunisten) te verbeteren. Een Volksfront en speciale voorverkiezingen waarin 'gewone mensen' naar boven drijven, moeten het idee geven dat Verenigd Rusland er voor de kiezer is.

Een moeilijke klus, maar niets is onmogelijk als je over de belangrijkste communicatiemiddelen en voldoende geld beschikt. Menig openbaar zwembad of sporthal is al in aanbouw in de provincie. Alles met dank aan, jawel, Verenigd Rusland.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden