Nieuws Proces MH17

‘Moskou probeert Oekraïense kroongetuige MH17 naar Rusland te krijgen’

Het Openbaar Ministerie maakt zich zorgen dat Oekraïne een mogelijke kroongetuige in het MH17-proces uitlevert aan Rusland in het kader van een gevangenenruil. Het gaat om Volodymyr Tsemach, een voormalige commandant van de pro-Russische separatisten, die in Kiev gevangenzit. Hij was op de dag dat MH17 werd neergeschoten vlak bij de plaats van waaruit de Buk-raket werd gelanceerd.

Onderdeel van de Buk-raket die in 2014 vlucht MH17 neerhaalde. Beeld ANP

Verschillende Russische en Oekraïense nieuwssites melden dat Rusland Oekraïne onder druk probeert te zetten om Tsemach uit te leveren. Opmerkelijk, want Tsemach is Oekraïens staatsburger. Voorkomen dat hij over MH17 getuigt in een Nederlandse rechtbank lijkt het enige motief voor het Kremlin om hem naar Rusland te halen.

Hoofdofficier van Justitie Fred Westerbeke zou afgelopen vrijdag een brief naar de Oekraïense procureur-generaal hebben gestuurd om te lobbyen tegen de uitlevering van Tsemach. In de brief waar de Oekraïense nieuwssite theBabel de hand op wist te leggen, schrijft Westerbeke dat het ‘extreem belangrijk’ is voor het strafrechtelijk onderzoek om Tsemach te spreken. Opvallend is ook dat het Openbaar Ministerie Tsemach blijkens de brief als ‘verdachte’ in de MH17-zaak beschouwt.

Een woordvoerder van het OM wil het bestaan van de brief niet ontkennen of bevestigen. Wel bevestigt de woordvoerder dat het OM tegenstander is van een mogelijke uitlevering van Tsemach. ‘Voor ons is het natuurlijker fijner als hij [in Oekraïne] zit. Want we weten dat als hij in Rusland zou zitten, de kans zeer klein is dat we hem nog kunnen spreken.’

Als het Openbaar Ministerie Tsemach te spreken krijgt, zou dat de eerste keer zijn dat het OM een pro-Russische strijder aan de tand kan voelen die op de hoogte moet zijn geweest van de operatie met de Buk-installatie. Mogelijk kan hij ook vertellen wie de door Rusland geleverde luchtdoelbatterij bediende.

Tsemach was in zomer 2014 commandant van een luchtverdedigingseenheid in de stad Snizjne, vlak bij de plaats vanwaar destijds de Buk-raket werd afgevuurd die vlucht MH17 neerhaalde. In een interview met een Russische kozakkenvereniging vertelde hij dat hij heeft geholpen om de Buk-installatie te verbergen.

Vladimir Tsemach zou hebben toegegeven dat hij de Buk-installatie die vlucht MH17 neerhaalde heeft verborgen.

De Oekraïense geheime dienst ontvoerde Tsemach eind juni in een gewaagde operatie uit separatistengebied. Commando’s overmeesterden hem bij zijn woning in Snizjne en smokkelden hem in een rolstoel de frontlijn over door bij een controlepost te doen alsof Tsemach verlamd was.

Sindsdien zit Tsemach in Kiev in voorarrest op beschuldiging van ‘het vormen van een terroristische groepering of een terroristische organisatie’. Dat is de standaardbeschuldiging in Oekraïne tegen mensen die aan de kant van de pro-Russische separatisten hebben meegevochten. De risicovolle operatie van de geheime dienst wijst erop dat zijn arrestatie vooral verband houdt met het neerhalen van MH17. Een gevaar vormde Tsemach niet meer voor het Oekraïense leger: mensen in zijn buurt zeggen dat Tsemach dagelijks aan de wodka zat.

Gevangenenruil

Rusland zou de uitlevering van Tsemach onderdeel hebben gemaakt van een omvangrijke gevangenenruil. Oekraïne en Rusland zouden elk 33 gevangenen uitwisselen, maar de ruil werd vrijdag plots uitgesteld. De Oekraïense procureur-generaal zei vrijdagnacht op Facebook dat de gevangenen al in het vliegtuig naar Kiev zaten, maar president Zelensky ontkende die informatie later en zei dat de onderhandelingen nog niet rond zijn. Volgens bronnen van verschillende Russische en Oekraïense nieuwssites voegde het Kremlin op het laatste moment Tsemach toe aan zijn verzoekenlijst.

Daarmee brengt het Kremlin de nieuwe Oekraïense president in een moeilijke situatie. Zelensky heeft er groot belang bij dat de ruil doorgaat. De vrijlating van Oekraïense gevangenen, onder wie regisseur Oleg Sentsov en 24 zeelieden, zou een eerste stap zijn richting zijn belofte om een uitweg te zoeken uit de oorlog in Oost-Oekraïne en een einde te maken aan het geweld dat al aan ruim tienduizend mensen het leven heeft gekost. De vraag is nu of hij bereid is om daarvoor een eigen staatsburger uit te leveren die belangrijk is voor een internationaal strafrechtelijk onderzoek naar de dood van 298 mensen.  

LEES MEER OVER MH17
*Hoofdverdachte MH17 sluit gang naar Nederlandse rechter niet uit
*Het Openbaar Ministerie gaat vier mensen vervolgen wegens moord in verband met het neerschieten van vlucht MH17 ruim vijf jaar geleden

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden