Moskou ontwaakt

In reactie op het geknoei bij de Doemaverkiezingen beleeft Rusland de grootste demonstraties sinds de ineenstorting van de Sovjet-Unie. 'Dit is de eerste kleine stap naar een beter Rusland. We komen terug!'

Het is een zaterdag van wonderen in Moskou. Na een week waarin ruim duizend demonstranten vaak hardhandig zijn opgepakt en afgevoerd, heeft de politie nu een 'corridor' gemaakt van het Revolutieplein, de aanvankelijk beoogde locatie van de demonstratie, naar het Moerasplein. Want daar is meer plek voor de tienduizenden betogers.

Bijzondere taferelen ook op het Moerasplein zelf: anarchisten met hun zwart-rode vlaggen lopen vlak achter een colonne nationalisten, hun gezworen straatvijanden. 'Voor schone verkiezingen en een wereld zonder NAVO', staat er op een van de plakkaten. Ook de liberalen, het Linkse Front en de Communisten zijn van de partij, de laatsten met hun leus 'Macht aan de miljoenen, niet aan miljonairs!'.

Op het podium de leiders van de oppositie, die jaren geleden al verdrongen zijn naar de marge van Poetins politieke systeem. Ze roepen op tot nieuwe verkiezingen, vrijlating van 'politieke gevangenen' (zoals de populaire blogger Aleksej Navalny) en het vertrek van premier Poetin. Nu niet voor honderden, maar tienduizenden toehoorders.

Toch behoort deze demonstratie niet de bekende straatactivisten toe, noch enige oppositiegroep, maar de demonstranten zelf. Die zijn voor het eerst in grote getale gekomen, geschoffeerd door de verkiezingsfraude en met de hoop op veranderingen. 'Het geeft niks dat ik niets versta van wat ze op het podium roepen', zegt de 30-jarige actrice Dasja, 'Het belangrijkste is om hier te zijn. Het is voor het eerst in tien jaar dat mensen laten zien dat ze het niet meer pikken. Poetin heeft veel beloften gedaan, maar nog steeds exporteert het land alleen olie en gas, terwijl massa's mensen in armoede leven.'

Ze spreekt door in het Engels. 'En nu hebben ze massaal onze stemmen gestolen. Het is alsof ze tegen elke burger in dit land zeggen: fuck you!' Dasja gelooft niet in snelle veranderingen, 'maar je moet ergens beginnen, al duurt het nog tien jaar.'

Bij de brug over de rivier, die dreigt te bezwijken onder de mensenmassa, houdt een aantal dames A4-tjes omhoog met teksten als 'Waar is mijn stem?' en 'Ik ben geen oppositie, ik ben een burger van dit land'. Een van hen, Irina Belinkaja (31), zegt: 'Wat er bij de Doemaverkiezingen is gebeurd is, is nonsens. De overheid bedriegt op massale wijze haar eigen burgers. Wij willen dat onze stem telt.'

Soms golft de leus 'Poetin Weg!' over het plein, en ook de gehate voorzitter van de centrale kiescommissie Tsjoerov wordt alom gehekeld. De luidsprekers van de organisatoren zijn niet krachtig genoeg om een menigte van tienduizenden te bedienen. Veel betogers creëren hun eigen marktkraampje van vrije ideeën. De sfeer is overwegend gemoedelijk. Op veel gezichten staat verwondering en blijdschap te lezen over het feit dat zovelen gekomen zijn en dat de demonstratie niet door de politie verstoord wordt.

Ook de studentes Daria (21) en Sima (18) demonstreren voor het eerst. 'Het is een uniek gevoel', zegt Sima. 'Zoveel jaren zaten mensen passief thuis en nu komen we voor het eerst samen om tegen de vervalsingen te protesteren.' Ze hebben thuis flyers gedrukt met tips voor demonstranten en adviezen wat hun rechten zijn als ze opgepakt worden. 'Dat is onze kleine bijdrage', zegt Daria. Ze wil meer dan nieuwe verkiezingen alleen. 'Mensen willen andere machthebbers en vrije media. Vrijheid van meningsuiting bestaat hier alleen op internet, dat is de enige vrijplaats.'

De studentes zijn erg te spreken over het correcte gedrag van de tienduizenden agenten en de leden van de oproerpolitie die Moskou sinds de verkiezingen van vorige week de aanblik geven van een zwaarbewaakte vesting. Sima: 'We hebben sommige militairen bedankt voor hun goede gedrag, ze moesten erom glimlachen.'

Als er rookpluimen boven het plein ontstaan van vuurwerk en rookbommetjes die worden afgestoken door nationalisten, dringen zich andere demonstranten naar de aanstichters teneinde ze te laten ophouden. 'Geen provocaties!', schreeuwt een man. Omstanders beginnen 'Doof de vuren!' te scanderen. De rookpluimen verwaaien snel.

De 29-jarige Roman is gekomen met zijn vader en een vriend. 'Dit hebben we nog nooit gedaan', zegt hij. 'Wij zijn van de middenklasse en hebben een handelsbedrijf. We zijn doodmoe van alle corruptie in dit land, bijvoorbeeld van belastingambtenaren. Zo wordt ons het werken onmogelijk gemaakt. Vervolgens stalen ze ook nog eens onze stemmen. We konden het niet langer verdragen.'

Op een revolutie zijn de meeste demonstranten niet uit. 'Een revolutie wil ik niet, maar het is hoog tijd dat de autoriteiten naar het volk luisteren', zegt Roman. 'Ze hebben jarenlang aan hun systeem gewerkt, maar ze zijn vergeten de mensen erbij te betrekken. We hopen op hervormingen, al kan dat nog lang duren. Dit is de eerste kleine stap naar een beter Rusland.'

Tegen vijf uur, als het Bolotnajaplein al in duisternis is gehuld, kondigen de organisatoren het einde van de demonstratie aan. 'We komen terug, op 24 december!' Over het hele plein weerklinkt het: 'We komen terug!'

Tot slot is er een dankwoord voor de politie: 'Vandaag hebben jullie je gedragen als politie in een normaal, democratisch land, bedankt!' Het publiek klapt. Het is het zoveelste wonder vandaag: een demonstratie in Rusland die eindigt met applaus voor de politie.

Medvedev: onderzoek naar stembusfraude

De Russische president Medvedev bericht zondag via Facebook dat hij een onderzoek gelast naar de stembusfraude bij de Doemaverkiezingen van vorige week.

Medvedevs opmerking dat hij het niet eens is met de slogans en de toespraken van de demonstranten zaterdag, levert hem binnen enkele uren 2.500 negatieve reacties op.

'Dus u was het ook niet eens met de slogan 'Wij zijn voor schone verkiezingen?', vraagt iemand. 'We komen terug!' schrijven anderen, of simpelweg: 'Ik schaam me voor u'.

Behalve de ongeveer 50 duizend mensen die in Moskou demonstreren tegen de verkiezingsfraude (en voor politieke veranderingen), gaan in tientallen andere Russische steden, van Vladivostok tot Kaliningrad, nog eens 60 duizend mensen de straat op.

'Ontslag voor Poetin' is een gangbare leuze bij deze demonstraties, die in de meeste steden vreedzaam zijn verlopen.

De demonstratie in Moskou is zaterdagavond de opening van het nieuws op de kanalen van de Russische staatstelevisie. Anonieme bronnen uit het Kremlin melden in Russische media dat Medvedev persoonlijk opdracht heeft gegeven de protesten niet te negeren.

Ook de klachten tegen voorzitter Tsjoerov van de centrale kiesraad worden in beeld gebracht, maar niet de veelvuldige spreekkoren tegen premier Poetin.

Sima (18)

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden