Moskou is toneel van nieuwe Koude Oorlog

Rusland herdenkt overwinning op nazi's

Rusland heeft het Westen niet meer nodig. Het heeft genoeg andere vrienden, bleek dit weekeinde duidelijk in Moskou. Op het podium stond naast Poetin onder anderen de Chinese leider Xi Jingping. Deelnemers aan de nieuwe Koude Oorlog.

Poetin met de Chinese leider Xi Jingping. Beeld EPA

Het is de grootste militaire parade in de moderne Russische geschiedenis. Vrachtvliegtuigen, strategische bommenwerpers en straaljagers scheren in formatie recht over het Kremlin. Dwars door het centrum van de stad en over de kasseien van het Rode Plein trekken de nieuwste kernraketten, pantservoertuigen en tanks voorbij.

Wanneer de dieselwalmen langzaam van het plein waaien, krijgen de zestienduizend soldaten, de gasten en vooral ook de televisiecamera's een blik op de nieuwe verhoudingen in de wereld. Midden op het erepodium zit president Vladimir Poetin, naast hem zijn nieuwe geopolitieke vriend, de Chinese leider Xi Jingping.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel legt een krans bij het graf van de onbekende soldaat. Beeld Reuters

Duistere krachten

'We zijn trots dat het onze vaders en grootvaders waren die hebben gezegevierd over nazi-Duitsland en de duistere krachten hebben vernietigd', zei Poetin in zijn speech. 'In de jaren dertig heeft het verlichte Europa de dodelijke dreiging in de nazi-ideologie niet gezien. En ook nu, zeventig jaar later, moeten we waakzaam zijn.'

Op de vraag waarom geeft Poetin zelf antwoord: 'In de laatste decennia zien we dat de principes van internationale samenwerking worden genegeerd. We zien pogingen een unipolaire wereld te creëren. Het denken in termen van machtsblokken komt terug.'

Als ergens de contouren van een nieuw machtsblok zichtbaar werden, dan was het afgelopen weekend in Moskou. Het assertieve Rusland heeft het Westen, na de annexatie van het Oekraïense schiereiland Krim en de aanhoudende oorlog in het oosten van Oekraïne, niet meer nodig. Rusland heeft genoeg andere vrienden. Behalve de Chinese leider stonden de president van India op het podium, net als de Zimbabwaanse dictator Robert Mugabe, de leiders van Vietnam en Egypte, de presidenten van een reeks voormalige Sovjetstaten. Vrienden in de strijd tegen de unipolaire wereld. Of beter: tegen de westerse hegemonie. Deelnemers aan de nieuwe Koude Oorlog.

Kille relaties

'Iedereen die we wilden zien hier in Moskou was er vandaag', liet Poetin na afloop weten. Hij ontving de Tsjechische president Milos Zeman, een van de felste critici van het huidige sanctiebeleid en de enige West-Europese leider die kwam opdagen.

'Wij zijn niet de schuldige in de kille relaties met Europa, wij zijn niet begonnen', zei Poetin tegen Zeman. 'Maar ik hoop dat dankzij leiders als u de kou uit de lucht gaat en we vooruit kunnen denken.'

De viering van 9 mei is half militaire symboliek, half volksfeest. Na de parade gingen naar schatting vijfhonderdduizend Russen de straat op. Ze droegen de portretten van hun vaders en grootvaders. Op straat werd gedanst, gelachen, gedronken en soms gehuild. Rusland had de oorlog gewonnen.

Russische militairen tijdens de grote parade zaterdag op het Rode Plein in Moskou. Achter hen een foto uit de Tweede Wereldoorlog. Beeld Kirill Kudryavtsev / AFP

Symboliek

De Duitse bondskanselier Angela Merkel was de enige westerse leider die een compromis wist te vinden. Ze sloeg de militaire parade over, maar kwam pas zondag naar Moskou. Ze legde een krans bij het graf van de onbekende soldaat en had een gesprek met Poetin. 'Het is noodzakelijk dat we blijven samenwerken in de huidige, ingewikkelde situatie en dat we op zoek blijven naar diplomatieke oplossingen', zei Merkel. Beide leiders oogden ongemakkelijk, ondanks toezeggingen van zowel Merkel als Poetin dat ze blijven werken aan de oplossing van het conflict in Oekraïne.

De bekende politiek analiste Lilija Sjevtsova schrijft op Facebook dat de symboliek de beide wereldleiders niet kan zijn ontgaan. 'Poetin heeft het heden verloren en probeert het verleden te privatiseren, al weet hij dat hij daarop geen alleenrecht heeft. Merkel heeft het verleden verloren, maar is nu de onbetwiste leider van het Westen, al weet ze nog steeds niet wat ze moet doen met de man die zijn plaats aan de tafel opeist en dreigt de ruiten in te gooien.'

Feilloos wist Vladimir Poetin de viering van het einde van de Tweede Wereldoorlog naar zijn hand te zetten. Voor binnenlandse consumptie, maar vooral ook als boodschap naar de rest van de wereld: Rusland is een land om rekening mee te houden. Een land dat de toon zet, initiatief neemt en soeverein blijft. Wat de prijs ook mag zijn. Dat was het zeventig jaar geleden en dat is het nog.

Poetin met een foto van zijn vader, die vocht in de Tweede Wereldoorlog.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.