Moskou dreigt Europese Mensenrechtenverdrag op te zeggen - activisten slaan alarm: 'Schadelijk voor Russen'

Rusland overweegt zich terug te trekken uit het Europese Mensenrechtenverdrag (EVRM). Ook dreigt het de samenwerking met het Europese Hof voor de Mensenrechten op te zeggen. Volgens het persbureau RIA Novosti wil Moskou van de rechtsmacht van het Hof af, omdat veel uitspraken zouden indruisen tegen de belangen van Rusland.

Oproerpolitie in Sint Petersburg pakt eind januari een demonstrant op die een bord hoog houdt met het opschrift: Poetin is niet mijn president. Beeld ap

Als Rusland het mensenrechtenverdrag opzegt, kan het ook niet langer lid blijven van de Raad van Europa. Bij dat samenwerkingsverband dat vooral tot doel heeft de mensenrechten en de democratie te bevorderen, zijn 47 landen aangesloten. Rusland sloot zich in 1996 onder president Boris Jeltsin aan bij de Raad van Europa, maar de laatste jaren heeft Moskou steeds meer kritiek. De Russische delegatie blijft al ruim drie jaar weg van bijeenkomsten van de Parlementaire Assemblee van de Raad, nadat de Russische delegatie het stemrecht was ontnomen als straf voor de annexatie van de Krim door Rusland.

Stroom veroordelingen

Moskou klaagt dat het daardoor niet meer kan meedoen aan de selectie van de rechters voor het Hof, dat Rusland regelmatig op de vingers tikt wegens schendingen van de mensenrechten. Zo keurde het Hof de veroordeling van oppositieleider Aleksej Navalny in 2013 af, waarop een Russische rechtbank de uitspraak inderdaad vernietigde. Later werd Navalny na een nieuw proces alsnog veroordeeld, met als gevolg dat hij nu niet mag meedoen aan de presidentsverkiezingen.

In 2016 kreeg Rusland liefst 228 uitspraken tegen zich, veel meer dan ieder ander land dat bij de Raad van Europa is aangesloten. Uit irritatie over de stroom veroordelingen door het mensenrechtenhof zette president Poetin in 2015 zijn handtekening onder een wet die het Russische Constitutionele Hof het recht geeft uitspraken van het Europese hof aan de kant te schuiven als die tegen de Russische grondwet indruisen.

De Russische president Vladimir Poetin. Beeld ap

Laatste redmiddel

In de praktijk houdt Rusland zich over het algemeen aan de uitspraken van het mensenrechtenhof. Vaak gaat het daarbij om schadevergoedingen voor burgers die klagen dat zij oneerlijk zijn behandeld door de autoriteiten. Zo werd Rusland eerder dit jaar nog veroordeeld tot het betalen van 12.000 euro compensatie aan drie betogers die werden opgepakt na een geruchtmakende demonstratie tegen de regering-Poetin op het Bolotnajaplein in Moskou in 2012.

Het Constitutionele Hof haalde wel een streep door een uitspraak van het mensenrechtenhof waardoor Rusland 2 miljard dollar schadevergoeding zou moeten uitkeren aan aandeelhouders van het oliebedrijf Joekos, dat in 2003 werd opgebroken en in delen verkocht na de arrestatie van de olietycoon Michaïl Chodorkovski.

Als Rusland het mensenrechtenverdrag inderdaad opzegt, zal dat volgens Russische mensenrechtenactivisten heel schadelijk zijn voor Russische burgers. Tanja Loksjina van Human Rights Watch in Moskou noemde het hof het 'meest succesvolle internationale beschermingsmechanisme' en een laatste redmiddel voor Russische burgers die thuis geen recht kunnen vinden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden