Nieuws Bijstand

Moskeebezoek wint het (bij uitzondering) van de verplichting om te werken

Een islamitische man uit Tilburg heeft met succes aangevochten dat hij op zijn uitkering wordt gekort omdat hij moskeebezoek verkiest boven werk. Dit blijkt uit een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep. In een andere beroepszaak blijkt een islamitische baard geen reden om werk te mogen weigeren.

Beeld Getty Images

De ene bijstandsontvanger weigert zijn baard af te scheren. Hij draagt de baard uit geloofsovertuiging, maar moet gladgeschoren wangen hebben om met een masker op te kunnen werken in de asbestsanering. De andere bijstandsontvanger weigert op vrijdagmiddag te werken in een kringloopwinkel. Op dat moment bezoekt hij de moskee.

Beide mannen werden door hun gemeente, respectievelijk Amersfoort en Tilburg, gekort op hun uitkering. Want wie bijstand ontvangt, moet werk accepteren. Hun situaties vroegen om een uitzondering, vonden ze: hun godsdienstvrijheid was namelijk in het geding. Ze wendden zich tot de Centrale Raad van Beroep (CRvB), de hoogste bestuursrechter op het terrein van sociale voorzieningen.

De rechter geeft de eerste man ongelijk. Hij moet zijn baard afscheren of een lagere uitkering slikken. De tweede man wint zijn zaak. Hij mag niet gekort worden op zijn bijstand. Het verschil tussen de twee: bij de man met de baard was sprake van ‘noodzakelijke inbreuk’ op zijn geloofsbelijdenis.

Gladde wangen

De godsdienstvrijheid is vastgelegd in artikel 9 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Het is een grondrecht dat desondanks grenzen kent, zo blijkt uit de twee uitspraken van de CRvB. In het eerste geval acht de rechter de inbreuk op de geloofsuiting verdedigbaar, het opruimen van asbest gaat nu eenmaal niet zonder gladde wangen. In het tweede geval kan de man ook op andere dagen in de winkel werken en kan zijn moskeebezoek samengaan met de werkstage.

‘Het bijstandverlenend orgaan’, schrijft de Centrale Raad van Beroep in de tweede uitspraak, moet een ‘zorgvuldige, op de persoon toegesneden afweging’ maken waarbij de grondrechten van de bijstandontvanger worden gerespecteerd. De moskeeganger kon wel op vrijdagochtend en de andere dagen van de week werken, daar had de gemeente rekening mee moeten houden.

In de zaak met de baard was de afweging wel zorgvuldig, stelt de rechter. De man had een crimineel verleden, psychische problemen en een gokverslaving en maakte daardoor weinig kans op werk. De gemeente bood hem een opleiding tot asbestverwijderaar inclusief baangarantie. Dit was een ‘uitgelezen kans op regulier werk’. Bovendien zou de man met deze werkervaring op zak meer kans maken op ander werk, mèt baard.

In een handvol oudere beroepszaken waarin godsdienstvrijheid centraal stond, trokken de klagers aan het kortste eind. Zo weigerde een Utrechtse vrouw haar gezichtsbedekking af te doen tijdens werktrainingen. ‘De kans dat zij snel werk vindt, is zeer klein als zij een niqaab blijft dragen’, stelde de CRvB in 2017. Er was sprake van ‘onnodige druk’ op publieke middelen. In een andere zaak uit dat jaar stelde een man dat hij zich niet ritueel kon wassen tijdens zijn werk bij de lokale groenvoorziening. De rechter: ‘Er is onweersproken naar voren gebracht dat voor de medewerkers toiletfaciliteiten beschikbaar zijn.’ De sociale dienst had terecht gekort op zijn uitkering.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.