Mortier weg bij opera Madrid

Vanuit de kliniek ruziet Vlaming Gerard Mortier over de vraag wie hem moet opvolgen bij de Spaanse opera.

AMSTERDAM - Bij het Teatro Real, de opera van Madrid, voltrekt zich een drama rond artistiek directeur Gerard Mortier. Vorige week vernam de Vlaming uit de pers dat hij per direct wordt vervangen door zijn collega uit Barcelona, Joan Matabosch. Pikant: Mortier (69), de Europese operapaus, hoorde het nieuws in een Duitse kliniek. Hij wordt er behandeld wegens kanker aan de alvleesklier.


Zijn contract in Madrid loopt in 2016 af. Begin september, in een interview in de Spaanse krant El País, noemde Mortier alvast zes namen van potentiële opvolgers, onder wie de Amsterdamse opera- en festivalbaas Pierre Audi (zie kader). Op het favorietenlijstje stond geen enkele Spanjaard, zoals de regering zou wensen. Logisch, vond Mortier, want in Spanje zag hij geen enkele capabele kandidaat.


De Vlaming voegde er meteen een dreigement aan toe. Als tegen zijn zin een opvolger werd doorgedrukt, wachtte hij niet tot 2016. 'Dan ben ik weg.'


De repliek van het theaterbestuur kwam afgelopen woensdag. Met onmiddellijke ingang werd Mortiers opvolger aangesteld. Fijntjes vermeldde het persbericht dat meneer Mortier vrij was om te gaan. Zijn opvolger was immers een Spanjaard.


Sindsdien vliegen de verwijten over en weer. Gregorio Marañón, de Madrileense bestuursvoorzitter, blies stoom af in The New York Times. 'Hoogst ongebruikelijk', zei hij, dat Mortier zich met zijn eigen opvolging wilde bemoeien. 'Nog nooit vertoond' ook dat een bestuurder in het openbaar een ultimatum stelt. En overigens had Marañón het besluit zelf willen meedelen aan Mortier, 'maar die kwam niet aan de telefoon.'


In de Vlaamse krant De Morgen zwakte Mortier zijn bemoeienis af. Het klopte niet dat hij had geprotesteerd tegen een Spaanse kandidaat. Wel tegen een gepolitiseerde procedure. En die kritiek zou bij de Spaanse minister van cultuur, die de benoeming moet bekrachtigen, slecht zijn gevallen.


In Spanje, vervolgde Mortier, zijn ze 'nog altijd op zoek naar wat democratie eigenlijk betekent. Het verschil is dat Franco vroeger zijn tegenstanders liet fusilleren. Dat kan de minister nu niet. Dus zet hij Mortier gewoon aan de deur.'


Het is de kordate toon die de bakkerszoon uit Gent een levenlang heeft begeleid. In de jaren 1980 stuwde Mortier de Brusselse Muntopera naar de top. Vanaf 1992 stond hij aan het roer van de Salzburger Festspiele. Hij beleefde geslaagde en minder geslaagde avonturen in New York en Parijs. En altijd bracht Mortier zijn neus mee voor bijzondere componisten, spraakmakende regisseurs en speciale dirigenten, niet zelden voorzien van een snufje schandaal.


In Madrid, waar hij in 2010 aantrad, was zijn missie om het conservatieve operapubliek ('een kleine kaste van grootgrondbezitters en oude adel') uit z'n dommel te wekken. Begin dit jaar beleefde Mortier zijn Sternstunde. In januari had het Teatro Real de wereldpremière van The Perfect American, de nieuwe opera van Philip Glass. Een maand later kon de stad geuren met de Oostenrijkse filmer Michael Haneke, die met zijn visie op Mozarts Cos¿ fan tutte de mondiale opera-pers naar Madrid lokte.


Nu zal het wel uitdraaien op advocaten. Waar de partijen het alvast over eens zijn, is dat het Teatro Real feitelijk twee directeuren heeft. Formeel is Mortier immers nooit ontslagen. Zelf wil hij het seizoen in elk geval afmaken.


Vanuit het ziekenhuisbed houdt Mortier de druk op de ketel. Zo zou hij hebben beraadslaagd met artiesten die hij in Madrid heeft geprogrammeerd, zoals de regisseurs Peter Sellars en Robert Wilson en dirigenten als Riccardo Muti en Hartmut Haenchen. 'Velen zullen hun optreden annuleren.'


Mortiers behandeling duurt tot zeker eind november. 'Ik heb kanker, maar ben niet dood, ook al zou dat in het voordeel van sommigen zijn.'


Artistiek Leider van de Madrileense opera Gerard Mortier weigert zich neer te leggen bij een Spaanse opvolger. In 2016 loopt zijn contract af, maar het theaterbestuur heeft nu reeds de Catalaan Joan Matabosch als nieuwe leider benoemd.


En daar duikt hij weer op: Pierre Audi, de artistiek directeur van De Nederlandse Opera en het Holland Festival. Telkens wanneer in Europa de leiding van een operahuis of festival vrijkomt, wordt zijn naam genoemd.


In Madrid behoorde Audi tot het lijstje van zes waaruit Gerard Mortier zijn opvolger bij het Teatro Real wilde recruteren. In Milaan beval dirigent Claudio Abbado Audi dit voorjaar warm aan bij La Scala. En vorige week schreef een Oostenrijkse krant dat Audi zou behoren tot de vijftien sollicitanten naar het artistieke leiderschap van de fameuze Salzburger Festspiele.


Het zou een herkansing zijn, want in 2009 viste Audi in Salzburg achter het net. De man die toen werd aangesteld, Alexander Perreira, schuift nu door naar La Scala. Op 25 september wordt de nieuwe intendant van Salzburg bekend gemaakt. Tot de kandidaten zou ook Peter de Caluwe behoren, Audi's voormalige linkerhand bij De Nederlandse Opera. De Vlaming leidt tegenwoordig met succes de Brusselse Muntopera.


Dit najaar viert Audi bij De Nederlandse Opera zijn 25-jarige jubileum. Bij het Holland Festival heeft hij inmiddels zijn afscheid aangekondigd. Na de editie-2014 neemt de Britse Ruth Mackenzie zijn taken over.


Kandidaat Pierre Audi

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden