Morrelt Rutte III aan laatste icoon van poldermodel?

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

Eigenlijk zou Unesco het Nederlandse pensioenstelsel als icoon van het wereldberoemde poldermodel op de Werelderfgoedlijst moeten zetten. De sociaal-economische verworvenheid is uniek en past ook naadloos in het rijtje van de Waddenzee, de grachtengordel van Amsterdam en het molencomplex van Kinderdijk.

Wereldwijd wordt met jaloezie gekeken naar de collectieve regeling voor de oudedagsvoorziening die werkgevers en werknemers samen besturen. Hierdoor hebben Nederlanders voor hun oude dag naast het staatspensioen (AOW) een gezamenlijk spaarpotje van 1.300 miljard euro gecreëerd. Daar kan gemeten in bbp geen natie ter wereld tegenop. In de laatste tien jaar is het vermogen gegroeid met liefst 33 procent, zo berekende consultant Willis Towers Watson. Ook een mondiaal record.

In deze individualistischer wordende maatschappij waar iedereen alleen nog voorzieningen op maat wil hebben (geweldige scholen als mijn kinderen onderwijs genieten, uitstekende verpleeghuizen als mijn ouders dementeren, prachtige sportaccommodaties als ikzelf of mijn kinderen willen volleyballen of tennissen en fileloze snelwegen als ik met de auto naar mijn werk moet), is het polderpensioen een laatste bastion van solidariteit.

Helaas wordt eraan gemorreld. Dat gebeurde al onder het vorige kabinet. En dit kabinet - rechts-liberaal met de bijbel - zal daar nog een schepje bovenop doen. Het regeerakkoord doet er nog heel cryptisch over: 'De hervorming van het tweede-pijlerpensioenstelsel leidt in de opbouwfase tot duidelijkere eigendomsrechten ten aanzien van het pensioenvermogen. Bijkomend voordeel hiervan is dat het eenvoudiger wordt om in de opbouwfase vermogensopbouw in de eigen woning te integreren in de vermogensopbouw in het pensioen.'

Wie tussen de regels door leest, weet dat Rutte III hiermee een bom legt onder het collectieve systeem. Het opent de deur om pensioenbesparingen aan het fonds te onttrekken voor de financiering en aflossing van het huis.

Nu is het zo dat als iemand voor of vlak na zijn pensioen overlijdt de niet uitgekeerde rechten in de pot blijven. Het ABP heeft becijferd dat voor iedere gepensioneerde ongeveer twintig jaar pensioen moet worden betaald. Als een pensioengerechtigde binnen die periode overlijdt valt het restant vrij voor de collectieve pot en wordt benut voor mensen die langer dan dat gemiddelde van twintig jaar pensioen krijgen.

Indien mensen hun pensioenrechten kunnen opnemen voor het aflossen van het eigen huis zullen ze dat massaal doen ('dat geld heb ik tenminste al binnen'), hetgeen betekent dat er minder overblijft in de collectieve pot. Het is een nieuwe uitwas van de voortschrijdende individualisering: 'Ikke, ikke, ikke en de rest kan stikken.'

Gezien het populisme rond het eigen huis zal het kabinet het systeem niet redden. Unesco ook niet. De vakbonden zijn de enige hoop.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden