Moro's Filipijnen hopen op vorm van zelfbestuur

De islamitische Moro-opstandelingen in het zuiden van de Filipijnen hebben het idee van een eigen staat op Mindanao opgegeven. Hun wens is nu een vorm van zelfbestuur....

Van onze verslaggeefster

Hedda Schut

UTRECHT

Wahab Guialal geeft de onderhandelingen een redelijke kans van slagen. Guialal werkt voor een niet-gouvernementele organisatie, die het verzet van Moro-groeperingen geweldloos ondersteunt. Dit doet hij onder meer door onderzoek, onderwijs en het ondersteunen van sociaal-economische projecten.

Samen met collega Guiamel Alim was Guialal in Nederland voor gesprekken met solidariteitsorganisaties. In juni waren ze in Duitsland voor een conferentie waar de siuatie van de Moro's in de Filipijnen werd besproken. 'Wij zijn hier om de Europeanen te laten zien hoe het werkelijk is gesteld met het Moro-volk en dat er een oplossing moet komen', zegt Guialal. 'Ik denk dat er voor de eerste keer echt naar ons is geluisterd.'

De Moro's zijn het laatste jaar in het nieuws geweest door de militante beweging Abu Sayyaf, opgericht in 1993. Met ontvoeringen en aanslagen probeert de groepering zelfbeschikking af te dwingen. Andere Moro-groepen veroordelen de bloedige werkwijze van Abu Sayyaf.

Moro's is een verzamelnaam voor dertien etno-linguïstische islamitische groepen die in het zuiden van de Filipijnen wonen - voornamelijk op het eiland Mindanao. Het Moro-volk, dat ongeveer vijf miljoen zielen telt, wordt al eeuwen overheerst door andere mogendheden.

In de zestiende eeuw kwamen de Spanjaarden naar de Filipijnen. In het zuiden troffen zij zeer welvarende islamitische sultanaten aan met een eigen cultuur en een hecht politiek stelsel. Dit laatste was elders in de Filipijnen niet het geval. Het is de Spanjaarden, ondanks hun invloed, nooit gelukt het gebied te koloniseren. Dat gebeurde in 1899, toen zij de Filipijnen overdroegen aan de Verenigde Staten.

De VS introduceerden nieuwe wetten en regels. Het land werd de Moro's afgenomen en er kwamen Amerikaanse multinationals. Werkkrachten waren christenen uit het noorden. De Moro's werden geconfronteerd met andere normen en waarden, een ander politiek stelsel en een vreemde cultuur.

De kolonisatie betekende toenemende werkloosheid en een schrijnende armoede voor de moslims. Ook na de Filipijnse onafhankelijkheid in 1946 veranderde dat niet. In 1968 maakten de Moro's in een manifest hun verlangen kenbaar zich af te scheiden van de Filipijnen.

Alle moslim-inwoners van de eilanden Mindanao, Sulu en Palawan werden opgeroepen tot een heilige oorlog. Soldaten werden gerecruteerd voor onder andere het Moro National Liberation Front (MNLF). Zij kregen militaire trainingen in landen als Libië, Pakistan en Maleisië.

In 1972 bereikten de geschillen tussen de Filipijnse regering en de Moro's een hoogtepunt. Er barstte een oorlog los op Mindanao die vier jaar zou duren. Er vielen in totaal 150 duizend doden.

'Moslim zijn was in die tijd reden om te worden gedood door de regering', zegt Guiamel Alim. Zijn overlevingstactiek bestond uit het aannemen van een andere, christelijke naam en de aanschaf van een extra identiteitsbewijs met die naam. Ook droeg hij geen wit - moslim - hoofddeksel meer.

Er volgen verhalen over martelingen en wreedheden die de mannen na twintig jaar nog steeds aangrijpen. 'Het regeringsleger bracht bijvoorbeeld groepen vrouwen en kinderen naar een moskee en sloot ze op. Iedere dag werden er een paar mee naar buiten genomen en geëxecuteerd', vertelt Guialal. 'Ook nagelden ze een vrouw naakt aan de deur van de moskee en schoten haar daarna dood. Verschrikkelijk.'

De vooruitzichten voor de Moro's leken te verbeteren toen in 1976 in Libië het Tripoli-verdrag werd gesloten tussen de Filipijnse regering en het MNLF. De Moro's zouden een autonoom gebied krijgen, bestaande uit 13 provincies op Mindanao.

Maar de moslims raakten intern verdeeld. Er kwam een afsplitsing van het MNLF, het snel groeiende en veel beter bewapende Moro Islamic Liberation Front (MILF). Doordat president Marcos ook nog eens rebellen op zijn hand wist te krijgen, kwam er van het verdrag niets terecht.

Tijdens de regeringsperiode van Aquino werden vier - ver uit elkaar liggende - provincies autonoom verklaard, de Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM). Volgens Guialal is die autonomie tot nog toe niet verwezenlijkt.

'Het probleem op de Filipijnen is de enorme corruptie. Zowel in het nationale parlement als de ARMM zetelen Moro's. Maar zij zitten daar alleen voor hun eigen belang en als stromannen van de regering. Daarom zijn de autonome gebieden gewoon een verlengstuk van Manilla.'

De hoop is gevestigd op de vredesbesprekingen met de regering-Ramos. In september moet de volgende ronde plaatsvinden. Naar alle waarschijnlijkheid gebeurt dat, zoals eerder, in Indonesië. Dat land steunt de Moro's in hun strijd voor zelfbestuur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden