Morgen is vroeg genoeg

Carrière en ambitie komen niet voor in hun vocabulaire. Toch zijn ze niet dom of lui. Slackers hebben alleen geen doel voor ogen en zijn ook niet van plan er eentje te verzinnen....

Mark Verhoogt (26), fietskoerier

Af en toe voelt Mark Verhoogt een 'klein speldenprikje' van jaloezie als hij ziet hoe een leeftijdsgenoot een bloeiend bedrijf heeft weten op te zetten. 'Knap, hoe krijg je het voor elkaar', denkt hij dan. Maar enkele seconden later relativeert hij weer: 'Wat heb je nou voor een leven als je zeventig uur per week werkt?'

Verhoogt werkt drie dagen per week als fietskoerier in Utrecht. Meer dagen wil hij ook niet werken, omdat hij toe wil slaan als de muze zijn schrijftafel aandoet. Zij is grillig en komt altijd onaangekondigd. Soms schrijft hij achtereen veel gedichten, dan weer tijden niet. Maar hij wacht niet gespannen op een ingeving.

Onderwijl voelt hij zich prima op de mountainbike. Pakketjes halen en bezorgen. Zonnetje op zijn bol; nergens aan denken. 'Op het moment dat je je realiseert dat je nergens aan dacht, is het weer weg.'

Na vijf jaar gymnasium kwam Verhoogt erachter dat hij niet kon aarden in het 'competitieve klimaat van strebertjes'. Hij deed zijn eindexamen op het 'veel gemoedelijker' atheneum - zonder te weten wat hij daarna wilde doen. Na een jaar reizen en een uitstapje naar de studie onderwijskunde ging Verhoogt studeren aan de Universiteit voor Humanistiek. Dat ging mis. 'Als je zo'n studie begint, moet je weten wie je bent en wat je wilt. Ik had mijn plek nog niet gevonden en werd meegesleurd in een wervelstorm van wat ik las, hoorde en zag. Ik bleef ronddwalen in de filosofische materie.' Hij kreeg een manische psychose en werd depressief.

Achteraf is Verhoogt blij dat hij deze periode - hij maakte de pelgrimstocht naar Santiago de Compostella en kreeg daarna weer een inzinking - heeft doorgemaakt. 'Het was een keerpunt. Als ik niet depressief was geweest, had ik er misschien twintig jaar over gedaan om te komen waar ik nu ben.'

's Ochtends wakker worden, ontbijten en wel zien wat de dag hem schenkt. Het enige waardoor hij zich af en toe laat opjagen, is wat hij het 'zaterdagavondgevoel' noemt. 'Je hebt besloten geen vrienden te bellen en thuis een boek te lezen, maar het is zaterdagavond. Je weet dat er overal wat te doen is. Zo kan het hele leven soms zijn.' Maar zó moet het zijn:

'ongemerkt horen, dat de wind fluistert, om te blijven liggen, tot de ochtend gloort, en de zon ondergaat, enzovoorts' (fragment uit Veldje van Mark Verhoogt).

Donald van Os (24), verkoper trendsportwinkel

Donald van Os weet nog precies wanneer hij 'de switch' maakte. Dat was drie jaar geleden, hij werkte als assistent voor een fotograaf en dat was 'keihard beuken' voor een paar centen. 'Ik voelde me klote en merkte opeens dat ik afdwaalde van wat ik wilde. Geef mij een board, een golf van een paar meter en een banaan, dan ben ik gelukkig.'

Als Van Os geen skateboards verkoopt, peddelt hij in de Noordzee in afwachting van een 'kick van een paar seconden'. Hij hangt rond bij strandtent Timboektoe in Wijk aan Zee, of beoefent een andere extreme-sport.

Van Os heeft geprobeerd door te leren. Na de mavo ging hij naar het Grafisch Lyceum. 'Ik had valse hoop. Mijn vader is art-director bij een reclamebureau, en ik had altijd gedacht: dat word ik ook. Na twee jaar in de klas met die kinderen dacht ik: man, moeten dit mijn collega's worden? Daar heb ik echt geen zin in. Toen ben ik gestopt. Ik leer van de school of life, niet van het krijtbord.'

Daarna heeft Van Os een stuk of vijftien baantjes gehad - van bussen wassen tot werken bij een zeefdrukkerij. Geen ambitieus werk, want hij krijgt het Spaans benauwd van de gedachte dat hij zich moet bewijzen. 'Uren overwerken voor promotie, in een supersleur terechtkomen en dan maar vijf minuten tijd hebben om driehonderd gulden uit te geven. Het lijkt me vreselijk als je happiness moet kopen.'

In de trendsportwinkel in Amsterdam voelt hij zich als een vis in het water, dus wil hij zich ook het 'schompes' werken. 'Als het niet druk is, zit iedereen een beetje rond te slackeren. Maar niet iedere surfer is zo'n air-head. Een vriend, ook een surfer, studeert fysiotherapie. Daar heb ik echt respect voor. Jaloers? Nee, hij kan het er niet zomaar van nemen.'

Van Os heeft geen flauw idee hoe zijn toekomst eruit zal zien. 'Ik ben 24, wat kan ik zeggen? Misschien heb ik over tien jaar een hypotheek en een kind, maar dan nog geloof ik dat slackeren een state of mind is. Uiteindelijk weet ik het wel te fiksen. En lukt het niet vandaag, dan wel mañana.'

Ella Bleeker (21), stager, kledingverkoopster etc.

De ene maand verdient Ella Bleeker zesduizend gulden en de andere maand maar vierhonderd. Toen ze een crossmotor wilde kopen, werkte ze een paar weekeinden non-stop als opbouwer op gabberfeesten. 'Binnen drie dagen verdien je achthonderd gulden. Maar dan heb ik het ook echt gehad en wil ik de maand erop effe niets doen.'

Bleeker gaat flierefluitend door het leven en rolt van het ene baantje in het andere. Twee à drie avonden per week werkt ze als stager bij de Melkweg in Amsterdam. Het opbouwen voor bands vindt ze het leukst, daarnaast werkt ze in een tweedehandskledingwinkel en doet ze 'klussen' in het uitgaansleven.

Bleeker, die na het vwo twee maanden Engels studeerde, begeeft zich in het skaters- en snowboardcultuurtje. Daar wordt haar kijk op het leven gedeeld: don't worry, be happy. 'Ik kan me best aanpassen, maar ik wil niet aan nutteloze regeltjes voldoen. Ik heb twee weken voor een bioscoop gewerkt waar je niet mocht zitten, drinken of eten onder werktijd. Ook moest ik mijn neuspiercing uitdoen. De muziekwereld is daarentegen heel relaxed. Als je iemand een klootzak vindt, mag je hem ook als een klootzak behandelen.'

Soms beangstigt het Bleeker dat ze zo 'wisselvallig' is. 'Kan ik over tien jaar nog steeds van hot naar her huppelen? Ik zou best ambitieus willen zijn, maar ik ben het gewoon niet.' Het enige wat ze ooit zou willen - 'het is een idee, geen droom' - is een club leiden die snowboardreizen organiseert. Daarom heeft ze het afgelopen jaar Vrijetijdskunde gestudeerd. Maar ze voelde zich weer opgesloten. Ze is van plan de studie volgend jaar voort te zetten, als ze terug is van haar reis door India, Nepal en Tibet. 'Maar je weet het nooit, misschien blijf ik wel ergens hangen.'

Jantine Liesting (31), moeder

Het liefst zou Jantine Liesting geen baan hebben. Niet alleen omwille van de zorg voor haar tweeënhalf jaar oude zoon Jona, maar ook omdat ze weet dat werk haar niet gelukkig maakt. 'Ik ben niet anti-werk, als het moet dan wil ik wel. Maar als het even kan, liever niet.'

Ze verkeert echter niet in een situatie waarin ze het voor het kiezen heeft. Haar man werkt in de psychiatrie en verdient te weinig om het gezin te onderhouden. Dus moet Liesting solliciteren. Een ideaal heeft ze niet ('I go with the flow'), maar het zou goed uitkomen als ze een baan vindt van drie dagen per week. 'Zodat mijn man een dag minder kan werken en tijd voor zichzelf heeft.'

Sinds drie weken is Liesting - drs. in de sociale- en organisatiepsychologie - werkloos. Ze werkte een aantal jaren voor Arbo-diensten, was vervolgens vier dagen per week IT-docent, tot ze te horen kreeg dat haar contract niet werd verlengd. 'Mijn mentaliteit kwam niet overeen met die van het bedrijf, dat ervan uit ging dat je 's avonds en in de weekeinden overwerkte. Dat vertikte ik.'

Na het beoordelingsgesprek had ze het idee dat ze gefaald had. 'Ik kende geen prioriteiten, was het commentaar. Ik was er niet in geslaagd het gewone leven met een baan te combineren. Ik moest huilen, flink slikken en daarna voelde ik opluchting. Pfff, dit is een aflopende zaak. Over een maand ben ik er vanaf!'

Ze wil nog zoveel doen in haar woonplaats Leiden: het huis schilderen, met Jona zijn, muziek maken en 'gewoon op terrasjes hangen'. Met twee vriendinnen - ook moeder en werkloos - zingt ze in de band Modest Monkey. 'Toen ik nog werkte, merkte ik dat de afstand tussen ons groeide omdat onze levens zo verschilden. Dat vond ik heel erg.'

Nu voelt ze weer de verwachtingen van werkende mensen uit haar omgeving. 'Niet dat ze me bewust onder druk zetten, maar het zijn vragen als ''wat ga je nu dan doen?'' en ''wanneer weet je dat?'' Een uitkering trekken kan natuurlijk al helemaal niet. Je hebt gestudeerd, je kunt het, dus je moet presteren. Ik raak daardoor toch van slag en heb dan een avond nodig om weer te beseffen dat ik niet in een keurslijf wil. Ik heb het geprobeerd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden