Morgan trok nooit met Ware Volk door woestijn

Ze raakte maar niet gewend aan die krakende schildjes als ze levende insecten tussen de tanden vermaalde, biechtte Marlo Morgan (60), schrijfster van bestseller Australië op blote voeten (uitgeverij Bruna) in maart nog onbekommerd op aan Margriet....

Van onze verslaggever

Rob Gollin

AMSTERDAM

Die onbezorgdheid is verdwenen. Morgan is boos en teleurgesteld, simt haar Amerikaanse uitgever HarperCollins. Een groep Aboriginals, dezer dagen in de VS op kruistocht tegen het boek, heeft triomfantelijk verslag gedaan van een telefonisch contact met de schrijfster. Het tettert zelfs op Internet. Morgan zou hebben bekend dat Mutant message - in zestien talen vertaald, naar verluidt gretig gelezen in New Age-kringen, in Nederland al maanden achtereen bovenaan in de non-fictie Top-10 en goed voor 110 duizend verkochte exemplaren - één groot verzinsel is.

Nimmer is ze maanden aaneen blootsvoets met een stam, die zichzelf het Ware Volk noemde, door de woestijn getrokken. Nimmer heeft ze geheime ceremonies bijgewoond. Nimmer is zij bij een heilige grot uitverkoren als boodschapper met de naam Reizende Tong, om de wereld, bestaande uit mutanten van de Aboriginals, te vertellen dat het Ware Volk Moeder Aarde vaarwel gaat zeggen. Maar Marlo Morgan mokt: zo is het gesprek met de groep niet verlopen.

'Sorry', heeft ze gezegd in een telefoongesprek van een uur met onze delegatie, herinnert Robert Eggington zich. De coördinator van de Dumbartung Aboriginal Organisatie in Perth, die zich opwerpt als bewaker van de cultuur van de oorspronkelijke bewoners van het continent, zit nog in San Francisco. Het werd tijd, vindt hij, dat mevrouw nu eens figuurlijk door het stof gaat. 'Ze stemde ermee in een document te tekenen waarin ze toegeeft de boel te hebben verzonnen. Nog steeds doet ze het in lezingen voorkomen alsof het echt is. Ze verdient er miljoenen aan.'

De Aboriginals voelen zich zwaar beledigd door het reisverslag. Onbestaanbaar dat Morgan aan ceremonies heeft deelgenomen die alleen voor mannen toegankelijk zijn. Uitgesloten dat zij heilige plekken heeft betreden. 'Dat zijn absolute taboes bij ons. Morgan bedrijft spirituele kolonisatie. Ze mengt ook gebruiken van Indianen in Noord-Amerika met de tradities van de Aboriginals. Rare namen en zo. Uitgerekend zij afficheert zich als schatbewaarder van onze cultuur', schampert Eggington. Hij zou het liefst een publikatieverbod zien. 'Of dat censuur is? Onze cultuur staat op het spel. Dat weegt zwaarder.'

Het Nederlands Centrum voor Inheemse Volken wees al eerder op tal van feitelijke missers in het boek. Morgan duidt poelen met krokodillen aan waar ze niet voorkomen. Ze rijt haar voeten open aan vlijmscherp woestijngras, terwijl je makkelijk om de pollen heen kunt lopen. Eggington en de zijnen hebben ook nog eens navraag gedaan bij de hen bekende volkjes. Maar niemand heeft ooit een white woman op sleeptouw genomen. Morgans 'volgelingen' zijn er inmiddels wel. Aboriginals worden herhaaldelijk aangeklampt door honderden Amerikanen en Europeanen die na het lezen van Mutant Message naar Down Under zijn gereisd. Of zij ook eens meemogen op zo'n louterende voettocht.

Marlo Morgan wil niemand te woord staan, meldt stafmedewerker Rose Carrano van HarperCollins. De Aboriginals hebben het telefoongesprek misbruikt. Zeker, zegt Carrano, de schrijfster heeft excuses aangeboden. Dat ze de cultuur en tradities schade heeft berokkend spijt haar oprecht. Maar dat het verslag duimzuigerij is, heeft ze niet toegegeven. Ze zal geen document tekenen.

Maar heeft ze die tocht nu wel of niet gemaakt? Carrano: 'Het is een fictief verslag, gebaseerd op werkelijke gebeurtenissen.' Zelf schrijft Morgan: 'Dit boek is een fictief werk, geïnspireerd door mijn ervaringen in Australië.'

'Het zou zich ook kunnen afspelen in Afrika of Zuid-Amerika, of overal waar de ware betekenis van beschaving nog levend is.' Fìctie, herhaalt Carrano.

Uitgeverij Bruna heeft de Nederlandse versie ook dat predikaat meegegeven, maar boekhandels plaatsen het op de non-fictie-lijst. Toen de schrijfster in Nederland op bezoek was om haar boek te promoten, heeft ze de indruk gewekt alles aan den lijve te hebben ondervonden, bevestigt Marlies Groen, redacteur bij Bruna. 'Maar of het wel of niet waar is, vinden we niet zo belangrijk. Het is niet wetenschappelijk. Het is gewoon een goed verhaal.'

Blijkens Amerikaanse kranten is Morgan het uitleggen moe. Vroeger zou ze tijdens lezingen nog wel eens haar geteisterde voeten aan het publiek hebben getoond. Dat doet ze niet meer. 'Het maakt me niet meer uit of ze me geloven', citeert The San Diego Union-Tribune haar. Dat veel gegevens uit het boek niet kloppen, zou opzet zijn. Morgan heeft zo willen voorkomen dat het Ware Volk kon worden getraceerd.

De Aboriginals voorzien meer onheil. Filmproducent United Artists aast op verfilming van Morgans avonturen. Een ontmoeting met de delegatie van het woestijnvolk is op het laatste moment afgezegd. 'Mutant message heeft op dit moment geen prioriteit', kreeg Eggington te horen. Maar wie gelooft nu Hollywood?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden