NieuwsBolivia

Morales mag dan weg zijn, in Bolivia lopen de spanningen weer op

Op meer dan 170 plaatsen blokkeerden inheemse en linkse demonstranten deze week alle verkeer. Er is Bolivia groeiende onvrede over de conservatieve interim-regering en de steeds maar uitgestelde verkiezingen.

Aanhangers van de voormalige president Evo Morales protesteren in El Alto.Beeld AFP

Midden in een escalerende coronapandemie beleefde Bolivia afgelopen week de heftigste protesten sinds de haastige vlucht van ex-president Evo Morales vorig najaar. Linkse arbeidersbewegingen en inheemse groeperingen blokkeerden grote delen van het land uit onvrede over de rechtse interim-regering. Een ijzige rust keerde dit weekend terug nadat de nieuwe verkiezingsdatum in een wet werd verankerd.

El bloqueo, de wegblokkade, lijkt een ongekend hard wapen in tijden van corona. Een weg vol stenen en rotsen is onbegaanbaar voor alle verkeer: de bus naar werk, de vrachtwagen met vee, maar ook de ambulance of het transport met medische zuurstof. Toch telde Bolivia afgelopen week in het heetst van de strijd 170 versperringen, het land zat grotendeels op slot. Ziekenhuizen klaagden over een tekort aan zuurstof, tientallen covid-19-patiënten zouden erdoor zijn gestorven.

Maar de blokkades staan in een lange Boliviaanse traditie van protest, even beproefd als de kleurrijke linkse marsen in de straten van La Paz. Toen het electoraal tribunaal eind juli de datum van de verkiezingen vanwege de coronacrisis opnieuw uitstelde – voor de derde keer – grepen demonstranten naar de middelen die ze kenden, ongeacht de coronasituatie. Pas toen de MAS, Morales’ partij Beweging naar Socialisme, vrijdag instemde met een wet die verder uitstel verbiedt werd een groot deel van de blokkades opgeheven.

Interim-president Jeanine Añez.Beeld Getty Images

Harde verkiezingsstrijd

Wanneer de Bolivianen op 18 oktober naar de stembus gaan, is interim-president Jeanine Añez net begonnen aan haar twaalfde maand als ongekozen president. In plaats van procesbewaker ontpopte de rechtse politica zich tot controversiële machthebber met grote ambities. Kort na haar aantreden stelde ze zich, tegen haar eigen belofte in, kandidaat voor de verkiezingen. In alles contrasteert de conservatieve vrouw met de geblondeerde haren met de linkse inheemse populist Evo Morales, die na veertien jaar aan de macht onder militaire druk vertrok na protesten over vermeende verkiezingsfraude.

Sindsdien zijn zowel rechts als links intern verdeeld over de toekomst van het land. Morales, die vanuit ballingschap in Argentinië invloed blijft uitoefenen, is deels de controle over zijn achterban kwijt, vertelt socioloog María Teresa Zegada van onderzoekscentrum Ceres telefonisch vanuit de stad Cochabamba. ‘We zien confrontaties op meerdere niveaus: tussen de rechtse regering en het linkse parlement, tussen presidentskandidaten en tussen groeperingen op straat.’

Hoewel de MAS zich uiteindelijk neerlegde bij de nieuwe datum, gaat het linkse inheemse protest op de noordelijke hoogvlakte door, zegt Zegada. Aan de uiterst rechtse kant blijft de conservatieve leider Luis Fernando Camacho in de stad Santa Cruz zich verzetten tegen verkiezingen in coronatijd. Toch verwacht de socioloog de komende twee maanden geen nieuwe grote demonstraties, maar vooral een harde politiek verkiezingsstrijd. MAS-kandidaat Luis Arce schommelt in de peilingen rond de 30 procent. Hij wordt gevolgd door de centrumkandidaat Carlos Mesa die in de omstreden verkiezingen van vorig jaar verloor van Morales. Op aanzienlijke afstand neemt interim-president Añez de derde plek in.

De vraag is wat er gebeurt op 19 oktober, zegt Marcelo Arequipa, politicoloog aan de Katholieke Universiteit San Pablo in La Paz. ‘Ik betwijfel zeer of in dit land degenen die de verkiezingen verliezen dat zullen accepteren, of het nu links of rechts is.’ Bovendien, zegt hij, wacht de volgende regering meteen twee enorme crises: een overbelast zorgsysteem en een ingestorte economie. Ook socioloog Zegada houdt haar hart vast voor wat volgt na de uitslag. ‘Als de verkiezingen geen resultaat opleveren dat door iedereen wordt geaccepteerd, hebben we een groot probleem. Want er is geen plan B.’

Lees ook

Coronagolf in Latijns-Amerika blijft aanzwellen
Ruim vijf maanden nadat in Latijns-Amerika en de Cariben de eerste coronabesmettingen werden vastgesteld, kan de treurige conclusie worden getrokken dat de regio er op geen enkele manier in is geslaagd de opmars van het virus te stuiten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden