Moordcijfer in VS het hoogste in bijna 50 jaar: klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: in de VS moordde men sinds tijden niet zoveel.

Maarten Keulemans
Donald Trump. Beeld anp
Donald Trump.Beeld anp

Zelfs over de meest basale feiten blijkt men het in de VS niet meer eens te kunnen worden. Gaat het nou fantastisch, of juist rampzalig met de moordstatistieken in het land?

Rampzalig, herhaalde Donald Trump maandag op een bijeenkomst met sheriffs in het Witte Huis. We citeren de president even in het Amerikaans (de taal doet ertoe, zo zult u straks zien):

'And yet, the murder rate in our country is the highest it has been in 47 years, right? 47 years, did you know that? I used to say that in a speech and everybody was surprised, because the press doesn't tell it like it is. Wasn't to their advantage to say that. But the murder rate has been the highest it has been in, I guess, 45 to 47 years.'

null Beeld FBI Crime Data.
Beeld FBI Crime Data.

Dat getal is op het eerste gezicht gemakkelijk te weerleggen, constateerde onder meer nieuwszender CNN. Het aantal moorden in de VS is de afgelopen decennia juist gehalveerd, van rond de 10 per honderdduizend inwoners in 1980 naar 4,9 in 2015, het laatste jaar waarvan er misdaadcijfers beschikbaar zijn. In de lijn omlaag zitten hobbels - zo ging het moordgetal rond 1990 weer tijdelijk iets omhoog - maar een lijn omlaag blijft het (met, voor de liefhebbers, een R-kwadraat van 0,7).

Ja wacht, het zóú nog kunnen dat Trump het woord 'murder rate' verkeerd gebruikt. Volgens het woordenboek is 'rate' immers ook te vertalen als 'tempo, vaart, snelheid': 'a rate of 40 miles an hour'.

En zo legt de Trump-gezinde site Breitbart het dan ook uit. 'Het moordcijfer stijgt het snelst sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw', schrijft de site in antwoord op de kritiek. Tussen 2014 en 2015 steeg het moordcijfer met zo'n 11 procent van 4,4 naar 4,9 per 100 duizend inwoners. En dat is inderdaad een toename die in decennia niet meer is vertoond. Volgens de wat rammelende, oudere statistieken: de hoogste stijging sinds 1958 (dus niet sinds 1970).

Heeft Trump dan toch een punt? Welnee. Navraag bij onder meer het instituut strafrecht en criminologie van de Universiteit Leiden leert dat de term 'murder rate' maar één, glasheldere definitie heeft: het aantal moorden per honderdduizend inwoners van de bevolking. Het woord 'rate' heeft dus niets te maken met snelheden of toenames, maar met de 'ratio' tussen het aantal moorden en het inwonertal. Beweren dat de 'murder rate' hoger is dan in 47 jaar, is dus gewoon ronduit onjuist.

(Tekst gaat verder onder video).

Vooruit, laten we Donald Trump nog één kansje geven. Is het aantal moorden in absolute zin misschien het hoogste van de afgelopen 47 jaar? Zelfs dat blijkt niet het geval. In het jaar 1970 werden er volgens de officiële statistieken in de VS ruim 16 duizend mensen vermoord. Dat aantal liep, omdat de bevolking groeide, geleidelijk op, tot tegen de 25 duizend rond 1990 - waarna er weer een daling inzette. De 15.696 moorden uit 2015 is niet het hoogste aantal sinds 47 jaar, maar sinds 2008.

Hoe je het ook bekijkt: minder onzinnig wil Trumps uitspraak er maar niet op worden.

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden