Moord voor het halal-restaurant: zakelijk conflict of Turkse politieke oorlog?

Grote spanningen tussen compagnons met coup als splijtzwam

Voor de deur van Halal Fried Chicken in Amsterdam werd maandag eigenaar Ali Kaynak doodgeschoten. Vanwege een zakelijk conflict, of speelt de actuele Turkse politieke situatie een rol? 'Ali deed geen vlieg kwaad.'

De vestiging van de Halal Fried Chicken (HFC) aan de Burgemeester De Vlugtlaan in Amsterdam-West. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Naast de vestiging van Halal Fried Chicken (HFC) aan de Burgemeester De Vlugtlaan in het Amsterdamse stadsdeel Nieuw-West herinnert woensdagmiddag niets meer aan de dood van Ali Kaynak. De Opel Insignia waarin de medeoprichter van HFC maandag door meerdere kogels om het leven werd gebracht, is inmiddels verwijderd. In het restaurant klinkt zacht Arabische muziek en vier jeugdige vrouwen eten hamburgers met friet.

De twee medewerkers - zwarte bedrijfspolo met op de borst een rood hanekopje - zeggen dat de schietpartij niets met het restaurant te maken heeft en hebben verder dus niets te zeggen tegen de Volkskrant.

Wat de precieze achtergrond is van de gewelddadige dood van Kaynak (1969) is nog lang niet duidelijk. De twee mannen die ooggetuigen zagen vluchten zijn nog spoorloos. Maar vaststaat wel dat er de afgelopen jaren grote spanningen waren tussen de eigenaars van de succesvolle halalsnackketen, waarbij de mislukte staatsgreep in Turkije van 15 juli 2016 mogelijk een belangrijke splijtzwam is geweest.

De politie benadrukt dat ze geen concrete aanwijzingen heeft dat de Turkse politieke situatie of een vermeende criminele achtergrond van Kaynak een rol heeft gespeeld bij zijn dood, aldus politiewoordvoerder Ellie Lust maandagavond bij het televisieprogramma Opsporing Verzocht.

HFC wordt opgericht in 2014. Drie Turkse Amsterdammers zien een gat in de markt: grote fastfoodketens als McDonald's, Burger King en Kentucky Fried Chicken (KFC) bereiden geen halalvoedsel. Doet HFC dat wel, dan denken de drie een grote - islamitische - doelgroep te hebben.

Ondernemer van het Jaar

Ali Kaynak is betrokken bij het project. Hij heeft al ervaring in de horeca - eerder was hij ook uitbater van het succesvolle Turkse restaurant Konak, waarvoor hij in 2010 tot Ondernemer van het Jaar in het stadsdeel Nieuw-West was uitgeroepen. Ook HFC wordt een succes: drie jaar na de oprichting telt de keten vijf vestigingen in Amsterdam, Rotterdam en Utrecht. Vooral Turkse Nederlanders weten de restaurants massaal te vinden.

Op 15 juli vindt in Turkije een mislukte staatsgreep plaats, waarbij meer dan driehonderd doden vallen. De gebeurtenis verhit de verhoudingen tussen aanhangers van president Erdogan en die van Fethullah Gülen, een invloedrijke Turkse geestelijke die door Erdogan wordt gezien als brein achter de coup. De spanningen bereiken ook de Turkse gemeenschap in Nederland.

Een maand later gaat het mis bij de oprichters van HFC: Kaynak raakt in de vestiging aan Plein '40-'45 in Slotermeer slaags met de broer van een van zijn compagnons, die ook actief is bij het restaurant. 'Binnenkort maken wij jullie van de Gülenbeweging hier in Nederland allemaal af', zou de man tegen Kaynak hebben geschreeuwd, aldus een ooggetuige op stadsomroep AT5. Op beelden die de politie na afloop vrijgeeft, is te zien hoe Kaynak de man vervolgens te lijf gaat met een 'kippentang'. De broers beweren in hetzelfde item dat de ruzie niets met politiek te maken heeft, maar dat het 'een zakelijk conflict is'.

Maar dat er politieke spanningen zijn rondom het restaurant staat wel vast. Het kiprestaurant verschijnt op een Turkse lijst met 'staatsgevaarlijke organisaties' die geboycot moeten worden. 'Ik ben geen aanhanger van Gülen, maar ik heb wel loyaliteit naar hem toe', zei Kaynak destijds tegen het AD. 'Ik keur de coup wel af.'

Kippentang

Direct na de vechtpartij met de kippentang vertrekken de broers bij HFC en beginnen tweehonderd meter verderop Halal Burgers & Chicken (HBC).

De derde compagnon stapt op 1 januari dit jaar uit HFC. Vorige maand, 18 augustus, wordt hij voor de vestiging aan de Burgemeester De Vlugtlaan door meerdere schutters in zijn been geschoten. Hij overleeft. De schutters ontkomen.

En nu is er dus de dood van Kaynak. Ook buiten het restaurant zijn mensen spaarzaam met commentaar op de zaak. Als iemand al zegt het slachtoffer gekend te hebben, blijft het bij de mededeling dat het 'een goede jongen' was, gevolgd door: 'Maar ik wil niet met mijn naam in de krant'.

Ugur (52) van Slagerij Anatolia is een uitzondering. Zijn zaak zit recht tegenover HFC. Tussen het kippen hakken door wil hij graag vertellen over Kaynak. Hij kwam geregeld in HFC. Niet om te eten - 'ik houd niet van kip' - maar om Kaynak te begroeten. 'Dat doet een goede buur.' Ugur is er kapot van, de afgelopen twee nachten heeft hij in totaal één uur geslapen.

Alle buren die Kaynak kenden vinden het 'jammer', zegt Ugur. 'Iedereen kende hem hier: Turken, Marokkanen, Surinamers, Nederlanders.' Hij hoort natuurlijk wel verhalen over wat gebeurd zou zijn, maar volgens Ugur 'verzint iedereen wat'. 'Ali deed geen vlieg kwaad.'

Ugur schrikt als Gülen en Erdogan genoemd geworden als mogelijke oorzaak van de conflicten. 'Zelfs de namen wil ik niet noemen.' Even later doet hij dat toch. 'Met Erdogan wil ik niets te maken hebben, met Gülen wil ik helemáál niets te maken hebben.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.