Moord op de NPS: de zomer van Medy en Pino

De protesten van Pino ten spijt wordt de NPS in 2008 opgeheven. De programma's moeten wel gered worden. Door Frank van Zijl..

De wereld is te klein als in juni koortsachtig overleg tussen decoalitiepartijen als uitkomst heeft dat de Nederlandse ProgrammaStichting (NPS) wordt opgeheven. Het luidt de zomer in van Medy en Pino, een vleugellamme staatssecretaris en een moorddadige kindervriend.

Medy van der Laan, staatssecretaris van Media, die eerder zoveel lofoogstte voor haar daadkracht (óók in Hilversum) en na het mislukteavontuur met de gekozen burgemeester als het ware een nieuw kroonjuweel creëert voor haar partij D66, blijkt zelf niet bij dat besluit betrokkente zijn geweest. De opheffing van de NPS is een direct uitvloeisel vanpolitiek handjeklap tussen het CDA, de VVD en D66. Roger van Boxtel,D66-prominent en voorzitter van de NPS, werd door het besluit overvallen,terwijl hij met zijn neus aan het raam zit.

Het besluit is nog niet genomen of de complottheorieën doen deronde, niet alleen op het Mediapark in Hilversum, maar ook op het Binnenhofin Den Haag. De moord op de NPS is gepleegd met voorbedachten rade en nietzozeer als een logisch uitvloeisel van het door het kabinet omarmderapport Focus op Functies van de Wetenschappelijke Raad voor hetRegeringsbeleid (WRR).

In de kabinetsvisie zijn de ledengebonden omroepen vanaf 2008 primairverantwoordelijk voor opiniërende programma's en de NOS voor het nieuws.Culturele programma's, zoals nu van de hand van de NPS, moeten in eensysteem van tendering tot stand komen. Ook derden, zoals uitgevers vankranten en tijdschriften, kunnen dingen naar de budgetten voor cultureleprogramma's.

Aangezien de NPS geen leden heeft en slechts een wettelijke in plaatsvan een maatschappelijke verankering kent, kan die omroep niet tottoeleverancier van opiniërende programma's worden gemaakt. De opheffingvan de NPS is een voor de hand liggende actie.

Vanaf de bekendwording van het akkoord ligt de suggestie op tafel datde VVD en het CDA van de gelegenheid gebruik maken af te rekenen met de'linksistische' journalistiek van programma's als NOVA en Buitenhof.Opheffing van de NPS leidt logischerwijs tot het einde van die programma's.

Hoewel niemand openlijk durft toe te geven dat het de politiek te doen is om het een kopje kleiner maken van de Ferry Mingelens en Paul Wittemans, wordt rond de CDA- en VVD-top wel degelijk bevestigd dat die NPS zegestolen kan worden. En dat het de politiek daarbij niet te doen is omPino uit Sesamstraat, maar wel om Pim van Galen en Wouke van Scherrenburgvan Den Haag Vandaag - ook al is zij een jaar geleden al vertrokken.

Dat dit besluit niet is geïniteerd door Medy van der Laan, maakt nietalleen haar kwetsbaar, maar ook partijgenoot Bert Bakker, woordvoerderMedia voor D66. Bakker moet immers het coalitie-akkoord naar buitenverdedigen. Hij staat even recht tegenover partijgoden als Hans vanMierlo, Boele Staal, Alexander Rinnooy Kan en directbetrokkene Roger vanBoxtel. Handen af van de NPS!, de kraamkamer van de publieke omroep, klinkt het onder partijgenoten. Van Mierlo c.s. sturen een klaagbrief naarDen Haag. En op het partijbureau regent het opzeggingen van leden.

Medy van der Laan verschijnt in Hilversum om het besluit zo goed enzo kwaad als het gaat te verdedigen. Nederland 3 staat op de banken, decaberetier Jörgen Raymann en presentator Prem Radhakishun op debarricaden. De klassieke tegenstelling tussen het tot verandering geneigdeDen Haag en het behoudzuchtige Hilversum kan niet beter wordengeïllustreerd.

Arme Medy van der Laan. Sinds juni in de verdediging. Belobbyd bij hetleven, niet in de laatste plaats door haar eigen partijgenoten. Bestooktmet almaar aanzwellende kritiek. Eerst vanuit de NPS, daarna ook doorandere omroepen en de Raad van Bestuur van de Publieke Omroep. Want die komen na een paar rekensommen tot de conclusie dat niet alleen het modelvoor de toekomst niet klopt, maar dat uitvoering ervan tot een gigantischesaneringsoperatie zal leiden. Volgens de financiële man van de Raad vanbestuur, Cees Vis, staan per 2008 meer dan duizend banen op de tocht.

In de nazomer krijgt omroepminnend Nederland in een hoorzitting vande Tweede Kamer de gelegenheid stoom af te blazen. De omroepbestuurders,programmamakers en communicatiewetenschappers komen samen om meer dan 90duizend handtekeningen aan te bieden. De Kamer is dusdanig onder de indrukdat Van der Laan met 260 vragen wordt opgezadeld en het debat in deTweede Kamer wordt doorgeschoven.

Maandag moet blijken wat er daadwerkelijk van de hervormingen inHilversum terecht komt. Is er toekomst voor de NPS?

Medy van de Laan heeft vorige week op het Nationaal Omroepcongres inBussum laten doorschemeren dat er wat haar betreft valt te praten over eenaantal cruciale aanpassingen. Zo wil zij een voorziening die garandeert datde programma's van de NPS blijven voortbestaan. Ook wil zij voorkomen datde kwetsbare culturele programmering straks afhankelijk is van dereclame-opbrengsten. De kosten voor het lidmaatschap van een omroep mogengeen dusdanige drempels opwerpen dat de leden de publieke omroepen massaalde rug toekeren.

Inmiddels laat zij er geen twijfel over bestaan dat de kern van haarplan overeind blijft. Nu zijn er ook in Hilversum diverse bestuurders die inzien dat de rol van de publieke televisie en de radio in de toekomst ergeheel anders uit zal zien. Door technologische ontwikkelingen (internet,digitale zenders) is de functie van analoge kanalen veranderd. Eenheid inde strijd is er dus niet.

Het draagvlak voor het kabinetsplan kan gemakkelijk worden vergrootdoor een extra inspanning van de minister van Financiën, Gerrit Zalm. Inde huidige plannen worden de budgetten van de licentiehouders (de omroepen)gehalveerd en wordt derving van reclame-inkomsten, door het wegvallen vanamusent en voetbal, niet gecompenseerd. In Hilversum is allang uitgerekenddat dit betekent dat de publieke oproep het dan met een net minder moetdoen.

Als Zalm nou eens de beurs trekt, de STER-potten aanvult en de omroepenfinanciële zekerheid biedt, kan op de as Den Haag-Hilversum alsnog eeneenduidige visie op de toekomst van de omroep worden georganiseerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden