Moord is moord, vindt justitie

Doodde Henk K. zijn zieke vrouw om haar te helpen, of deed hij het voor zijn eigen rust? De officier van justitie spreekt van moord en eist 5 jaar cel. Volgens zijn familie was de 83-jarige mantelzorger uitgeput en radeloos.

UTRECHT - Na een reeks slapeloze nachten kon de 83-jarige echtgenoot het lijden van zijn hoogbejaarde zieke vrouw niet meer aanzien, zegt hij zelf. Op een zaterdagmiddag in oktober vorig jaar in hun huis in Doorn kneep hij eerst haar keel dicht met zijn handen, daarna trok hij een riem om haar nek aan. Om haar van dit ondraaglijke leven te verlossen, zegt hij daarover donderdag tegen de rechter.


Een bejaarde man die medelijden heeft met zijn zieke vrouw; dat is niet het hele verhaal, vindt de officier van justitie. Zij spreekt van moord en eist 5 jaar cel. De echtgenoot liep volgens de aanklager al veel langer met het idee rond om zijn vrouw van het leven te beroven. Niet alleen uit medelijden, maar ook omdat hij zich aan haar ergerde en boos op haar was.


'Hij heeft haar op gruwelijke wijze om het leven gebracht', zegt de officier van justitie. 'Ze had geen doodswens. Als zieke oudere ben je overgeleverd aan degene die voor je zorgt. Als diegene de zorg niet aankan, moet hij hulp zoeken, in plaats van iemand van het leven te beroven.'


Een ongewone moordverdachte is deze bejaarde man met een gehoorapparaat. Hij geeft uitgebreid en welbespraakt antwoord op de vragen van de rechter. Zijn familie en vrienden steunen hem. Als een intens lief, zorgzaam en goed mens omschrijven ze hem, als een echtgenoot die alles voor zijn vrouw wilde doen en geen hulp accepteerde. En daarom als mantelzorger volkomen uitgeput raakte.


De familie heeft zich het hoofd gebroken hoe dit drama voorkomen had kunnen worden. Zijn naasten willen niet dat hun vader terugmoet naar de gevangenis, waaruit hij in januari voorlopig is vrijgelaten. De oudste zoon verwoordt voor de rechter het verdriet om zijn overleden moeder. 'Het is niet goed wat mijn vader heeft gedaan, maar ik begrijp het wel. Ik wil nu voor mijn vader zorgen. Dat mijn vader nog een tijdje zinvol kan leven, dat we samen het graf van mijn moeder kunnen verzorgen.'


Ruim zestig jaar waren de twee samen. De zorg voor zijn 86-jarige vrouw viel de gepensioneerde registeraccountant steeds zwaarder. Ze ging snel achteruit. Zijn echtgenote begon dement te worden, had waanvoorstellingen, was angstig. Door haar astma was ze vaak benauwd. De laatste zeven jaar leed ze bovendien aan de ziekte van Parkinson, waarvoor de echtgenoot haar om de vier uur medicijnen verstrekte.


's Nachts kon zij uren trillen, over haar hele lichaam. Dan raakte ze in paniek en bracht haar man haar naar een stoel beneden in de woonkamer. 'Help me, doe iets', riep ze soms tegen hem. Regelmatig belde hij in zo'n geval de huisartsenpost. Tegen de tijd dat er dan een dokter kwam, was de ergste schok al weer voorbij. 'Wat hebben we daaraan, waardeloos', zei de vrouw soms na zo'n doktersbezoek.


De vrouw kon meer zorg krijgen. Maar de aangeboden plek in een verpleegtehuis wilde ze zeker niet. Ze had toch een prachtig huis met een heerlijke tuin? Haar man zag het bovendien als zijn plicht er voor haar te zijn. De familie zei: ga er nou eens tussenuit, maar dat deed hij niet. 'De enige die goed voor haar kon zorgen, was ik', zegt de man.


De hulp die zij thuis konden krijgen, viel de man echter tegen. Veel van de bestaande hulpvormen trokken hem bovendien niet. Een inwonende verpleegster zag hij niet zitten, omdat, zegt hij, 'het huis maar één badkamer heeft'. Een verpleegkundige kwam wekelijks de was ophalen en deed verder minder dan de man verwachtte.


Advocaat Wim Anker vindt dat die verpleegkundige ten onrechte niet heeft ingegrepen, terwijl de situatie zichtbaar onhoudbaar was. De dag voor de fatale gebeurtenis wilde de echtgenote met de verpleegkundige spreken. De bejaarde vrouw vertelde haar dat ze soms bang was voor haar echtgenoot. De verpleegkundige sloeg geen alarm.


Maar volgens de officier van justitie was het zijn eigen keuze geen hulp te aanvaarden. 'Misschien heeft hij niet goed genoeg gekeken naar de alternatieven. Alles was beter geweest dan dit.'


Door de nachtelijke tremors van de vrouw liep hun slaapgebrek steeds verder op. De echtgenoot werd prikkelbaar. Steeds meer begon hij zich te ergeren aan zijn vrouw die 'stronteigenwijs' was; veel voorgeschreven medicijnen wilde zij bijvoorbeeld niet innemen als zij in de bijsluiter de bijwerkingen had gelezen. Soms barstte de man in woede uit. Naar buiten toe hield het echtpaar zo veel mogelijk de schone schijn op, dat ze het samen wel konden rooien.


Die bewuste zaterdag draaide de man door, zoals hij het zelf omschrijft. Na een grotendeels doorwaakte nacht zag hij dat zijn vrouw een huishoudtrapje had gepakt om de gordijnen van de rails te halen: wat volgens hem in haar toestand veel te gevaarlijk was.


'Ik was radeloos en wanhopig', zegt de man. Hij wurgde haar en belde daarna 112: 'Ik heb mijn vrouw vermoord.' Tegen de agenten die hem meenamen naar het bureau zei hij: 'Ze heeft me ook zo lang getergd. Nou is het afgelopen dat gedonder van haar.'


Op zitting ontkent hij dat hij zijn vrouw heeft gedood voor zijn eigen rust. En dat hij al eerder had overwogen zijn vrouw van het leven te beroven. Nu is hij vervuld van spijt. 'Ik realiseer me steeds meer wat ik de familie en haar bekenden heb aangedaan. Dat vreet aan me. Ik heb zestig jaar met haar geleefd en nu is ze er niet meer.'


Zijn advocaat Anker pleit voor een alternatieve straf buiten de gevangenis, onder meer gezien zijn leeftijd. Er is volgens hem geen sprake van moord. 'Hij heeft impulsief gehandeld, fysiek en geestelijk totaal uitgeput. Hij was moegestreden. En nu valt het leven hem zwaar, hij huilt veel.'


De rechter doet over twee weken uitspraak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden