Mooiste partij van de tweekamp

Vorige week schreef ik dat ik mijn eindoordeel over de WK-match Valneris - Tsjizjov nog even moest opschorten. Weliswaar lieten de 28 partijen waarover ik op dat moment beschikte, er geen enkele twijfel over bestaan dat de titel bij de sterkste speler terecht was gekomen....

TON SIJBRANDS

Inmiddels zijn, dank zij een e-mail van de nieuwe, oude wereldkampioen, nu ook de notaties van de slotduels in mijn bezit. En het blijkt dat we ons oordeel geenszins hoeven bij te stellen. Veeleer is het tegendeel het geval: de manier waarop Tsjizjov de match naar zich toe heeft getrokken, is bij nader inzien nog veel overtuigender dan ik vorige week al vond. Zo viel - om te beginnen - werkelijk niets af te dingen op Tsjizjovs overwinning in de 20ste matchpartij; ik kom hier straks op terug.

Maar ook de tie-break leverde een in mijn ogen volkomen rechtvaardige uitslag op. Want nadat Tsjizjov de eerste barrage-partij had gewonnen, kreeg Valneris - anders dan ik aanvankelijk had aangenomen - wel degelijk nog een herkansing. Er was namelijk bepaald dat de tie-break in eerste instantie over twee partijen (met een speeltempo van één uur per speler per partij) zou gaan, zonder toepassing dus van de gevreesde sudden-death regel. Valneris verloor echter óók de tweede partij; pas daarmee had de titeloverdracht haar beslag gekregen.

Hoewel ik in de vorige rubriek had aangekondigd te zullen laten zien hoe Tsjizjov in de barrage van de tweede set voor de eerste maal een achterstand wegwerkte, moet ik dat voornemen voorlopig nog even laten rusten. Het is namelijk vooral de 20ste matchpartij, de laatste partij van het - zo men wil - 'reguliere' gedeelte van de tweekamp, die er als het ware om schreeuwt in deze kolommen te worden besproken.

En dat niet alleen om wat wel 'journalistieke' redenen genoemd wordt, maar eveneens om zuiver speltechnische redenen: het is naar mijn smaak veruit de mooiste partij van de hele tweekamp.

Valneris - Tsjizjov

(20e matchpartij WK 1995)

1.32-28 19-23 2.28x19 14x23 3.37-32 10-14 4.41-37 5-10 5.46-41 14-19 6.34-29 23x34 7.39x30

In twee eerdere matchpartijen had Valneris zich ook al van dit populaire openingsschema bediend, toen echter zonder de zet 5.46-41 'mee' te 'nemen'.

7...10-14 8.44-39 17-21(!)

De geijkte methode om de opstelling met 46-41 aan te pakken. Wit moet nu kiezen tussen 9.31-26 21-27 10.32x21 16x27 of de voortzetting waartoe Valneris in de partij besluit:

9.32-27 21x32 10.37x28 16-21(!)

Zo lost zwart schijf 16 op.

11.41-37 21-26 12.37-32 26x37 13.32x41 11-17 14.50-44 7-11 15.40-34 1-7 16.30-25 17-22 17.28x17 11x22

Alles even logisch als sterk gespeeld. Eigenlijk is wit al in het defensief.

18.34-29 7-11 19.39-34 11-17 20.34-30 6-11 21.41-37 2-7 22.44-40 22-27

Doordat bezetting van de velden 24 of 28 taboe was, kon zwart met het zogeheten 'Boom-mozaïek' nog geen zaken doen. Maar de tekstzet is goed genoeg.

23.37-32 11-16 24.32x21 17x26 25.38-32 12-17 26.43-38 17-21 27.42-37 21-27! 28.32x21 16x27! 29.37-32 7-11 30.32x21 26x17 31.47-42 20-24! 32.29x20 15x24

Nadat hij zijn tegenstander eerst aan de andere vleugel heeft beziggehouden, nestelt zwart zich nu op veld 24.

33.40-34 18-23 34.34-29 23x34 35.30x39

Afbraak van het vijandelijke strategische bruggehoofd middels 34.33-29 enz. zou (te zeer) ten koste van wits invloed op het middenbord gaan.

Het ontstane spelbeeld is trouwens in hoge mate karakteristiek voor de achter ons liggende WK-match. Ik heb namelijk niet minder dan tien (!!) partijen geturfd waarin Tsjizjov (gemakshalve handhaaf ik de kleuren) de centrale velden 24, 19 en 14 bezette en Valneris de randvelden 25 en 35 (en soms zelfs 30). Stond er binnen die configuratie een zwarte schijf 'buitenspel' op 15, dan werd die 'zwakte' steevast gecompenseerd door de omstandigheid dat ook wit extra (passieve) stukken had op 30 èn 45 (of 40 of 34).

Slechts enkele malen wist Valneris met dat (verdedigende) speltype een volstrekt gelijkwaardige remise te behalen. Veel vaker echter kwam de uiteindelijke puntendeling met hangen en wurgen tot stand. En in een tweetal gevallen (de derde barrage-partij van de tweede set èn de onderhavige, 20ste matchpartij) zou deze speelwijze de onttroonde wereldkampioen fataal worden.

35...13-18 36.49-43 8-12 37.45-40 19-23 38.40-34 14-19 39.34-29 23x34 40.39x30 18-23 41.33-29 23x34 42.30x39 12-18 43.39-33 19-23!

Een niet onbelangrijk verschil met dìe matchpartijen waaraan ik zojuist refereerde, is dat Tsjizjov ditmaal ook de schijven 19 en 14 heeft weten te activeren.

44.38-32 18-22!

Om de aanval tot elke prijs gaande te houden.

45.32-27 22x31 46.36x27 9-13 47.43-39

Valneris besluit zijn huid zo duur mogelijk te verkopen en kiest voor een - relatief - actieve verdediging. Zonder uitvoerige analyse is het onmogelijk vast te stellen of 42-37 en/of 43-38 méér verdediging zou hebben geboden.

47...13-18 48.39-34 11-16 49.42-37

Het trage 49.48-43(?) had verloren door de opmars van 3 naar 12; men zie: 49...3-8! 50.43-38/42-37 8-12! 51.42-37/43-38 17-21! 52.37-32 24-29! en 53...23-28 +. En op 49.42-38 zou - denk ik - het schijnoffer 49...24-29! en 50...17-22 enz. voldoende moeten zijn voor de winst.

Zie diagram 1

49...24-29!! 50.33x24 23-28!

Met dit prachtige gambiet rijt Tsjizjov de vijandelijke verdediging uiteen. Mede dank zij de aanwezigheid van basisstukken op 4 èn 3 kan zwart afwikkelen naar een eindspel dat - voor zover ik momenteel kan overzien - in alle varianten gewonnen is!

51.24-20

Niet de meest logische en evenmin de beste reactie, maar volgens mij had wit zelfs na 51.24-19 17-21 52.37-31 21x32 53.25-20 18-22 54.20-14 16-21! uiteindelijk moeten verliezen.

51...17-21 52.37-31 21x32 53.20-14 18-22 54.25-20 16-21 55.20-15

Een loodzware beslissing, maar wit heeft inderdaad niet beter. Bij voorbeeld 55.31-26 21-27!! 56.26-21 27x16 57.48-42 28-33 58.34-29 (nog het beste) 33x15 59.14-10 22-28! 60.10-5 28-33 61.5x37/46 33-39 met een 5x3 eindspel dat zwart moet kunnen winnen.

55...21-26 56.14-10 26x37 57.48-43(!)

Alleen zo kan wit de strijd nog rekken. Meteen damhalen had op slag verloren door 57...37-41 58.48-42 32-37! enz. +.

57...37-41! 58.43-38(!) 32x43 59.10-5

Valneris verweert zich nog inventief. Maar het kwaad is al(lang) geschied.

59...28-33 60.5x46 33-38! 61.34-30 43-49 62.30-24 49-43!

Tsjizjov overhaast zich niet. Met de tekstzet verhindert hij niet alleen 63.24-20?? (63...43-25 +), maar óók 63.24-19?, waarop de combinatie 63...4-10!! 64.15x4 43-49 65.4x43 49x5 + zou volgen.

63.46-23 43-25 64.24-19 38-42 65.19-13 42-47 66.23-5

Met de remise-dreiging 67.15-10! en 68.13-9 =, waartegen het voor de hand liggende 66...47-24? geen toereikende parade vormt: 67.13-9! 4x13 68.15-10! en hoe kan zwart nog winnen?

Maar Tsjizjov heeft een prachtige wending achter de hand:

66...3-9!!

De genadeslag. Wit mag niet doorlopen met 67.13-8 wegens 67...9-13! en het damoffer 68...25-14!! +.

67.35-30 25x48(!)

Natuurlijk laat zwart het niet op het 4x2 eindspel na 67...9x18? 68.30-24! 47x20 69.15x24 aankomen.

68.13-8 9-13 69.8x19 48-30! 70.19-14 30-25! 71.14-9 25x3

Het klopt allemaal precies voor zwart: als 22 op 27 had gestaan, was het nog remise geweest, nu echter wint hij volgens de befaamde studie van de Fransman Scouppe (1928).

72.5-37 47-29 73.37-32 29-1 74.32-41 3-12 75.41-14 1-6 76.14-37

Als wit tòch nog niet wil capituleren, kan hij (iets) beter pas op veld 37 spelen wanneer de zwarte dam op 1 of 45 staat.

76...12-45 77.37-41 4-9!

De sleutelzet waar het in dit eindspel allemaal om draait.

78.41-47 9-14!

Wit geeft het op. Terecht: na het gedwongen 79.47-36 (79.47-42/38 14-20! en 80...45-29 enz. +) 45-18! 80.36-47* 18-34! heeft hij geen goede zet meer.

Een juweel van een partij, waarin Tsjizjov alle fases van het spel (opening, middenspel, eindspel) superieur behandeld heeft!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden