Mooier, grootser, duurder, langer

The Lord of the Rings markeerde een decennium geleden een doorbraak voor de spektakelfilm. Nu is er The Hobbit. Met meer geld, mooiere effecten, meer dwergen en een betere versie van 's werelds markantste filmwezentje: Gollum.

'Het aandeel van de regisseur wordt vaak overschat. Als het script en de casting goed zijn, zit 75 procent van je baan er al op.' Peter Jackson (51), regisseur, (co)producent en (co)scenarist van The Lord of the Rings, zit omringd door dwergen en een enkele hobbit in een Londens hotel, bij de Europese première van The Hobbit: An Unexpected Journey. 'Mijn geluk bestaat eruit dat ik de juiste artiesten om me heen heb en het budget en de techniek.'


Lange tijd leek het er op dat Jackson helemaal niet de regisseur zou worden van de verfilming van The Hobbit, het in 1937 gepubliceerde en primair voor kinderen bedoelde reisverslag van het fantasiewezentje Bilbo Balings, dat zich afspeelt in hetzelfde universum als het Ring-epos. De Nieuw-Zeelandse regisseur wilde geen 'competitie' aangaan met zijn eerdere epos, en schoof de klus naar zijn Mexicaanse collega Guillermo del Toro (Pan's Labyrinth). Die ging gretig aan de slag, en verdiepte zich in de periode die de Britse schrijver J.R.R. Tolkien doorbracht in de loopgraven als verbindingsofficier bij de slag aan de Somme en vanwaar een directe lijn zou lopen naar de latere fantasieromans vol bloederige veldslagen. Del Toro bezit een voorkeur voor mechanische poppen (animatronics) in plaats van computeranimaties en liet alvast een compleet scala aan wezens ontwerpen. Ook liet hij weten dat de elfen wel wat minder plechtig konden - een breuk met Jackson. Het mocht niet zo zijn. Studio MGM belandde aan de financiële afgrond en het sein voor opnamen ging op rood. Toen de rook eenmaal optrok, stapte Del Toro op en nam Jackson alsnog het regiestokje over.


De toon was gezet en vanaf dat moment werden de opnamen van The Hobbit gekleurd door een regelmatige negatieve berichtenstroom. Van geruzie om geld met de beheerders van de Tolkien-nalatenschap (waar men nog enkele honderden miljoenen claimde) tot conflicten met vakbonden (de Nieuw-Zeelandse premier greep in toen gedreigd werd de complete productie te verhuizen). Ook liep een van de dwergen weg van de set (acteur Rob Kazinsky), om nooit geheel opgehelderde redenen. En dan was er nog het gezeur na de vroege vertoningen: de keuze om achtenveertig beelden per seconde af te spelen, in plaats van de gebruikelijke vierentwintig, zou sommige kijkers misselijk maken. Warner bracht een officieel persbericht naar buiten waarin de berichten als onzin werden afgedaan. Buiten dat: de kijker had zelf de 'vrije keuze' deel uit te maken van 'een revolutionaire stap vooruit in de bioscoopervaring', maar kon ook een kaartje kopen voor een vertoning in 'gewoon' 3D met vierentwintig beeldjes, of zelfs 2D, zonder extra diepte.


Tot slot: het door een dierenorganisatie langs alle persbureaus geslingerde bericht dat diverse schapen en kippen (en één paard) de set van The Hobbit niet ongeschonden hadden verlaten.


Met 266 draaidagen (een gewone film telt er veertig, een Nederlandse dertig) en een budget van 150 miljoen dollar per film (de Ring-trilogie kostte 100 miljoen dollar in totaal) waren de middelen vrijwel onbeperkt. De tot studio omgebouwde oude Nieuw-Zeelandse verffabriek van weleer (geen verwarming of airco) was nu vervangen door een state-of-the art-filmcomplex. Om te voorkomen dat de dwergen (dertien stuks) het te warm kregen onder hun pakken, pruiken en protheses, konden de acteurs zich tussen de opnamen door aansluiten op een koelsysteem, dat koud water transporteerde door hun uitrusting.


'Ik heb in de lange aanloop naar de opnamen er nooit aan getwijfeld dat The Hobbit er gewoon zou komen', zegt Jackson tegen een volle zaal wereldpers. Zijn acteurs roemen het uithoudingsvermogen van hun regisseur, die de klus aanving met een maagperforatie. Pas afgelopen zomer maakte Jackson bekend dat hij de relatief beknopte plot van de Hobbit-novelle (Bilbo gaat op reis met tovenaar Gandalf en een troep dwergen, verslaat een draak en vindt en passant een mysterieuze ring) zou uitbouwen tot drie speelfilms in plaats van twee.


Gevraagd naar zijn indruk van Peter Jackson stelt hoofdrolspeler Martin Freeman (vooral bekend van The Office) dat een filmmaker van diens formaat wel enigszins krankzinnig moet zijn. 'Hij volgt zijn eigen pad. Op de set hoorde ik vooral Peters stem, hij regisseert per luidspreker, een beetje zoals God.'


Ook de vertolker van Gollum, het glibberige, kikkerachtige wezen dat de show stal in The Lord of the Rings, is aanwezig bij de presentatie in Londen. Andy Serkis, die behalve Gollum ook gestalte gaf aan Peters Jacksons King Kong (2005) en de aap Caesar (Rise of the Planet of the Apes, 2011) geldt als 's werelds beste motioncapture-acteur - in lycrapak en behangen met camera's draagt hij zijn motoriek en mimiek over op animatiefiguren. Zo oogde Gollum tien jaar geleden al levensechter dan alle filmwezens voor hem, maar het is niks vergeleken bij zijn optreden in The Hobbit, waarin hij de mooiste scène opeist en een raadselspelletje met hoge inzet verliest van Bilbo. Serkis: 'Ik speel Gollum als een verslaafde - volkomen geobsedeerd door de ring, die hem fysiek en geestelijk uitput.'


'Dit is Gollum 2.0', zegt Joe Letteri , als visualeffectssupervisor (vier Oscars, Jurrasic Park, Lord of the Rings, Avatar) de andere, digitale vader van Gollum. 'Voor Lord of the Rings kon geen animator echte mensenhuid creëren - alles leek op dinosauriërshuid. Gollums huid was doorschijnend en reageerde natuurlijk op de lichtval, dat maakt het verschil. En we onderzochten nauwkeurig hoe gezichtsspieren reageren op emotie.' Inmiddels is de techniek al veel verder. 'Gollums ogen, daar kijk je nu echt diep in. En je ziet ook het spierweefsel en de botten bewegen onder de huid, alles anatomisch correct.'


Peter Jackson: 'Dit is een geweldige tijd om films te regisseren. Ik kan mijn ogen sluiten en elk beeld dat in me opkomt laten maken door de experts in mijn team. Niks is onmogelijk.'


Een recensie over The Hobbit staat op pagina 11


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden