Mooie televisie over de angst voor het onbekende

Mooie televisie over de angst voor het onbekende in Tegenlicht en Droomland Amerika.

Haro Kraak
Moment uit de aflevering van VPRO Tegenlicht over rechts-nationalisme in Duitsland Beeld .
Moment uit de aflevering van VPRO Tegenlicht over rechts-nationalisme in DuitslandBeeld .

Op de dag dat de vluchtelingen zich in de woongroep van Gottfried Adler vestigden, stopte een verhuiswagen voor de deur. De hoogbejaarde man zag hoe nieuwe meubels een voor een uit het laadruim kwamen: bedden, kasten, tafels. Zelf had Adler nog nooit een gratis bed gekregen.

Ze vertelden het rustig, de bewoners van de woongroep voor ouderen in Dresden, waar VPRO Tegenlicht op bezoek was voor een aflevering over de opkomst van het rechts-nationalisme in Duitsland. Tot dan toe hadden de ouderen hun medebewoners zelf mogen uitkiezen, maar nu kregen ze zomaar een stel vreemdelingen in huis met wie ze een keuken en woonkamer moesten delen. Vrees voor hun leven hadden ze.

Het luistert nauw de boze of bange burger op een zinvolle manier op televisie een stem te geven. De voxpopjes in het journaal zijn zo kort dat ze meestal alleen maar het stereotype bevestigen van onnozele mensen die maar wat roepen. Weer een paar seconden goed bekeken zendtijd verspild aan desinformatie en onderbuikgevoelens.

Het enige waar die soundbites doorgaans voor dienen is om als ironisch genoegen op Dumpert en in de TV Draait Door te worden herhaald. 'Dat heb gestaan op Facebook', zei de vrouw op de markt toen haar werd gevraagd hoe ze wist dat alle vluchtelingen binnen vier maanden een baan zouden krijgen, terwijl haar zoon werkloos thuiszat. Gekkies, altijd leuk.

Tegenlicht vond zondag met de uitzending Wij zijn het volk het juiste evenwicht. Er was empathie voor boze demonstranten, bange bejaarden en verketterde rechtse politici. Tegelijkertijd werden de kopstukken van Pegida kritisch bejegend en de nare kanten van het westerse superioriteitsdenken belicht.

'Ze doen altijd alsof het domme mensen zijn die iets zijn tekortgekomen', zei een nette man die het spreekuur in het blauwe busje van de rechtse partij Alternative für Deutschland bezocht. 'Maar ik verdien genoeg geld, ik heb gestudeerd, ik ben niets tekortgekomen.' Hij stemde AfD omdat de machthebbers niet luisteren naar het volk.

In de vierde, alweer sterke aflevering van Droomland Amerika ging het zondag ook over de angst voor het onbekende, nu in de zuidelijke grensstreek: Mexicanen die banen inpikken, drugsgeweld dat het land in sijpelt. 'Het is de zuurstof van de campagne van Donald Trump', zei Eelco Bosch van Rosenthal.

Scène uit Droomland Amerika met Eelco Bosch van Rosenthal Beeld .
Scène uit Droomland Amerika met Eelco Bosch van RosenthalBeeld .

Toch was de woede ver te zoeken in deze uitzending. De politieagent, de advocaat, de winkelier en de gewone burger hadden allen begrip voor de vluchtelingen die op zoek zijn naar een beter bestaan. De ongelijkheid is te groot. Hogere muren hebben geen zin, zeiden ze. De meesten leken zelfs te berusten in het geweld.

Ondertussen in het blauwe busje van de AfD kwam een vluchtelingenkind verhaal halen. Hij wilde niet gefilmd worden, wat een sprookjesachtige scène opleverde: een bejaarde voorbijganger bleef in beeld terwijl hij de discussie tussen gemeenteraadslid en gelukszoeker gadesloeg. Ze kwamen er niet uit, maar over één ding waren ze het eens: geld, dat is het ware probleem.

V's televisierecensententeam bestaat uit Julien Althuisius, Hanna Bervoets, Gidi Heesakkers, Frank Heinen en, deze week, Haro Kraak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden