Column

Mooie ouderdom is leeftijdloos

Hoe honderdplussers oud worden.

De honderdplussers poseren bij de ijsberen.Beeld .

Honderd jaar oud worden is de Everest beklimmen zonder inspanning: het gebeurt gewoon, zegt Annie, en dan krijg je de burgemeester van Voorburg op visite in je woonzorgcentrum, en je krijgt een brief van de koning - niet van hemzelf natuurlijk maar van het secretariaat, dat is een standaardbrief met zijn krabbel eronder, maakt niet uit. Steeds meer standaardbrieven stuurt de koning want in 1950 waren er veertig honderdplussers in Nederland en nu 3.500. In 1953 stonden twee klimmers op de Everest en sindsdien meer dan vijfduizend, inclusief kinderen, hoogbejaarden, blinden en eenbenigen. Nog even en we halen het allemaal, moeiteloos.

Met Anna Carolina Wilhelmina Frederica (Annie) Vink-Giebel wandel ik naar de ijsberen in Ouwehands Dierenpark. Wetenschappers willen weten waarom zij moeiteloos over de honderd leeft, terwijl anderen ten prooi vallen aan dementie. Dr. Henne Holstege van het VUmc Alzheimercentrum onderzoekt honderdvijftig gisse honderdplussers en zesentwintig daarvan, inclusief Annie, komen vandaag bij elkaar in de African Lodge Kalahari, achter in de dierentuin. Er zijn poffertjes en bitterballen en een ringleiding voor de gehoorondersteuning. Een kleindochter gaat voor de troepen staan en vraagt wie er Wordfeud wil spelen met oma.

Toevallig is het Nationale Ouderendag, maar dit zijn ouderen van de buitencategorie en Henk Krol is nergens te bekennen (die vindt vijftig al oud).

Annie is uit 1914 en een trofee voor de camera's: hemelsblauw deux-pièces onder ijswitte haren, glimmend zwart tasje op schoot, haar rolstoel voortgeduwd door neef Gerard en nicht Suzanne, allebei al in de tachtig. En helder als glas. Annie deed de industrieschool in de jaren dertig en was daarna coupeuse. Haar vader werd opgeroepen voor de oorlog vertelt ze - in 1940, vraag ik, nee joh, in 1914! Stond haar moeder er alleen voor.

Annie Vink is een trofee voor de camera's.Beeld .

Om Annies leven kolkte de wereld. Twee grote oorlogen, drie koninginnen en een koning, de beurskrach (van '29), het vrouwenkiesrecht, Colijn, Drees en Den Uyl, de wederopbouw, de ontzuiling, de ontlezing, de asfaltering, de digitalisering, ze maakte alles mee en kijkt nu vrolijk naar de zwemmende ijsberen in het dierenpark. Alle ellende die het leven en de wereld voortbrengen - het heeft haar niet eens geschampt.

Honderd worden is geluk hebben, zegt Henne: het zit vooral in je genen. IJkpunt in de zoektocht naar het honderdjarig welvaren is de lach van Hendrikje (Henny) van Andel-Schippers, Nederlands recordhouder langebaanleven. Ze werd 115 en zei: 'Ik ben te vroeg geboren en ga te laat dood.' Dat was een geintje. Ze zei ook dat ze haar 115 jaar te danken had aan pekelharing.

Statistisch gezien, had Henne berekend, zou haar onderzoekspopulatie snel sterven. 'Maar u sterft helemaal niet!', spreekt ze hen toe. 'U bent er nog steeds!'

Iedereen wil een Hendrikje zijn. Of niet? Wandelend met Annie door het dierenpark denk ik ineens aan Frans Pointl, een dag eerder doodgegaan (hij was pas 82). Die zei: 'Elke avond voor het slapengaan hoop ik weg te schuifelen in de eeuwigheid.'

Maar oud worden is een voorrecht, en daaraan twijfelen verboden. Terwijl wetenschappers bezig zijn het leven te verlengen, zo veel mogelijk mensen op die Everest te krijgen, mag je nauwelijks aan het omgekeerde denken. Waardig sterven ook al ben je goed gezond, omdat het wel klaar is. 'Voltooid leven' noemden ze dat bij het burgerinitiatief Uit Vrije Wil - opgeheven omdat het toch niet lukte. Het leven is er te heilig voor.

Moeder wordt weggebracht om te sterven in The ballad of Narayama.Beeld .

Scènes schieten voorbij van een oude film, The ballad of Narayama, over een dorp in Japan waar ze hun ouderen wegbrengen als ze zeventig zijn. Naar de berg Nara om daar te sterven voor de goden en plaats te maken voor de jeugd. Fictie, maar waar mensen langer gaan leven denken ze ook na over de gevolgen ervan, met als voorlopig huiveringwekkend hoogtepunt de qaly, een eenheid waarmee rekenmeesters bepalen hoeveel een gezond levensjaar kost. Waarmee je dus bepalen kunt wat betaalbaar is. Geen Japanse fictie maar werkelijkheid: Nederlanders vinden vijftigduizend euro per qaly wel genoeg.

Gelukkig schudt Annie me wakker uit gedachten die langzaam naar een vervelende conclusie wandelen, de berg Nara op. Ze eet een kroketje en vraagt of ik er ook een wil. Ze is een leuke, vrolijke vrouw van 101 qaly's sterk. Toen de burgemeester kwam om Annie te feliciteren heeft ze de hele tijd tegen hem aan zitten praten, vertelt nicht Suzanne, die burgemeester kwam er maar niet tussen, 'heer, als ze maar praten kan'.

Mooie ouderdom is leeftijdloos. En Annie zegt: honderd is niets om trots op te zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden