Mooie les De Reünie en Andere Tijden: elk tijdperk kent zijn eigen normaal

De twee programma's lieten zien dat publieke opinie een product is van de tijdgeest.

De Reünie begon gisteren met een compilatie van belangrijke nieuwsgebeurtenissen van begin jaren tachtig. President Reagan wordt neergeschoten, de paus overleeft een aanslag, in Nederland protesteren honderdduizenden mensen tegen atoomraketten en de inauguratie van Beatrix leidt tot stevige rellen. Dit is de periode waarin de bezetting van de Nijmeegse Piersonstraat plaatsvond: 'De grootste volksopstand sinds de Tweede Wereldoorlog', zegt presentator Patrick Lodiers. Voor deze speciale aflevering zijn de actievoerders van toen weer bij elkaar gebracht.

In 1981 kwamen de Nijmeegse krakers in opstand tegen de bouw van een parkeergarage. Ze bouwden barricades en bezetten de volkswijk die voor de garage gesloopt zou worden. Het bestand trok een week lang duizenden sympathisanten uit het land, tot de ME met tanks binnenreed, op de demonstranten insloeg en hen met traangas verjoeg.

'Even voor de jonge kijkers', begint Lodiers de uitzending: 'Kraken, wat is dat precies?' Nadat oud-kraker Wim heeft uitgelegd dat krakers ook 'lieve mensen' waren, stelt Lodiers dat ze toch 'vooral overal tegen' waren. Dat valt mee, probeert voormalig activist Jan, ze startten ook allerlei initiatieven: 'kraakcafeetjes, uitgeverijtjes'. 'Maar jullie waren tégen de parkeergarage', houdt Lodiers vol. Nee, zeggen de krakers nu haast in koor: 'We waren vóór de volksbuurt!' Voor veel Reünie-kijkers zijn krakers geen vanzelfsprekende helden. Ik denk dat de redactie dat aanvoelde en Lodiers soms advocaat van de duivel speelde. De keuze voor de oud-activisten als gasten getuigt in elk geval van eigenzinnigheid bij de programmamakers.

In 1981 hadden de krakers overigens ook niet bij iedereen een goed imago: op de eerste dag van de bezetting werden de activisten bekogeld door jongeren - kraker Mattie kreeg een steen in zijn gezicht en is nog altijd aan één oog blind. Maar tegen het eind van de week demonstreerden de jongeren juist met de krakers mee, en na de harde aanpak van de ME was de publieke opinie definitief op hun hand - even dan.

Zaterdag belichtte ook Andere Tijden een activistisch hoofdstuk: de zesdaagse oorlog tussen Israël en Egypte, waarbij Nederland zich 'van links tot rechts' solidair toonde met Israël. Het was 1967, mede dankzij Loe de Jong beseften Nederlanders hoe de Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog hadden geleden. De regering verschafte Israël nu munitie, burgers gaven bloed voor gewonde soldaten, Joodse tieners vertrokken naar het beloofde land om mee te vechten en van Amsterdam tot Groningen gingen duizenden mensen de straat op. De sympathie voor Israël was zelden zo groot en werd ook nooit meer zo groot. 'We hadden nooit voorzien dat Israël een permanent bezettende mogendheid zou worden', zegt Jacques Wallage, toen studentenleider, teleurgesteld: 'Die situatie vernietigt een ideaal.'

Elk tijdperk kent zijn eigen normaal, elk decennium z'n eigen demonstraties - De Reünie en Andere Tijden lieten mooi zien dat publieke opinie een product is van de tijdgeest. Zolang er politici zijn die zich op universele normen en waarden beroepen, kan dat niet vaak genoeg worden herhaald.

Het bestand trok een week lang duizenden sympathisanten uit het land, tot de ME met tanks binnenreed, op de demonstranten insloeg en hen met traangas verjoeg.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden