Mooie, dure boeken, dat slaat aan

EEN uitgever die een van zijn boekenseries de Gouden Reeks noemt - je zou het verwachten van de Libelle, maar niet zo gauw van een uitgeverij die bekend staat om uitgaven die zich niet alleen inhoudelijk maar vooral ook in presentatie onderscheiden....

Hub. Hubben

Toch is het de Gouden Reeks die uitgeverij Athenaeum-Polak & Van Gennep de laatste jaren in een financieel veiliger vaarwater heeft gebracht. Het is nog maar even meer dan tien jaar geleden dat niemand, behalve de boekhandelaar Ad ten Bosch, nog zin had geld te steken in een uitgeverij die in 1988 niet meer dan twee titels uitbracht. Aan het mecenaat van de oprichter van de uitgeverij, de legendarische Johan Polak, was toen al een einde gekomen. Nog bij zijn leven werd de uitgeverij aan Ten Bosch verkocht.

Johan Polak (1928-1992) spendeerde een fortuin aan een liefhebberij die wat mocht kosten. Hij bouwde een fonds op van auteurs die hij bewonderde, en gaf hun werk uit in uiterst verzorgde edities. Of de uitgeverij een commercieel succes was, interesseerde Polak minder.

De nieuwe eigenaar wist nieuw leven te blazen in de uitgeverij. Toch kon ook Ad ten Bosch het financieel niet bolwerken, en in 1992, enkele maanden na de dood van Johan Polak, werd Athenaeum-Polak & Van Gennep onder de paraplu van Querido gebracht, op haar beurt onderdeel van de Weekblad Pers Groep. Inmiddels is de uitgeverij uit de rode cijfers, reden temeer om het veertigjarig bestaan van de uitgeverij vandaag met enige feestgedruis te omgeven.

Er is nog een reden voor het heffen van de glazen: tot voor kort gold Athenaeum-Polak & Van Gennep als een imprint van Querido, wat niet wegnam dat Mark Pieters, de huidige uitgever, danig geïrriteerd kon raken wanneer Querido in recensies expliciet als uitgever van zijn boeken werd vermeld. Onlangs is besloten dat Athenaeum-Polak & Van Gennep sterk genoeg is om, binnen het Querido-huis, weer als zelfstandige uitgeverij te opereren.

Die grotere onafhankelijkheid schept des te meer verplichtingen - anders gezegd: de zaak moet renderen. Mark Pieters: 'Onvermijdelijk moeten we marktgericht opereren, want er is geen eigenaar meer met miljoenen achter de hand.'

De Gouden Reeks, een bedenksel van Pieters, is een van de kurken waarop de uitgeverij drijft. De reeks omvat geen boeken die je over het hoofd ziet; beter verzorgde literaire edities zijn in de Nederlandse boekhandel nauwelijks verkrijgbaar. Duurdere evenmin, maar dat lijkt voor de liefhebbers geen barrière. De goddelijke komedie van Dante (euro 70,-), twee delen in cassette, ging in dertienduizend exemplaren over de toonbank. Ruim zestienduizend klanten schaften de tweedelige Don Quichot aan. Van een recentere uitgave in de Gouden Reeks, het moeilijk toegankelijke Finnegans Wake van James Joyce, werden bijna 3500 exemplaren verkocht.

Ieder boek in de Gouden Reeks is gebonden, heeft een goudkleurig stofomslag, bevat een leeslint en is gevat in een cassette; in de grafische verzorging is de hand zichtbaar van de eminente typograaf Jacques Janssen. Binnenkort verschijnen in dezelfde uitvoering meesterwerken als Decamerone van Boccaccio, Middlemarch van George Eliot en De Verloofden van Alessandro Manzoni.

Het succes van de Gouden Reeks heeft ook Pieters zelf verrast: 'Het gaat toch om kostbare boeken. Onderzoek wijst uit dat de kopers hoogopgeleid zijn en veelal academisch gevormd. Opvallend is dat bijna 60 procent man is. Net als Van Oorschot bedienen we lezers die veel waarde hechten aan de verschijningsvorm van hun boeken. Ik appelleer natuurlijk ook aan het snob-appeal; de elite maakt de dure editie mogelijk, daarna volgen de goedkopere herdrukken.'

Overigens verschijnt slechts een deel van de circa vijftig titels die Pieters jaarlijks uitgeeft in vaste reeksen. Griekse en Latijnse vertalingen brengt hij onder in de Baskerville Serie, die inmiddels de hele canon omvat: van Aischylos tot Xenofon. De 'overige' (vertaalde) wereldliteratuur vindt onderdak in de Grote Bellettrie Serie. Door Pieters' toedoen hebben de reeksen een duidelijker gezicht gekregen en weerspiegelen zij niet langer de voorkeur van één man.

Maar de voornaamste verandering in het fonds is het toenemende aantal non-fictie-titels. Voorbeelden zijn de boeken van Fik Meijer, die na het succesvolle Keizers sterven niet in bed begin volgend jaar Gladiatoren publiceert, waarin de auteur onder meer de vraag beantwoordt wat er na afloop van een gladiatorengevecht gebeurde met de stapels lijken en kadavers.

'Naast geschiedenis en literair-wetenschappelijke uitgaven publiceren we nu ook biografieën, boeken over taal, maar ook reisgidsen', vertelt Pieters. 'Geen gidsen in de gebruikelijke zin, maar eerder blauwdrukken van een stad.

'Non-fictie zal, naast de vaste reeksen, een steeds belangrijker onderdeel van het fonds gaan vormen want je moet oppassen dat je niet alleen maar grafzerken bijzet van dode auteurs.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden