Mooi zinnig

Wie won de korte-verhalenwedstrijd die Opium en V uitschreven? En vooral: waarom?

Veel mensen schrijven, veel mensen kunnen dat ook nog, maar een echt goed verhaal schrijven, is nog echt niet zo gemakkelijk. Die conclusie schemert door in de uitslag van de vierde Opium Verhalenwedstrijd, de derde die het programma Opium samen met V uitschreef. Opdracht was een reisverhaal te schrijven met als thema De Ontmoeting. Dat was goed voor 2.300 uitzendingen, iets minder dan vorig jaar, maar nog altijd een enthousiaste hoeveelheid.


De kwaliteit beviel schrijfster en Volkskrant Magazine-columniste Hanna Bervoets prima - gemiddeld wat beter dan bij andere schrijfwedstrijden waarbij ze in de jury zat, zei ze zaterdag in de uitzending van Opium waarin de prijs werd uitgereikt. Het bleek niet moeilijk voor de jury om vrijwel unaniem tot een top-10 te komen.


Crux was: niet veel verhalen ontstegen de anekdotiek. In veel reisverhalen was, in de woorden van jurylid Nelleke Noordervliet, wel een leuk marktje met lekker ruikende spullen, zee, zon, een ontmoeting met een exotische vreemdeling en heel veel praktische ellende, of een combinatie van dat alles.


Terwijl de jury volgens het derde lid, Arthur Japin, op zoek was naar verhalen die met taal, een bijzondere zin, een bijzonder inzicht poogden boven de alledaagse ervaring uit te stijgen. Je wilt worden verrast. Het verhaal van runner-up 1, Frank Pardaan, deed dat door het thema horrorachtig op te vatten, runner-up 2, Frank Hendriks, maakte er een raadselachtig sprookje van.


Ook het verhaal van de winnares, Elske van Lonkhuyzen, (29, uit Nijmegen), bevatte een leuk idee (een weemoedige reis op Google Street View) dat met een paar rake zinnen mooi was uitgewerkt. 'Een idee om na te doen', aldus het juryrapport. 'Maar natuurlijk: een idee alleen is niet genoeg. Het moet ook goed worden uitgewerkt. Er moet een haakje aan zitten, een vraag worden opgeroepen. In dit geval is het goed gelukt. Er staat een mooie zin in, die vooral werkt omdat hij precies op de goeie plek staat: 'Alsof je te vaak aan iemand kunt denken.' In dit korte verhaal wordt een wereld van nostalgie opgeroepen. Een virtuele zoektocht naar de sporen van het verleden.'


Van Lonkhuyzen won er naast de publicatie hiernaast een tweedaagse masterclass mee van schrijvers Thomas Rosenboom of Annejet van der Zijl aan de Querido Academie. Dwingend advies namens V voor wie volgend jaar ook zoiets wil: gewoon een geinige anekdote is niet goed genoeg.


Middernachtlopen*

Met * Google Street View zwerf ik door de stad. Het is diep in de nacht maar op de panoramafoto's die langzaam laden, schijnt steeds de zon. Soms verspringt het seizoen ineens. Bij de ingang van het park liggen bergen goudbruin blad op de grond, om de hoek is alles van een diep en donker groen. Midzomer.


Ik bezoek al mijn oude adressen. Het rijtjeshuis aan de Kamperfoeliestraat met de verbleekte rood-witte gordijnen die mijn moeder niet weg wil * gooien, de flat aan de Jacob Canisstraat met de lift die nooit werkte. Over de Daalseweg rijdt een rood invalidenwagentje, even verderop steekt een vrouw met twee kinderen de straat over. In het huis waar we nu wonen, staat in de voortuin een zwarte bouvier *. Ik denk soms dat ik die bouvier kan ruiken, vooral op dagen dat het regent. Het is moeilijk je ergens thuis te voelen als het er nog ruikt naar een ander. Mijn moeder zegt dat het daar in het leven juist om draait. Dat je sporen moet achterlaten zodat de mensen ook na je dood nog weten dat je er bent geweest. *


Het duurt niet lang voor ik me begin te vervelen. Ik heb de kinderboerderij al gehad en de witte molen. Ik bezoek het hoekje waar de dealers altijd staan en vind het jammer dat hun gezichten onherkenbaar zijn gemaakt. Toch weet ik ook zo wel dat de jongen die tegen de muur van café Swartjes leunt Danny is. Ik zie het aan hoe hij staat, met zijn handen diep in zijn zakken en zijn benen ver uit elkaar als een cowboy. Danny is veel meer dan zijn gezicht, dat hebben ze bij Google niet goed begrepen. Evengoed * haat ik de dagen waarop ik vergeet hoe mijn vaders gezicht eruitzag. Ik herinner me zijn haar, zijn stem en zijn handen maar zijn gezicht is dan plotseling weg, versleten als de muziek op een plaat die je te vaak hebt afgespeeld. Alsof je te vaak aan iemand kunt denken. *


Onderin het scherm staat steeds het jaar waarin de foto's gemaakt zijn. Wanneer het wagentje van Google door onze stad heeft gereden. De meeste dateren van 2009. Dat betekent dat mijn vader nog ergens in de stad rondloopt. Als ik mijn best doe zou ik hem tegen kunnen komen. Gewoon op een straathoek, wachtend bij een stoplicht, op de fiets aan de kade of met een krant bij de kiosk aan het Koningsplein.


Voor ik ga slapen, bezoek ik de hoeren. De mannen die er staan hebben zonder uitzondering een hondje bij zich. Ik vraag me af of ze weleens met elkaar praten of dat elke man zijn eigen stukje van de stoep heeft, perfect omkaderd door de groeven tussen de tegels. En dan denk ik plotseling aan die man in Engeland, waarover een stukje stond in de krant. Een man die zomaar op een dag een vierkant gat groef in zijn achtertuin. Op de satellietfoto's precies één pixel groot. *


* Titel kan spannender.


*'Met' vervangen door 'op'. Dan is het duidelijker dat het personage niet met zijn iPhone in de hand door de stad loopt, maar achter zijn computer zit op Google Street View.


*Dit moet 'wilde' zijn, anders lijkt het of ze er nog hangen.


*Mooie details.


*Mooi dat er een voorzet wordt gedaan voor het einde.


*'Evengoed' verwijderen, niet sterk genoeg qua lading. De focus van het verhaal mag meer op de vader komen te liggen.


*Mooie zin, die werkt omdat hij precies op de goede plek staat.


*Omdat het eerder in het verhaal al over 'sporen achterlaten' gaat', komt deze associatie niet uit de lucht vallen, maar wordt het een mooi rond einde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden