Mooi Turkije! Mirza

De Nobelprijs voor Turkije roept bij mij mooie herinneringen op aan de boeken van de geweldige Turkse schrijvers...

Kader Abdolah

Ik heb veel van hen gelezen.

Mijn kleine jeugdbibliotheek in huis was verrijkt door de heerlijke boeken van Aziz Nasin, en het was mijn geluk om de roman Ince Memad van de grote Turkse schrijver Yashar Kemal in handen te krijgen. Na al die jaren heb ik nog altijd de magische sfeer van het boek niet vergeten.

De Nobelprijs uitgereikt aan Orhan Pamuk is een terechte onderscheiding voor de Turkse literatuur. Turkije heeft grote namen, grote boeken en een volk met een groot hart.

Ik feliciteer mijn Turkse vrienden, de schrijvers Halil Gür en Sadik Yemni, ook de Turken in Nederland voor deze geweldige overwinning van hun literatuur.

Tussendoor iets anders.

De Turks-Nederlandse studenten moeten hun mond nooit meer dichtplakken in dit land. Ze moeten juist hun mond openen en hun mening laten horen. Ze moeten hardop zeggen: ‘Er was geen sprake van genocide!’

Of: ‘Het was wel genocide!’

En dan moeten ze uitleggen waarom wel, of waarom niet.

Armenië was ooit (1454) een provincie van het Ottomaanse Rijk. De Armeniërs waren een ongewenst volk voor het rijk. En de Turken wilden hen altijd naar de provincie Syrië deporteren en ze niet meer op straat zien. De Armeniërs kwamen gewapend in opstand. Toen nam het rijk een definitieve beslissing: op 24 april 1915 werden duizenden Armeniërs in Istanbul vermoord.

De Turkse historici houden het op 200 duizend tot 500 duizend slachtoffers. De Armeniërs hebben het over 600 duizend tot 1,5 miljoen slachtoffers. Maar de Turken in Nederland willen de kwestie liever in de schoenen van de Turken in Turkije stoppen. Ze zeggen: ‘Wij hebben het niet gedaan. En we weten er niets van.’

Ze mogen zeggen wat ze willen, maar ze moeten niet zo krampachtig reageren op de duizenden mannen, vrouwen en kinderen die hun grootvaders hebben vermoord. Juist de geëmigreerde Turken mogen, nee ze moeten de Armeense volkerenmoord met duidelijke woorden erkennen. Juist de Turken in Nederland mogen, nee, ze moeten zich wegtrekken uit die zware schaduw van het grote valse Turkse Nationalisme.

Het waanbeeld dat ze over Mustafa Kemal Ataturk hebben past niet bij het moderne Turkije. De Turken in Nederland moeten de karikatuur die de Turkse legerkolonels van Ataturk hebben gemaakt in de prullenbak stoppen. Het zal een eerste stap naar hun ware identiteit zijn. Het leger moet stoppen met de systematische uitroeiing van het Koerdische volk. Dat is een tweede stap naar de vormgeving van de Turkse identiteit.

Recent is er een Turkse vertaling van een van mijn boeken verschenen. De Turkse uitgever belde me op of ik voor de promotie naar Istanbul wilde komen. Ik zei meteen nee, ik durfde niet.

Er waren duizenden Iraanse vluchtelingen in Istanbul toen ik uit het vaderland naar Turkije was gevlucht. De Turkse politie had van Istanbul een nachtmerrie voor ons gemaakt. Ik wilde nooit meer terug. Maar toen ik gisteren Istanbul van Orhan Pamuk begon te lezen, wilde ik weer terug.

In mijn angstige nachten van Istanbul leerde ik gedichten van Nazim Hekmat uit het hoofd:

Ik schrijf het je.

De avond valt.

De kraaien komen uit school.

Dat zeiden ze toen ik klein was.

En je kleine Leyla zegt het ook.

Het is al behoorlijk donker.

Ik heb de lamp aangedaan

En in de spiegel gekeken.

De vrouw van een gevangene kijkt

Voordurend in de spiegel.

Kader Abdolah

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden