Mooi spelen in de regen

Festival Oeral, dat nu zijn 30ste verjaardag viert, dreigt zijn subsidie te verliezen. Doodzonde, nu er zo prachtig theater wordt gemaakt.

De beslissing om te stoppen met spelen, is in een fractie van een seconde gemaakt. De actrices en muzikanten van Orkater hebben zaterdagochtend hun elektrische violen en versterkte naaimachines net tevoorschijn gehaald als boven Oerol een wolk openbreekt. Hun poëtische muziekvoorstelling Vanaf nu heet je Pjotr staat in de Terschellingse duinen; er is nergens beschutting, dus moeten de instrumenten in veiligheid worden gebracht. De gehele tribune trekt ondertussen een regenpak aan. Als na 5 minuten de zon weer doorbreekt, spelen ze geestdriftig verder.


Orkater is niet de enige groep op Oerol die last heeft van het bij vlagen bar slechte weer. Voorstellingen van de Spaanse Roger Bernat en Stichting Nieuwe Helden werden afgelast. Het is duidelijk: donkere wolken hebben zich letterlijk enfiguurlijk samengepakt boven het tiendaagse theaterfestival.


Oerol dreigt de structurele rijkssubsidie (0,4 miljoen euro per jaar, per 2013) te verliezen bij de komende bezuinigingsronde. Dat kan Joop Mulder, artistiek directeur van het festival, niet over zijn kant laten gaan. Bij de opening op het Groene Strand in West-Terschelling luidt een loeiende misthoorn een obligate klaagzang in. Woorden als subsidie, Den Haag en donateurs vallen veelvuldig. Hoe begin je een festival, dat juist zijn 30ste verjaardag viert, zo negatief mogelijk?


Bovenal is Mulder bezorgd over Atelier Oerol. Dit is een plek waar beginnende theatermakers Terschellings locatietheater leren maken. Bijvoorbeeld Tjon Rockon. Zijn Free Mason is een uitzonderlijk begrafenisritueel op het strand. Twee broers en een zus begraven hun vader: uitvreter Mason Blankendaal. De kist staat in het midden, het publiek zit er omheen, in het zand. Er wordt gerouwd, gezongen en gedanst. De dode Mason maakt tegenstrijdige gevoelens los. Regisseur Rockon mixt deze knap tot een bezielde performance.


De tekst is geschreven door Enver Husicic, die nooit verlegen zit om een obsceniteit of groot gebaar. De familie Blankendaal gaat ten onder aan alcoholisme, incest, aids en huiselijk geweld. De acteurs spelen of hun leven ervan afhangt. Als dolle honden vliegen ze elkaar en de kist aan. Het had allemaal een stuk minder gekund, nu is Free Mason soms nog te rommelig. Maar het is een ateliervoorstelling die nieuwsgierig maakt naar meer.


En dan zijn er de grote publiekstrekkers, zoals Orkater en Oostpool, die medeverantwoordelijk zijn voor de verwachte 55 duizend bezoekers. Qua aantal bezoekers is Oerol zeker een succes.


Jammer dat Oostpool de verwachtingen niet inlost. Voor hun Tweede natuur hebben ze het duinmeertje bij Hee geconfisqueerd. Normaal en bij goed weer is het in en het rond het meertje goed toeven voor vermoeide festivalgangers. Nu is de hele omgeving afgezet, omdat regisseur Erik Whien samen met mimers Boogaerdt en Van der Schoot hier in de weer is met explosieven.


Het publiek kijkt uit over een weids duinlandschap. Een stel acteurs (waaronder Sanne den Hartogh en Maria Kraakman) wordt gedropt en beeldt een aantal woordeloze scènes uit. Vervolgens moet blijken hoezeer onze beschaving het contact is kwijtgeraakt met de natuur. Ondertussen vervormen plastic opblaasbollen van decorontwerper Marc Warning en explosies links en rechts het eens zo vredige landschap.


Het thema moge helder zijn, maar de uitwerking ervan is raadselachtig. Acteurs staan veraf, personages zijn onherkenbaar en het ontbreekt vooral aan humor. Terwijl even verderop theatergroep De Warme Winkel de clash tussen mens en natuur een stuk spannender verbeeldt met hun filosofische Viva la Naturisteraçion!, naturistentheater in de open lucht.


Een van de beste voorstellingen is op Oerol dit jaar gelukkig binnen te zien. Thibaud Delpeut regisseert in een verduisterde loods op het industrieterrein van West-Terschelling 4.48 Psychosis van Sarah Kane. Deze waanzinmonoloog van een zelfmoordenares laat Wendell Jaspers op haar indrukwekkendst zien.


Het vergt nogal wat van een actrice om deze vrouw te moeten spelen. Gedurende een doorwaakte nacht, die zal leiden tot haar zelfverkozen dood, tracht ze haar depressie te verwoorden. Haar geliefde, haar vrienden, haar artsen, allemaal moeten ze het ontzien. Het gekmakende lawaai in haar hoofd sijpelt gestaag naar buiten en vult de hele loods.


Delpeut vult Jaspers aan met intrigerende, vooral muzikale, vondsten. Zoals het gebruik van een lachband op misplaatste momenten. Ook staat er een oude bandrecorder waarop de stem van een therapeut te horen is. Grappig genoeg is dit de stem van 'tv-psycholoog' Jacob Derwig. Als Jaspers sterft, valt al het geluid weg. Heel even is het stil op het eiland.


Joop Mulder vreest dat deze doodse stilte de komende jaren op Oerol zal aanhouden, indien bepaalde politici hun zin krijgen. Doodzonde, zolang er zulk goed theater wordt gemaakt.


Festival Oerol. Van 17 t/m 26 juni op Terschelling. oerol.nl

--------------


Atelier Oerol

Dit is een plek waar beginnende theatermakers Terschellings locatietheater leren maken. Bijvoorbeeld Tjon Rockon. Zijn Free Mason is een uitzonderlijk begrafenisritueel op het strand. Twee broers en een zus begraven hun vader: uitvreter Mason Blankendaal. De kist staat in het midden, het publiek zit er omheen, in het zand. Er wordt gerouwd, gezongen en gedanst. De dode Mason maakt tegenstrijdige gevoelens los. Regisseur Rockon mixt deze knap tot een bezielde performance.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden