FORT EUROPA

'Mooi laten liggen, gaan vanzelf naar beneden'

De aanhoudende vluchtelingenstroom roept zeer tegengestelde emoties op bij de Europese burgers. De Volkskrant sprak met vrijwilligers die migranten helpen en met mensen die harde commentaren over migranten schrijven.

Vluchtelingen nabij Lesbos. Beeld ap

'Mooi laten liggen, gaan vanzelf naar beneden.' 'Zijn er nog veel te weinig.' 'Extra haaien ernaar toe sturen'.

Het is een kleine greep uit de reacties die vorige week woensdag op de Facebookpagina 'Nederland mijn Vaderland' verschenen. Aanleiding was het bericht dat honderden vluchtelingen op de Middellandse Zee verdronken zouden zijn.

De Facebookpagina, die in 2005 op de socialenetwerksite Hyves ontstond en inmiddels 170 duizend volgers heeft, kwam in april in opspraak door soortgelijke reacties nadat een vluchtelingenboot was gezonken met honderden doden als gevolg. Maar ook de website van RTL Nieuws had ermee te maken, in zo'n mate dat het medium besloot de reageerknop uit te zetten.

Beeld de Volkskrant

'Genoeg is genoeg'

De samenleving wordt steeds toleranter voor deze reacties, zei de Duitse ARD-journaliste Anja Reschke vorige week woensdag, in een emotioneel commentaar na de nieuwsuitzending. Verscholen mensen zich eerder achter een socialmediapseudoniem, nu roepen ze openlijk dat vluchtelingen wat hen betreft kunnen verdrinken. Gevolgd door goedkeurende reacties en 'likes'. Reschke roept op tot vervolging en vraagt de samenleving deze mensen aan de schandpaal te nagelen.

Maar het is onjuist om ze weg te zetten als onmenselijk en empathieloos, zegt de hoofdbeheerder van Nederland mijn Vaderland. Vanwege de tientallen bedreigingen waar de Facebookpagina dagelijks mee te maken heeft, wenst hij anoniem te blijven.

Hij werkt in de financiële dienstverlening, houdt van voetbal en wielrennen en is geïnteresseerd in de Nederlandse en Europese politiek en de geschiedenis van de Oude Grieken. Daarnaast stemt hij PVV en vindt hij dat de grenzen dicht moeten. 'Genoeg is genoeg.'

Op de Facebookpagina `Nederland mijn Vaderland'(170duizend volgers) werd vorige week druk gediscussieerd over bootvluchtelingen bij Libië.

Nationalisme

'Ik vind het vreselijk dat mensen oorlog moeten ontvluchten, maar er zijn ook gelukszoekers bij.' Volgens de beheerder had Nederland decennia geleden al geld moeten steken in opvang in de regio, waar de cultuurclash minder groot is en terugkeer gemakkelijker. 'Al deze mensen moeten uiteindelijk de Nederlandse maatschappij in, terwijl we de integratie hebben laten mislukken. Zwarte wijken, zwarte scholen: we hebben nog zoveel recht te zetten. Je kunt pas beginnen met dweilen als de kraan dicht is.'

De beheerder verwoordt zijn mening helder; haatopmerkingen kun je dit niet noemen. Maar in het Nederlandse debat doet zulk uitgesproken nationalisme extreem aan. Niet zo vreemd, denkt hij.

'Nationalisme is een vies woord geworden. Het is heel vervelend voor die vluchtelingen, maar ik kies voor mezelf. En dat mag blijkbaar niet. We blijven maar uitdragen dat de wereld van iedereen is, maar onze voorouders hebben gevochten voor ónze grenzen. Ja, we zijn bevoorrecht, maar daarmee kunnen we niet de verantwoordelijkheid voor iedereen dragen.'

Historisch besef

Volgens de beheerder ontbreekt het veel Nederlanders aan historisch besef. 'Ze hebben goede banen, kinderen, vrienden, een leuk huis. We zingen onze tijd wel uit, denken ze. Maar onze verzorgingsstaat is uitgekleed. Kijk naar ouderenzorg, de WW. Alle rechten die we zorgvuldig hebben opgebouwd zijn we in rap tempo aan het afbreken. Er komt een kantelpunt dat wij dit ook niet meer kunnen trekken.'

Zijn volgers denken er hetzelfde over, zegt hij. 'Ze zeggen het alleen op de verkeerde manier.' Het zijn voor een groot deel voormalige Pim Fortuyn-stemmers, die pas sinds vijftien jaar het idee hebben dat er politici zijn die zeggen wat zij denken. 'Daarvóór lieten ze zich nooit horen. Diezelfde groep zie je nu primitieve reacties geven.'

Eerder angst dan haat overheerst. Angst dat er niet genoeg is voor iedereen. Wat is er mis met geluk zoeken, vragen mensen die voor open grenzen zijn. Wat is er mis met geluk willen behouden, vragen bijvoorbeeld Marco Hc en Peter van Gastel zich af.

De beheerder vindt sommige reacties schrijnend. Tijd om alles te verwijderen heeft hij niet. Als hij weet wat de verdrinkingsberichten oproepen, waarom plaatst hij ze dan? Hij geeft toe dat de pagina niet bijdraagt aan een constructieve discussie: pro- en antivluchteling wensen elkaar dood. 'Maar het zijn echte problemen die we zo aankaarten. En we hopen dat het mensen naar de stembus brengt.'

Fort Europa

De Volkskrant buigt zich de komende weken over de ongekende vluchtelingencrisis die Fort Europa doet kraken. Wie zijn de migranten, wat zijn de gevolgen en kan het ook anders? Het probleem is zo ingewikkeld dat we zouden willen wegkijken, maar dat gaat niet lukken, schrijft hoofdredacteur Philippe Remarque in zijn introductie.

Dossier
Lees hier alle Fort Europa stukken terug

Toelichtingen

Marco licht toe:
'Dat scheelt de staatskas weer. Wanneer is de volgende'.

Zo reageerde de 25-jarige Bosschenaar die zich 'Marco Hc' noemt. Hij werkt in de transportsector, houdt van mountainbiken en hardcorefestivals en stemt PVV. Hij komt liever niet met zijn achternaam in de krant.

'Het is erg voor de moeders en kinderen die de overtocht maken', zegt hij desgevraagd. 'Maar ze stappen zelf op de boot. Er is altijd het risico dat het fout gaat. Dus wakker liggen om de drenkelingen? Nee.'

Niet hij, maar ouderen worden het slachtoffer van het geld dat naar vluchtelingenopvang gaat, vindt Marco. Vluchtelingen, in zijn ogen gelukszoekers, krijgen de hulp en de huizen die de ouderen toekomen. 'Mensen vinden mijn uitspraken hard. Maar naar mijn mening is het hard om later tegen je grootouders te zeggen: sorry dat u niet de hulp krijgt die u nodig heeft, maar jaren geleden vonden we vluchtelingen belangrijker dan u.'

Peter licht toe:
'Mooi zo voor de kust van Libië dus terugbrengen die handel opzouten.'

Dit schreef Peter van Gastel. De 62-jarige internationale vrachtwagenchauffeur komt uit Oosterhout en stemt PVV. 'Je zou een keer mee moeten rijden naar Marseille, daar zit Le Pen niet voor niets. Daar staan ze met bergen langs de weg. Als je bij een stoplicht staat, trekken ze je vrachtwagen leeg.'

Eerst namen de Oostblokkers de vrachtwagens over, nu zijn zelfs zij te duur geworden, zegt Van Gastel. 'En dan komen deze mensen straks voor een euro per uur werken.'

'Ik vind het verschrikkelijk dat mensen moeten verdrinken, maar je stapt zelf op een bootje. Van mij hoeven ze niet dood. Breng ze gewoon terug naar Libië. Jammer, maar wij kunnen de problemen van de wereld niet oplossen. Ons budget is beperkt, het houdt een keer op. Ik denk dat er zo niets overblijft.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.