Monument in Belzec

Het interview met Holocaust-archeoloog Ivar Schute maakt weer eens pijnlijk duidelijk dat we in Nederland maar moeilijk kunnen omgaan met de negatieve kanten van ons erfgoed: 'Waar de SS-officieren (in Kamp Amersfoort) woonden, kun je nu een omeletje in een wegrestaurant eten.' Met enkele schrijnende voorbeelden maakt Schute duidelijk wat de meerwaarde van dit specifieke archeologische onderzoek is.


Schute zegt dat vernietigingsfabriek Belzec, waar in amper één jaar tijd de hele Joodse bevolking van zuidoost-Polen is vergast, is volgestort met een soort steengruis en er dus nooit meer archeologisch onderzoek kan worden gedaan. Hiermee gaat hij eraan voorbij dat het daar, door de Amerikaans-Poolse samenwerking, wel is gelukt het onvoorstelbare op indrukwekkende wijze in een monument tot uitdrukking te brengen.


De korte weg die meer dan 430 duizend Poolse Joden en een onbekend aantal Roma moesten afleggen van het perron naar de als onschuldige houten barakken vermomde gaskamers snijdt nu steeds dieper in een met steengruis bedekte helling die het aantal slachtoffers symboliseert. Aan het eind van de gang leidt een trap naar boven en is het mogelijk om via de zijkanten van de helling de toeristenbus weer te bereiken.


Enkele honderden stenen met roestende letters langs het pad naar beneden geven aan uit welke steden en dorpen de vermoorde Joden afkomstig waren.


Belzec is een waarachtig en goed voorbeeld van hoe het onvoorstelbare wel kan worden weergegeven. Het vormt zeker een inspiratiebron voor koele Nederlandse planologen en goedwillende erfgoedambtenaren.


Chris de Bont, Rhenen


historisch geograaf

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden