Monti stort zich vol overgave in campagne

Hij stelt voor de belasting te verlagen, valt individuele politici aan op televisie en in het logo van zijn lijst prijkt in grote letters zijn eigen naam. Mario Monti is niet 'verkiesbaar' en heeft geen 'politieke partij', maar de voormalig technocratisch premier begint verdacht veel op een Italiaans politicus te lijken.

ROME - Tijdens zijn dertien maanden durende premierschap werd Monti wel eens een gebrek aan communicatieve vaardigheden verweten. De technocratische opvolger van Silvio Berlusconi woog zorgvuldig zijn woorden, glimlachte weinig en oogde wat stijfjes. Maar sinds hij vlak voor de Kerst bekendmaakte nogmaals premier te willen worden, is hij begonnen aan een agressieve verkiezingscampagne.


Via Twitter beantwoordt de 69-jarige econoom vragen met smileys en uitdrukkingen als: 'wow'. Hij verschijnt in het ene na het andere televisieprogramma en slaat wild om zich heen. Berlusconi noemde hij een man met een 'vluchtig oordeel', diens partijgenoot Renato Brunetto brengt de partij naar 'extreme, sektarische posities'.


Maar links heeft Monti het afgelopen jaar net zo goed dwarsgezeten. 'Het is een goede zaak om de vleugels af te snijden', zegt Monti in een interview als advies aan Pierluigi Bersani. Hij roept de leider van de Democratische partij op de conservatieve delen van zijn beweging de mond te snoeren. Mond dicht graag voor Bersani's partijgenoot Stefano Fassina, die Monti's lijst een 'Rotarylijst' noemde, voor de vakbonden Cgil en Fiom en voor Bersani's coalitiepartner Nichi Vendola.


Mario Monti kondigde een maand geleden vervroegd zijn ontslag aan. Terwijl buitenlandse leiders waarschuwden voor populisme, begonnen Italiaanse politici met Monti te flirten. Monti's bezuinigingen waren pijnlijk, maar herstelden ook Italiës reputatie in het buitenland. Berlusconi wilde dus wel met Monti samenwerken en Bersani hintte op een positie voor Monti als president van Italië.


Maar toen was Monti nog een neutrale technocraat. Nu Monti heeft gekozen om met zijn lijsten, een voor de senaat en een voor het huis van afgevaardigden, en in samenwerking met de christen-democratische partij UDC van Casini, het conservatieve FLI van neofascist Fini en Italia Futuro van Ferrari-eigenaar Montezemolo deel te nemen aan de verkiezingen, zijn de Italiaanse politici minder enthousiast.


'Hij heeft me niet eens gebeld', zei de afgewezen Berlusconi, die het een grote fout vindt dat Monti zijn neutraliteit heeft opgegeven en de coalitiepartners afkeurt. Hij opende gelijk de tegenaanval. 'De technische regering heeft ongelooflijke schade aangericht in Italië', aldus Berlusconi. Ook Bersani verdedigde zich tegen de kritiek dat zijn partij 'conservatief' is en noemde de politieke keuze van de technocraat woensdag 'slecht nieuws voor Italië', zijn partijgenoot Matteo Renzi noemde hem een 'demagoog'.


'Ik zou graag willen dat er een Monti twee komt', zegt Monti zelf intussen. 'Ook om te laten zien dat er geen kwaadaardigheid zit in mijn belastingen, maar dat ik ze hebben moeten invoeren uit bestwil voor de Italianen.' Hij zegt zelfs de belastingen op arbeid weer te kunnen verlagen.


Met zijn burgerlijst wil Monti streng geselecteerde niet-politici de politiek binnenbrengen. Zelf is hij niet direct verkiesbaar, maar wel bereid om premier te worden als hem dat na de verkiezingen wordt gevraagd door voorstanders van zijn agenda. Maar: alleen premier of anders niets.


Daar wordt het ingewikkeld. Want de door Monti's aanvallen geïrriteerde koploper Bersani wil best met hem praten, maar zijn mogelijke premierschap geeft hij niet zomaar op. 'Het premierschap is voor degene met de meeste stemmen, zoals dat in iedere democratie gebeurt.' In de peilingen haalt Bersani met zijn linkse coalitie zo'n 40 procent van de stemmen. Monti komt met zijn coalitie op 15 procent.


Bersani loopt al maanden op kop, maar de kans op een eenduidige verkiezingsuitslag wordt steeds kleiner. Beppe Grillo's Vijfsterrenbeweging daalde de afgelopen dagen tot onder de 14 procent. Silvio Berlusconi plakte maandag zijn oude coalitie met de Lega Nord weer bij elkaar en stijgt in de peilingen en staat nu op 25 procent.


Paradoxaal genoeg is het juist Mario Monti die de Italiaanse verkiezingen onzekerder maakt. Volgens de Italiaanse kieswet krijgt de coalitie met de meeste stemmen voor het huis van afgevaardigden daar een meerderheid. Als gematigde kiezers van de Democratische Partij besluiten op Monti's coalitie in de senaat te stemmen, haalt Bersani daar waarschijnlijk geen meerderheid.


Dan is het afwachten of de verkiezingswinnaar bereid is te onderhandelen met de aanvallende Monti.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden