Montessorionderwijs brengt kinderen in grote problemen

Anke Hamstra stuurde haar kinderen naar een montessorischool, om ze er na vele vervelende ervaringen weer af te halen. Dit type onderwijs past niet bij deze tijd....

Anke Hamstra

Mijn man en ik kozen ruim drie jaar geleden voor een montessorischool voor onze kinderen. Nu volgen ze daltononderwijs en dat is maar goed ook.

Montessorionderwijs gaat uit van het principe ‘vrijheid in gebondenheid’. Leerlingen mogen zelf werkjes pakken en lesjes vragen. Als blijkt dat zij niet met die vrijheid om kunnen gaan, wordt in theorie hun vrijheid ingeperkt.

De praktijk is anders. Onze oudste zoon tekende wel erg veel voor iemand die met een lichte achterstand de middenbouw in was gekomen. Hij pakte uit zichzelf weinig werkjes. Bij uitleg hing hij ondersteboven in zijn stoel. Uit observatie bleek dat hij tijdens zijn rekenwerkje na elke som iets anders ging doen. Wat stond er in zijn rapport? Dat hij ‘het advies om te beginnen met leerwerkjes niet altijd opvolgde’. Hoeveel vrijheid mag je een 7-jarige bieden?

Mijn jongste zoon in groep 1 vertoonde vermijdingsgedrag. Hij lag het liefste op de grond te spelen en op een werkje uit de kast was hij snel uitgekeken. Als ik hem vroeg waarom hij die werkjes niet pakte, zei hij dat ze te moeilijk waren. Tijdens de gymles lag hij vooral op de toestellen. Mijn zoon maakte een passieve indruk, maar was thuis een ondernemend mannetje.

De docenten wachten op het juiste leermoment van het kind. Voor die tijd heeft het geen zin bepaalde zaken aan te bieden. Ze observeren het kind en schatten in wanneer het moment daar is.

Theoretisch gezien is dit uitstekend. Maar wat als de docenten onvoldoende zicht hebben op het individuele leerproces van de 25 kinderen in de klas? Wat als zij onvoldoende inzicht hebben in de redenen waarom een kind geen werkjes aanpakt of lesjes vraagt? Wat als de stap om het zelf te doen te groot is voor het kind? Dan zou het kind stap voor stap aan de hand moeten worden genomen, maar mijn kinderen konden verdwijnen in de groep of zich concentreren op het zoveelste tekenboek.

Het klonk geweldig. Oudere en jongere leerlingen samen in de klas, zodat ze elkaar kunnen helpen. Maar toen mijn zoon de kleuterklas binnen kwam, kwam hij vanuit de veilige wereld van het kinderdagverblijf terecht in de jungle van het schoolplein, met een keiharde pikorde. De fysieke veiligheid van de kinderen was niet altijd gegarandeerd. Maar er werden nauwelijks consequenties verbonden aan negatief gedrag.

In de middenbouw werd het niet beter, want hier zijn de groepen 3, 4 én 5 samengevoegd. Hier werd in het geniep gepest. Nu komt pesten in veel groepen voor, maar hier was het mede een gevolg van de organisatie van de school. Zo waren allerlei privileges, zoals schoolreisjes of het opvoeren van toneelstukjes, voorbehouden aan de oudste groepen.

De doorslag om mijn kinderen van school te halen, kwam toen ik dramales ging geven aan groep 8. Ik schrok van het gebrekkige concentratievermogen, de slechte luistervaardigheden en het gebrek aan beheersing bij de leerlingen. Kinderen van 11, 12 die nog steeds onmiddellijk tegemoet kwamen aan hun impulsbehoeften. Daar waar het montessorionderwijs het heeft over initiatiefrijke kinderen, zag ik kinderen die zichzelf tamelijk overschatten. Ze konden het zelf wel. Het resultaat was als gevolg hiervan mager. Aan het einde van het groepsproces hadden ze minder kennis en vaardigheden aangeleerd dan wanneer ze gewend waren geweest aan een strakkere begeleiding van een leerkracht.

Mijn kinderen zitten nu op een daltonschool, waar ze zich wel veilig voelen, goed presteren en kunnen concentreren. De methode gaf niet de doorslag. Wel de structuur en het gezonde verstand.

Maria Montessori was een progressieve vrouw. Het montessorionderwijs dat ik heb leren kennen is een conservatieve organisatie die qua materiaal en aanpak vastgeklonken zit aan een ideologie die geen antwoord heeft op de huidige uitdagingen van onze samenleving. Het geeft kinderen alle ruimte zich te ontwikkelen. Helaas krijgen ze ook alle ruimte ongewenst gedrag te ontplooien, of het nou vermijdingsgedrag, pestgedrag, concentratiegebrek of hyperactiviteit betreft. Het leidt tot een onveilig leerklimaat waar kinderen ongemerkt aan het ‘zwemmen’ of aan het overleven zijn.

Het brengt de leerlingen onvoldoende op het niveau waarop ze zouden kunnen functioneren, wat hen in het vervolgonderwijs in de problemen kan brengen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden