Monterrey erkent misstanden op wereldmarkt

De factoren die de economische groei van het Zuiden belemmeren zijn veel groter dan de hulpstromen die erheen gaan. Daarover is iedereen in Monterrey het eens....

Als Kofi Annan vandaag in Monterrey, Mexico, de VN-conferentie Financing for Development (FfD) opent, zou hij eigenlijk meteen weer kunnen afhameren. Het doel van de bijeenkomst is namelijk al bereikt: het opstellen van een document over bestrijding van de armoede in een groot deel van de wereld. De slottekst, de Monterrey Consensus, werd eind januari opgesteld en het lijkt uitgesloten dat er deze week één komma aan zal worden veranderd.

Maar de secretaris-generaal van de Verenigde Naties zal zijn gehoor, de vertegenwoordigers van bijna 180 landen, er ongetwijfeld op wijzen dat het echte werk nog moet gebeuren. Het ware oogmerk van de FfD-conferentie staat vervat in de Millennium Doelen van de VN. In 2015 is - indien Kofi Annan zijn zin krijgt - het aantal allerarmsten op de wereld gehalveerd; alle kinderen krijgen basisonderwijs; de kindersterfte is eenderde van het niveau van 1990, de moedersterfte een kwart.

Om het cliché van de charitas te gebruiken: daar is geld voor nodig, veel geld. Minstens 50 miljard dollar per jaar extra, volgens de VN.

Dat moet een wonderbaarlijke visvangst worden, want de afgelopen dertig jaar zijn de hulpbudgetten van de rijke landen voortdurend gedaald. Terwijl in 1970 in de OESO een streefcijfer van 0,7 procent van het bnp werd afgesproken, zakten de werkelijke uitgaven aan hulp tot het huidige dieptepunt, een gemiddelde van 0,2 procent.

Maar pure liefdadigheid is bij de Verenigde Naties (en in de meeste arme landen) een gepasseerd station. Ontwikkeling, zo wordt meer dan ooit beseft, is iets dat een land in de eerste plaats zélf moet doen.

Hulp blijft daarbij onontbeerlijk - de Monterrey Consensus roept de rijke landen nogmaals op de 0,7 procent te honoreren. Maar heil wordt vooral verwacht van economische groei in de arme landen. Die moet komen van internationale handel, export, buitenlandse investeringen. En dat vereist weer een klimaat van goed bestuur, een fatsoenlijk rechtssysteem en bestrijding van corruptie.

Het bijzondere van de Monterrey Consensus is dat het document alle geldstromen in kaart brengt, en alle externe factoren benoemt die groei in het Zuiden in de weg staan: de schuldenlast, handelsbarrières, landbouwsubsidies zoals die van de EU .

Daarbij gaat het om veel grotere bedragen dan wat rondgaat in het hulpcircuit. De rijke landen steunen hun boeren jaarlijks met 350 miljard dollar, terwijl met 8 miljard dollar alle kinderen op de wereld naar school gestuurd kunnen worden. De Britse premier Tony Blair wees er onlangs in Afrika op dat de EU elke dag op elke koe 2 dollar toelegt. De mensen die van dat bedrag moeten leven, vallen in Monterrey niet eens binnen de definitie van 'allerarmsten'.

'Van de liberalisering van de handel hebben de industrielanden veruit het meest geprofiteerd', aldus het Zedillo-rapport, dat de VN lieten opstellen als grondslag voor de FfD-conferentie. 'Voor producten uit de ontwikkelingslanden blijven op de markten van de rijke landen aanzienlijke belemmeringen bestaan.'

Het corrigeren van misstanden op de wereldmarkt gaat de ambities van de Monterrey-conferentie te boven. Dat was hier zaterdag ook de kritiek in de slotverklaring van het Global Forum van niet-gouvernementele organisaties: de Monterrey Consensus bevat geen garanties voor een rechtvaardiger economische ordening. Aan iets als de Tobin-tax (een heffing van 0,1 tot 0,5 procent op valuta-transacties), het troetelkindje van de ngo's, wordt geen woord vuil gemaakt.

Maar anderen vinden het al heel wat dat die misstanden in ieder geval worden benoemd, en dat de lidstaten van de VN worden opgeroepen zich harder in te spannen. De uitvoering gebeurt op tal van andere plekken. De FfD-conferentie is 'onderdeel van een traject', schreef minister Herfkens in een brief aan de Tweede Kamer.

Belangrijk is daarom dat de Wereldbank, het IMF en - in mindere mate - de Wereldhandelsorganisatie (WTO) nauw bij de Monterrey-top zijn betrokken. Veel arme landen bepalen hun sociaal-economisch beleid in overleg met Wereldbank en IMF. Afspraken over een eerlijke vrijhandel moeten worden gemaakt in de WTO. De WTO-leden spraken in november in Qatar al af een ontwikkelingsronde te beginnen. En ook dat is een traject.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden