Montenegro stemt, maar niet over de toekomst

De vervroegde parlementsverkiezingen die morgen in Montenegro worden gehouden, zullen de politieke impasse niet doorbreken. De staatkundige toekomst van de kleine Joegoslavische deelrepubliek blijft een groot vraagteken....

De parlementsverkiezingen die morgen in Montenegro worden gehouden dienen een einde te maken aan de patstelling waarin de kleine Joegoslavische deelrepubliek verkeert sinds het 'Solana-akkoord' haar onafhankelijkheidsstreven dit voorjaar voorlopig bevroor. Maar de kans daarop is gering.

Hoofdrolspeler is president Milo Djukanovic. Hij kwam in 1997 aan de macht met een programma dat afscheiding van Joegoslavië voorstond. De Verenigde Staten en de Europese Unie steunden hem daarin van harte, maar draaiden 180 graden toen in Belgrado in 2000 het regime van Milosevic viel. Sinds die tijd wordt getracht Djukanovic af te remmen, wat dit voorjaar resulteerde in een door EU-gezant Javier Solana bemiddeld compromis. Hierin gaat Joegoslavië over in een veel lossere federatie, 'Servië en Montenegro', en mag Montenegro pas over drie jaar over onafhankelijkheid stemmen.

Djukanovic zette er onder grote druk zijn handtekening onder. Meteen daarna werd hij door de coalitiepartners van zijn Democratische Socialisten beschuldigd van verraad. Vervroegde verkiezingen waren het gevolg. Onderhandelingen tussen Servië en Montenegro over de uitvoering van 'Solana' zitten muurvast. Dat had kunnen veranderen na een overwinning van de pragmatische, hervormingsgezinde krachten in Servië in combinatie met een overwinning van Djukanovic' partij in Montenegro. Door de overwinning van de nationalistische kandidaten in de Servische presidentsverkiezingen van 29 september en de ongeldigheid van de tweede ronde daarvan, is dit scenario op voorhand uitgesloten. De gebeurtenissen in Belgrado hebben de aversie in Montenegro tegen voortzetting van een staatsverband met Servië versterkt. De voorstanders van onafhankelijkheid, zo'n 55 tot 60 procent van de bevolking , zullen morgen eerder geneigd zijn hun stem uit te brengen op radicale onafhankelijkheidspartijen. Behalve van 'verraad' beschuldigen die Djukanovic ook van corruptie. 'Koning Milo' - naar wie in Italië een onderzoek loopt op verdenking van sigarettensmokkel - zou van het kleine Montenegro aan de Adriatische Zee een eigen imperiumpje hebben gemaakt.

Dezelfde beschuldigingen worden geuit aan de andere kant van het politieke spectrum, door de pro-Servische partijen. De Montenegrijnse identiteitsbeleving is gespleten. Zo'n 40 tot 45 procent van de inwoners beschouwt Montenegrijnen en Serviërs als één volk en is fel gekant tegen onafhankelijkheid.

Djukanovic weet evenwel dat een coalitie tussen de radicale onafhankelijkheidspartijen en de pro-Servische krachten uitgesloten is, en daarmee de mogelijkheid hem buitenspel te zetten. Zijn Democratische Socialisten hebben zich voor deze verkiezingen met enkele kleinere partijen verenigd in de coalitie 'Voor een Europees Montenegro'.

Alleen als jullie hierop stemmen kunnen jullie over drie jaar 'op een Europese manier' onafhankelijkheid verkrijgen, is de boodschap aan de kiezers. Djukanovic gaat er van uit dat die kiezers hem zijn smokkelimperiumpje vergeven. Tienduizenden Montenegrijnen verdienden tijdens de sancties tegen Joegoslavië op dezelfde manier hun brood. Maar de benodigde 50 procent haalt deze coalitie morgen vrijwel zeker niet, wat betekent dat de impasse in de Montenegrijnse politiek niet wordt doorbroken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden