Monster in de logica

Hij schittert nu in de film Shadow Dancer. Acteur Clive Owen neemt zijn rollen bitter serieus en transformeert met gemak naar geheim agent Mac. Hoe doet hij dat?

Hij zou in het echt ook een goede geheim agent zijn. Die gedachte dringt zich opeens op in de hotelkamer waar de Britse acteur Clive Owen - donkerblauw pak, de witte blouse net iets te ver opengeknoopt voor de bittere kou die regeert tijdens het Filmfestival in Berlijn, zilveren kettinkje - vertelt over Shadow Dancer.


Owen (47) is precies zoals je je een man van de veiligheidsdienst voorstelt: nadenkend, zonder een wijsneus te worden. Fysiek sterk, zonder een krachtpatser te zijn. Aantrekkelijk, maar geen nadrukkelijke playboy. Leeftijdloos, moeilijk in een hokje te vangen en overal inpasbaar tegelijkertijd. Kijk, nu drinkt hij thee uit een petieterig porseleinen kopje met bloemetjes erop, zonder dat het er belachelijk uitziet. Zie je wel: ook dat kan hij hebben.


Dat zien regisseurs natuurlijk ook. Lang zong zijn naam rond als nieuwe James Bond - totdat Daniel Craig de rol kreeg. En regelmatig duikt hij op een of andere manier op in de schimmige wereld van de geheime diensten: als bedrijfsspion in Duplicity, ex-SAS-man in Killer Elite of Interpol-agent in The International. En in het IRA-drama Shadow Dancer is hij MI5-agent Mac die de jonge Ierse moeder Colette McVeigh recruteert - met wat emotionele chantage - om haar beruchte republikeinse familie te bespioneren, in haar eigen huis. Owen: 'Dat uitgangspunt creëert meteen meteen zó'n spanning. De politieke situatie is daarmee wel een belangrijk onderdeel van de film, maar het is in de eerste plaats een goede karakterstudie van verschillende mensen die in een onmogelijke situatie terechtkomen - de film velt geen morele oordelen.'


Dus nee, verwacht geen harde actieheld in een standaard thriller. Owen maakte de wat ongrijpbare Mac zelfs gevoeliger dan hij op basis van het scenario had hoeven doen. 'Wat mij vooral raakte, was dat hij eigenlijk heel eerlijk is als hij Colette aan het begin van hun samenwerking belooft er altijd voor haar te zijn. En dat hij een geweten begint te ontwikkelen als het uit de hand loopt. Dat klopt naar mijn gevoel. Dat hij om haar gaat geven, is misschien helemaal niet volgens het cliché van de gevoelloze, sterke MI5-man, maar daar geloof ik ook niet in.'


En geloofwaardigheid, daar draait het om voor Owen. Of het nu gaat om sciencefictionfilm Children of Men of kostuumdrama Elizabeth: the Golden Age, een genrefilm als Intruders of romantisch drama Closer: zijn benadering is altijd hetzelfde. 'Ik ben een beetje een logisch monster: het moet wel ergens op slaan. Soms krijg ik scripts toegestuurd die wel goed en slim geschreven zijn, maar die vanuit de visie van een acteur niet kloppen. Ja, het is leuk bedacht, maar de ontwikkeling van het personage van begin tot het einde klopt niet. Logica: dat is mijn belangrijkste criterium.'


Owen kan buitengewoon kieskeurig zijn, maar de acteur heeft zijn positie in Hollywood inmiddels wel geconsolideerd. Zo had hij Shadow Dancer bijna afgeslagen omdat hij meteen vanaf de set van tv-film Hemingway & Gellhorn naar Ierland zou moeten afreizen voor de opnamen.


Een omschakeling van de reizende, flamboyante Ernest Hemingway, naar de in omstandigheden gevangen Mac. 'Dat van set naar set hoppen, daar houd ik niet van en ik had gezworen dat ik het niet meer zou doen. Ik wil me kunnen voorbereiden en ik vind het niet eerlijk tegenover de films zelf. Je moet ze wat tijd geven. Maar het script zat zo strak in elkaar en James (Marsh, de regisseur, FS) had zo'n sterke visie op het materiaal dat ik eigenlijk niet anders kon dan meteen op het vliegtuig stappen.'


En veel viel er ook niet te researchen. Owen is opgegroeid met dagelijkse nieuwsberichten over het geweld in Noord-Ierland en kent de Britse blik op the troubles. Daarbij bezocht hij Belfast als jonge toneelspeler tijdens een tournee. 'Het was een oorlogsgebied', herinnert hij zich. 'Er vlogen helikopters; op straat liepen soldaten, overal waren blokkades. Het had iets fascinerends. Ik herinner me dat ik over straat liep en er plotseling soldaten uit busjes sprongen. Ik dacht dat ik midden in een militaire actie was beland, maar het was een oefening. Dat deden ze om mensen voortdurend te herinneren aan hun aanwezigheid.'


Owen durfde wat sfeer en gevoeligheden betreft bovendien makkelijk te vertrouwen op regisseur Marsh, die vooral wordt geroemd door zijn documentaires als Man on Wire. 'Documentairemakers zijn niet geïnteresseerd in manipuleren of romantiseren - die doen juist hun best om tot het hart en de essentie van de werkelijkheid te komen.'


Toch, zeker voor een perfectionist als Owen, die zijn eigen films hooguit twee keer ineenkrimpend terugziet omdat hij alleen maar signalreert wat hij beter had kunnen doen, blijft het moeilijk om zich over te geven aan een regisseur. 'Je stapt elke film in met de beste intenties, met het idee dat het een goede film zal worden. En zoals we allemaal weten zijn er nogal wat die niet helemaal zo uitpakken.'


En hoewel hij erkent dat je vaak al op de set kunt aanvoelen of een regisseur er een potje van gaat maken, bleef hij bij Shadow Dancer tot de première in spanning zitten. 'Bij deze film kun je echt pas zien hoe goed hij is als je het geheel ziet. Ja, het voelde goed tijdens het filmen, maar het is de manier waarop James alles heeft vormgegeven, de manier waarop hij het gestructureerd heeft, hoe hij omgaat met gevoeligheden die de film maken tot wat die is.'


Clive Owens film-cv

1991 Close My Eyes


1998 Croupier


2001 Gosford Park


2002 The Bourne Identity


2003 Beyond Borders


2004 King Arthur


2004 Closer


2005 Derailed


2005 Sin City


2006 Children of Men


2006 Inside Man


2006 The Pink Panter


2007 Elizabeth - The Golden Age


2009 Duplicity


2009 The International


2010 Trust


2011 Killer Elite


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden