Mondige burger verliest parkeermeterstrijd

Het is even wennen: sinds het duale systeem er is, zetten burgers actief onderwerpen op de gemeenteagenda. In Hilversum gaat het gevecht over parkeermeters....

Van onze verslaggever Bert Wagendorp

Echt lekker is de verhouding tussen burger en gemeente in Hilversum nooit geweest, zegt raadsgriffier Fons van Schoten - gids in nieuwe democratische tijden en bemiddelaar tussen burger en bestuur. Want sinds in de gemeenteraden het duale systeem is ingevoerd, is niet alleen de verhouding tussen gemeenteraad en college sterk veranderd. Ook de mondige burger heeft meer mogelijkheden om zijn wensen en verlangens op de agenda te zetten en de politiek structureel onder druk te zetten.

In Hilversum is dat inmiddels gebeurd, en hoe. Het gemeentelijk parkeerbeleid was de afgelopen maanden inzet van een 'bloedig' gevecht. Een groep burgers maakte voor de eerste keer gebruik van het recht een BIV in te dienen, een Burger Initiatief Voorstel. Daarmee kunnen burgers de gemeenteraad verplichten een onderwerp op de agenda te zetten en te bespreken. Allard Blom, een van de initiatiefnemers: 'Dat gaf grote consternatie op het gemeentehuis. De ambtenaren begonnen gelijk van alles te verzinnen om het voorstel te torpederen.'

De gemeente Hilversum wil in de stad drieduizend parkeerplaatsen met een parkeermeter - vooral omdat daarmee parkeerboetes in de gemeentekas vloeien en niet aan Den Haag hoeven te worden afgedragen. De indieners van de BIV zijn tegen de plannen, en wensen het bestaande vergunningenstelsel te handhaven. Zij ontwierpen daarom een doorwrocht tegenplan dat op het gemeentehuis grote onrust veroorzaakte.

Raadsgriffier Van Schoten: 'Ze hadden hier niet verwacht dat de BIV vergezeld zou gaan van een plan met zoveel diepgang. De ambtenaren hebben maandenlang gewerkt aan het eigen plan. Schrijven burgers opeens een volstrekt alternatief beleidsplan. Die ambtenaren dachten: Wat is dit? Daar zijn wij toch voor?' Van Schotens pleidooi dat het initiatief moest worden beschouwd als een 'cadeau uit de bevolking' vond weinig weerklank.

Daarvoor lagen de tegenstelling al te scherp. In maart, een maand voor de indiening van het BIV, was de gemeenteraad - een dag na de laatste inspraakavond - al akkoord gegaan met een krediet van 770 duizend euro voor de aanschaf van parkeermeters. Blom: 'Die hele inspraak leek al een farce, en toen wisten we dat het ook een farce was.'

Volgens verantwoordelijk wethouder Heerschop ging zij alleen maar zo voortvarend te werk om tijdswinst te boeken en zo de oplopende tekorten (800 duizend euro per jaar) te beperken. Heerschop: 'Maar politiek is beeldvorming. De bevolking trok de conclusie: Wij hebben niets meer te vertellen, die dingen zijn al aangeschaft.' Na een tip van GroenLinks-fractielid Van de Rotte kwam daarna het BIV tot stand.

Dat initiatief dwong raad en wethouder tot zeer intensief overleg met de burgers over de parkeerplannen. Dat kostte veel tijd en veel geld omdat alle alternatieven moesten worden doorgerekend, en het leidde uiteindelijk tot een nieuwe parkeernota, waarin volgens Heerschop veel elementen uit het BIV waren opgenomen. Onvoldoende, vonden de BIV'ers. Toen de gemeenteraad het nieuwe plan goedkeurde, besloten zij tot het afdwingen van een referendum om alsnog hun zin te krijgen. Vandaag begint het inzamelen van de benodigde vierduizend handtekeningen - vandaag wordt ook de laatste parkeermeter geplaatst en gaat het nieuwe parkeerbeleid van start.

Toch denkt Fons van Schoten dat het gevecht in Hilversum het prille begin is geweest van een nieuwe verhouding tussen burger en bestuur - een vernieuwing waar ook andere gemeenten mee te maken zullen krijgen. 'Er is hier lang politiek gevoerd met weinig draagvlak onder de bevolking. Plannen waren al dichtgezet voor de bevolking gelegenheid kreeg tot inspraak. Deze kwestie heeft duidelijk gemaakt dat we toemoeten naar een opener beleid. Onder ambtenaren heerst nog een defensieve houding, daar hoor je dat we voortaan moeten verhinderen dat het zo'n wending kan nemen. Maar in het bestuur is de gedachte dat het anders moet aan het doordringen.'

Bij wethouder Heerschop is het al zo ver. De afgelopen maanden hebben haar duidelijk gemaakt dat het voortaan anders moet. Bijvoorbeeld als de discussie over het mobiliteitsplatform begint. 'We zullen in een veel eerder stadium aan tafel moeten gaan zitten met het soort mensen dat zich nu ook met het parkeerbeleid heeft bemoeid. We moeten veel meer tijd steken in het voortraject.'

Van Schoten: 'Die wet op het dualisme is in een vloek en een zucht binnen vier jaar geformuleerd én ingevoerd. Je kunt formeel aan het nieuwe systeem voldoen, maar je weet ook dat heel veel mensen er volstrekt niet klaar voor zijn. Die zeggen: Straks komen ze allemaal. Zeg ik: dat is een luxe-probleem. Wat is er in een democratie mooier dan allemaal burgers over de vloer? BIV, referendum, ik vind het zegeningen voor de democratie.'

Heerschop: 'Je hebt de wet en de praktijk. De praktijk is weerbarstig, en anders dan de degenen die de wet hebben gemaakt dachten. De burger krijgt nu democratische instrumenten in handen als de BIV en het referendum, de uitwerking daarvan is anders dan je in theorie kunt bedenken. Dat hebben wij op een heel heftige manier ondervonden. Je moet je weg vinden, en dat duurt langer dan ik had verwacht.'

Van Schoten: 'Het gaat minimaal acht jaar duren voor het dubbeltje overal is gevallen. En dan nog eens acht jaar voor dit systeem overal goed functioneert.'

Wijzen de Hilversumse burgers straks in het referendum het parkeerbeleid af, dan begint het spel weer opnieuw, want de gemeente heeft beloofd de uitslag zeer serieus te nemen. Allard Blom: 'De wethouder heeft al gezegd dat er een goede tweedehandsmarkt voor parkeermeters is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden