Mondbot van oerdier blijkt geen tand te zijn

Conodonten, centimeterlange prehistorische beestjes, hebben in hun mond uitsteekseltjes die op tanden lijken. Maar het zijn geen tanden, blijkt uit een onderzoek dat vandaag in

AMSTERDAM - Met de ontdekking dat de 'tanden' niets te maken hebben met moderne tanden, maar de beginselen zijn van een skelet, is een langdurend debat beslecht. Dat ging over het ontstaan van kaken en tanden: de ene groep paleontologen denkt dat de kaak is ontstaan vóór de tanden, de andere gelooft, onder andere door de 'tandjes' van de conodont, dat tanden er eerst waren en dat die zelfs verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van andere structuren, zoals schubben, in latere dieren.

Door met een specialistische microscoop 3D-beelden van de 'tanden' te maken, konden de onderzoekers van de universiteit van Bristol alle laagjes in een conodontfossiel bestuderen. Hoewel de buitenste laag inderdaad lijkt op die van een tand, met een amalgaamlaagje, verschilt die van binnen enorm. De onderzoekers durven dan ook met zekerheid te zeggen dat de mond van de conodont geen tanden bevat en dat de uitsteeksels meer op botten lijken.

Martin Rückling van Naturalis Biodiversity Center in Leiden is erg blij met het onderzoek. Hij ontdekte wanneer gewervelden met een kaak ontstonden en is voorstander van de theorie dat tanden ontstonden na de kaak. De tandachtige structuren in conodonten waren altijd onverenigbaar met die hypothese. 'Met deze ontdekking valt alles op zijn plek. Ondertussen roept die een enorme hoeveelheid nieuwe vragen en discussies op.'

Daarmee doelt Rücklin op het nut van een niet-tand in de mond van de conodonten. 'Was die het begin van het skelet zoals we dat nu kennen? Zijn vissengraten bijvoorbeeld afgeleid van het mondbot?' Zowel Rücklin als de onderzoekers van Bristol denken dat de oorsprong van skeletten van gewervelden helemaal niet bij conodonten moet worden gezocht. Dat waren roofdieren, die het op andere zachtgelijfde diertjes hadden gemunt. Waarschijnlijk ontwikkelden die diertjes ter bescherming pantsers, die uiteindelijk uitgroeiden tot skeletten.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden