Mondain Moskou

Een jonge, creatieve generatie Russen heeft de geur van de Sovjetmisère uit Moskou verdreven. Je vindt er nu coole nachtclubs, parken, galerieën en stadsstranden waar bezoekers kunnen neerploffen in een zitzak.

Er bestaat een hardnekkig misverstand dat Moskou weinig meer is dan een verzameling deprimerende Sovjetflats met het protserige Kremlin als vlag op de modderschuit. Niets is minder waar. De afgelopen jaren is de stad - en zeker het centrum - omgetoverd tot de meest mondaine en dynamische megapool van Europa. Dat komt niet alleen door het nieuwe zakencentrum Moskva City (dat de hoogste wolkenkrabbers van Europa claimt), het bruisende nachtleven of de volledige verbanning van de geur van Sovjetmisère uit het stadscentrum. Op cruciale plekken doet de 'creatieve klasse', een nieuwe generatie van westers georiënteerde urban professionals, zich gelden in de stadsplanning.


De Rode Fabriek

Het antwoord van de creatieve klasse op de onbuigzame staatsmacht is de wirwar van galerieën, bars, expositieruimtes en nachtclubs in de Rode Fabriek. Gelegen op het Moeraseiland tegenover het Kremlin en de Christus Verlosserkathedraal is het in rode bakstenen opgetrokken fabriekscomplex, waarin tot 2007 's lands beroemdste chocoladefabriek huisde, een nieuw lustoord voor kunstenaars, hipsters, designers, levensgenieters en journalisten.


De van oorsprong Joods-Russische schrijver Gary Shteyngart, die vanuit New York zijn geboorteland beschreef in hilarische boeken als Absurdistan, vergelijkt de Rode Fabriek met het Meat Packing District in Manhattan. Terwijl hij in Strelka's cocktailbar zijn in citroen gepocheerde kip met venkelpuree, gegrilde groenten en nieuwe aardappeltjes verorbert, schrijft hij: 'Ik voel me normaler dan ik me de afgelopen twintig jaar in Rusland heb gevoeld. Dit zou Londen, Chicago of Berlijn kunnen zijn, of elke andere plaats waar de overheid niet de televisie controleert.'


De transformatie van dit eilandje in hartje Moskou is een keerpunt in de ontwikkeling van de stad - met dank aan de mondiale financiële crisis van 2008. Aanvankelijk zou dit beroemde industrieel erfgoed deels worden gesloopt en plaatsmaken voor 'elite housing'. Maar de crisis verstoorde die plannen, waardoor het zijn huidige bestemming kon krijgen. Nu vind je er het Lumière-centrum voor fotografie, het invloedrijke Strelka-instituut voor media, architectuur en design, het alternatieve tv-kanaal Dozjd (dat in Moskou op de kabel te zien is en in de rest van het land via internet) en andere mediabedrijven en expositieruimtes.


Maar je kunt er ook, diep weggezakt in loungebanken en lurkend aan een mojito, genieten van het spectaculaire uitzicht over de Moskourivier of je 's avonds op een strandstoel vleien op het met kunstgras bedekte dakterras van Gypsy - terwijl op de achtergrond de dreunende technobeat een strak uitgedoste menigte in beweging zet.


Gorkipark

Drie jaar geleden was Moskou's centrale park aan de rivier nog een bewijs van de verloedering van de stad in de jaren negentig: een verzameling verroeste kinderattracties uit de Sovjettijd geflankeerd door stinkende sjasliek- en biertenten. En je moest er nog entreegeld betalen ook.


Nu is het een van de strakste, schoonste en leukste stadsparken van Europa - waar een optimistische, positieve uitstraling van uitgaat die je het hele land zou toewensen. Alle rommel is radicaal verwijderd en heeft plaatsgemaakt voor een inrichting die maar met een doel voor ogen is gemaakt: ontspanning. De gazons, waar je in de Sovjettijd niet over mocht lopen, zijn bezaaid met grote beanbags voor de luierende mens. Naast de beachvolleybalvelden is er een stadsstrand verschenen dat in de lange, hete Moskouse zomer vol ligt met schaars geklede zonaanbidders. Voor wie een strand zonder zee te veel van het goede is, is er de houten steiger met dito ligbedden bij de grote vijver, waar je pootje badend naar de waterfietsers kunt staren.


Er is een openluchtfilmtheater verschenen en Dasja Zjoekova, de vriendin van oligarch en Chelsea-eigenaar Roman Abramovitsj, heeft haar befaamde Garage Centrum voor Contemporaine Cultuur verhuisd naar Gorkipark. Eind dit jaar opent ze er een tweede, grotere expositieruimte voor moderne kunst - vlak naast de skateboardschans. Wie uitgefietst is, of moe van het rolschaatsen, kan Georgisch, Italiaans of Aziatisch eten vinden in de directe nabijheid. Of gewoon met zijn laptop wegzakken in een zitzak: wifi is natuurlijk standaard.


Gorkipark is het visitekaartje van burgemeester Sobjanin, een van president Poetins 'effectieve managers' die in september herkozen wil worden en op cruciale posten jonge gezichten heeft benoemd. Politieke hervormingen zijn niet in de aanbieding voor de Moskouse middenklasse, een gerieflijker bestaan wel. En de toerist wordt ook op zijn wenken bediend: elk zomerweekend zijn er wel voorstellingen of dansavonden. Je hoeft alleen maar onder de monumentale arken aan het begin van het park te lopen en je belandt in dit walhalla.


Theaterbuurt

Het zal de diehardfans van Sint Petersburg pijn doen, maar Moskou eist ook de titel 'culturele hoofdstad van Rusland' weer op. Het is moeilijk in Europa een stad te vinden met zo'n hoge dichtheid aan theaters, filmhuizen en musea als Moskou. En elke zomer beleeft de stad een explosie van festivals die de bezoeker voor moeilijke keuzes kan stellen. Wat te doen - naar het Beat Film festival, het Milieudocumentairefestival, het Boekenfestival, de vijfde editie van het Wereldmuziekfestival - nu al beroemd om zijn positive vibes - of toch een bezoek brengen aan een moderne uitvoering van een van Ruslands toneelklassiekers in het Tsjechovfestival?


Het traditionele hart van het culturele leven, de dicht bij het Kremlin gelegen theaterbuurt, die begint bij het gerenoveerde Bolsjojtheater en zich in de straten daarachter uitstrekt tot Koeznetski Most en verder, oogt tegenwoordig als een kruising van Rodeo Drive en Broadway. Tussen de peperdure boutiqueshops en de vijfsterrenhotels tref je hier het kloppende hart van de showwereld. Het Sovjetverleden wordt in deze omgeving van de ultieme luxe - die de miljardairs en de wannabe-miljardairs bedient - louter opgediend als nostalgisch curiosum: zoals in het Kamsjatka, waar hipsters je voor geen geld de simpele gerechten uit de Sovjetkantine opdienen.


Maar toneel en cultuur zijn in Moskou allang niet meer exclusief voorbehouden aan de oude, getrouwe cultuurpaleizen - en zelfs niet aan de nieuwe generatie galerieën die overal opduikt. Kunst hoort ook op straat. De grauwe hoeken waarvan Moskou er nog altijd genoeg heeft, zijn het werkterrein van een nieuwe generatie graffitikunstenaars en muurschilderaars. Wie hierover een boom wil opzetten, kan terecht bij Winzavod - ook al zo'n nieuwe broeiplaats voor de creatieve klasse die is gehuisvest op een oud fabrieksterrein.


In drie jaar is het Gorkipark, langs de Moskourivier gelegen, getransformeerd in een van de schoonste en leukste stadsparken van Europa 1 2.


Op het terras van het invloedrijke Strelka-instituut voor media, architectuur en design, in de voormalige chocoladefabriek, kijk je over de rivier naar het Kremlin 3.


ALLEEN DE TIJD AFREKENEN

'Time cafés' zijn in Moskou bijna niet meer weg te denken en nu is het concept ook aan een opmars bezig in de rest van Europa: koffie, thee, water, toast en internet zijn er gratis. Klanten betalen alleen voor de tijd die ze in een tijdcafé doorbrengen. Bedragen variëren van 2 roebel per minuut tot een maximaal vastgesteld bedrag van 450 roebel (10,50 euro) voor een hele middag. Intussen kunnen klanten in bijvoorbeeld Tsiferblat (Pokrovka 12) een goed gesprek voeren, iets lezen uit de boekenkast of spelletjes spelen. Allemaal bedoeld om 'even de tijd te vergeten'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden