Monaco is 'bijna socialistisch'

Vrijdag gaat prins Albert van Monaco trouwen met zijn zwemkampioene. De Monagasken dragen hem op handen, zijn turbulente privéleven ten spijt.

'Eerst zie je hier de auto's onder je door rijden, en dan even verderop de bocht nemen. Door het raam links zie je ze dan weer de helling op rijden. Uniek, een betere plek is er niet', zegt Claudia Batthyany. Ze kijkt even om te zien wat voor uitwerking deze mededeling heeft.

Het moet er een van verbijstering zijn. Een stroom auto's komt uit de tunnel, sommige slaan op de rotonde linksaf, die zie je in het andere raam naar het Casino klimmen. Veel verkeer al met al, niet wat je noemt rustig genieten.

'We noemen dit de Grand Prix-suite', vervolgt ze. En dan valt het kwartje. Maar natuurlijk: Monaco... Formule 1... Hier rijden ze onder je door: Hamilton, Vettel en hoe ze mogen heten.

'George Lucas, de regisseur, huurt deze suite elk jaar tijdens de Grand Prix', zegt ze. 'We noemen hem wel de anti-echtscheidingssuite. Mevrouw kan zonnebaden terwijl meneer naar de auto's kijkt en de kinderen de televisie voor zichzelf hebben.'

Bakbeest van een hotel

We bevinden ons in het Fairmont Monte Carlo, een bakbeest van een hotel, zo groot dat het met betonnen poten in zee staat. Straks, tijdens le mariage princier, het prinselijk huwelijk van Albert & Charlene, is dit misschien wel de suite van Willem-Alexander en Máxima. Daar kan mevrouw Batthyanay uiteraard geen mededelingen over doen.

Wel kan ze vertellen over de voorbereidingen. Op de eerste huwelijksdag wordt namelijk op het Paleisplein een maaltijd aangeboden aan alle Monegasken, zo'n zesduizend al bij al. Die maaltijd wordt verzorgd door de chef van het Fairmont, Maryan Gandon.

Alberts vader, Rainier III, werd wel de bouwprins genoemd. Onder diens bewind schoten de wolkenkrabbers uit de grond en werd 22 hectare land op de zee veroverd - het staatje was op slag 16 procent groter. Prins Rainier maakte van Monaco een ultracompact weefsel van torenflats, tunnels, liften, roltrappen, passages, fly-overs, bordessen en terrassen. Een rijkversierd verticaal stadje, wat trouwens een treffende metafoor zal blijken te zijn voor de staatsvorm.

Albert II, die in 2005 zijn vader opvolgde, is dan weer de groene prins, die bussen op biobrandstof laat rijden, voor elektrische huurauto's zorgt, de CO2-uitstoot van het toeristentreintje beperkt, een zeereservaat liet aanleggen, en zelf in een hybride auto schijnt te rijden.

Maar hoe verhoudt dat groene bewustzijn zich tot de Formule 1-racerij, om maar niet te spreken van al die Ferrari's, Maybachs en Lamborghini's met wijdopengesperde uitlaten die hier als boodschappenwagens worden gebruikt? Of van al die bulderjachten die in de haven aan hun touwen liggen te rukken, klaar om met veertig knopen per uur een diep spoor door de Middellandse Zee te ploegen? Allemaal goed voor een ver bovenmodaal gaatje in de ozonlaag, zou je denken.

Chefkok Gandon maakt er liever geen halszaak van. 'Iedereen is vrij te doen wat hij wil', zegt hij filosofisch. 'Dat moet jou er niet van weerhouden je eigen inspanning te leveren.' Hij doet daarom alles zo milieubewust mogelijk. Haalt zijn groenten niet meer uit Nederland, maar van Antoine, een boertje uit de buurt van Nice. Zorgt dat de verpakking gerecycled wordt. Koopt zijn zalm niet in Schotland, maar in Cherbourg. Trouwens, ook driesterrenkok Alain Ducasse, al twintig jaar ingezetene van Monaco, zal zijn ingrediënten voor het feestdiner voor de vijfhonderd prinselijke genodigden uit een straal van 10 kilometer rondom het vorstendom betrekken.

Op de stoep voor het Lycée Albert I (bijna alles is hier naar een vorst of vorstin vernoemd), lummelen wat scholieren, een enkeling met de schoolboeken in een Gucci-tas. Ook daar louter tevredenheid over het prinselijk bewind. Albert II is anders dan zijn vader, weten Christophe Le Duc (17) en Anthony Becker (18).

Hij is de prins van de sport, en natuurlijk van het milieu. Ze noemen zijn zegeningen: zuiniger motoren voor de Formule 1, zorg om de poolgebieden, de voiturette, de elektrische fiets ook. Zelf geven ze voorlopig de voorkeur aan hun scooter.

Ingewikkelder wordt het als de buitenechtelijke prinsenkinderen ter sprake komen. 'Dat is toch een beetje een taboe', zeggen ze. 'We spreken er liever niet over, zelfs al is hij er zelf mee naar buiten gekomen.'

'Ieder zijn ritme', oordelen ze wijs over hun prins die op zijn 53ste in de huwelijksboot stapt. Ze hebben zich voorgenomen alles mee te maken: het burgerlijk huwelijk op 1 juli, het huwelijk voor de kerk op 2 juli, het concert van The Eagles (cadeau van de prins) op 30 juni in het voetbalstadion en de show van Jean-Michel Jarre (cadeau van de prins) op 1 juli bij de haven. Hun oordeel? 'Perfecte muzikale keus.'

Iedere Monegask zegt het in zijn eigen woorden: het is een privilege om hier te wonen. Waarom? Daar heeft men zo zijn redenen voor. 'Onze Italiaanse klandizie kan hier rustig in de Porsche of Maserati rijden, of in een bontjas lopen zonder dat die van het lijf wordt gescheurd', zegt Batthyany. 'Ze voelen zich veilig hier.'

'Le bonheur absolu', het complete geluk. Zo omschrijft Salim Zeghdar het gevoel in Monaco te wonen. Hij is de baas van Monaco Live Productions, dat de prinselijke concerten organiseert - ook weer geheel milieuvriendelijk. 'Kalm, veilig, internationaal en toch dynamisch', dat zijn de typeringen die hij gebruikt voor het vorstendom.

'De prinsen geven een enorme impuls aan de economie', oordeelt Zeghdar, die ook allerlei sportevenementen organiseert. 'De regering is toch meer voor het uitvoerende werk.' Maar die relationele verwikkelingen, zijn die niet slecht voor het imago? 'De prins moet doen wat hij wil. En hij geeft het tenminste toe. Ook in die zin is hij een voorbeeld. Vergelijk dat eens met het Britse vorstenhuis.'

Daar is-ie dan, de haast onvermijdelijke vergelijking. Gaan Albert & Charlene de strijd aan met William & Kate, is er sprake van vorstelijke concurrentie? Geen Monegask wil ervan weten. 'William is voorlopig nog geen staatshoofd', vindt Zeghdar. 'Onze prins is toch wat rijper', oordelen Christophe en Anthony voorzichtig. 'Hij staat dichter bij de mensen', vindt chef-kok Gandon.

Anti-aanbaklaag

Zo ontstaan langzaam de contouren van een ministaatje met een anti-aan- baklaag. Monaco is op een vriendelijke manier spijkerhard, het geeft je geen houvast, laat staan dat je een kras kan maken: met een glimlach wordt het eigenbelang behartigd.

'Het vorstendom wordt bestuurd op basis van consensus', beaamt Milena Radoman, hoofdredacteur van weekblad Monaco Hebdo. 'Transparantie is niet vanzelfsprekend hier. Oppositie bestaat niet echt, de bestuurders spreken met elkaar tot ze het eens zijn. Er zijn veel dubbele belangen, en uiteindelijk is het toch de prins die beslist.'

Naast hem vervult ook prinses Caroline, die na de dood van haar moeder lange tijd voor haar vader de first lady was, volgens Radoman nog een belangrijke rol. 'Zij heeft een grote stem in de culturele sector, die voor Monaco heel belangrijk is. De benoeming van een chef voor het orkest of een directeur voor het ballet loopt altijd via haar.'

Monaco zou zonder prinsenfamilie niet meer bestaan, vermoedt Radoman. 'Het voortzetten van de dynastie zal een rol hebben gespeeld bij dit huwelijk. Voor de Monegasken is zoiets heel geruststellend. Maar niet alleen voor hen. Veel Fransen zien de Grimaldi's toch als een soort vervangend vorstenhuis, met alle glamour die daarbij hoort. Dan moet er ook voor opvolging worden gezorgd.'

'Qua sociale voorzieningen is dit haast een socialistisch land', zegt ze. 'Kinderopvang, gezondheid, school, veiligheid - voor alles wordt gezorgd.' Zou je dan van een verlichte socialistische dictatuur kunnen spreken? Ze lacht verschrikt. 'Zoiets mag je mij niet in de mond leggen.'

De Grimaldi's: huwen, scheiden en veel buitenechtelije kinderen

In de 'serieuze' media figureert het vorstenhuis van Monaco zelden. Of het moet op een advertentiepagina zijn: het prinsdom voerde de afgelopen maanden een intensieve campagne om bekendheid te geven aan zijn bekommernis om het milieu.

Uit de boulevardbladen is de familie Grimaldi daarentegen niet weg te slaan. Geen wonder: met alle buitenechtelijke kinderen die de Grimaldi's de afgelopen decennia op de wereld zetten, kan een aardig ministaatje bevolkt worden. En hun huwelijken en scheidingen bezorgen de burgerlijke stand van Monaco aardig wat werk.

Een hoofdrol speelde prinses Stéphanie (1965), de jongste zus van regerend vorst Albert II. Op haar 15de kreeg ze verkering met de Spaanse zanger Miguel Bosé, daarna met Paul Belmondo (zoon van de filmster), vervolgens met cokedealer Eskander Laribi. Moeder Grace Kelly, zelf in 1956 als filmster in Monaco aangekomen om met prins Rainier III te trouwen, zag het met afgrijzen aan.

Een geliefde theorie is dat moeder en dochter op die ongelukkige dag in 1982 in een zo heftige woordenwisseling raakten, dat prinses Grace de macht over het stuur kwijtraakte en het ravijn in reed. De mondiale jetset reisde af voor haar begrafenis. Een andere theorie wil dat Stéphanie, die geen rijbewijs had, achter het stuur zat. Stéphanie liep alleen lichte verwondingen op. Een paar jaar later bleek ze popzangeres geworden; haar Comme un ouragan (Als een orkaan) werd een discohit.

Haar kinderen Louis (1992) en Pauline (1994) hebben bodyguard David Ducruet als vader, met wie ze in 1995 alsnog trouwde. Toen een jaar later naaktfoto's verschenen van Ducruet in de armen van een Vlaams danseresje, werd het huwelijk ontbonden. Stéphanie kreeg in 1998 nog een dochter, Camille - een andere bodyguard, Jean-Raymond Gottlieb, zou de vader zijn. Niet lang daarna stapte ze met haar kinderen bij olifantentemmer Franco Knie (de Grimaldi's houden van circus) in een woonwagen om een jaar door Europa te trekken. In 2003 trouwde ze met trapeze-artiest Adans Lopes Peres, maar ook dat is al weer over. Soms gaan geruchten over een verhouding met een croupier of tuinman. Bij de verdeling van de erfenis van haar vader kreeg ze de kruimels.

Droeviger nog is het lot van Caroline (1957), de oudere zus van Albert II en vroeger een echte schoonheid. Die maakte een valse start door te trouwen met een playboy op leeftijd: Philippe Junot. Met de Italiaanse bouwer Stefano Casiraghi leek ze alsnog het geluk te vinden. Ze kregen drie kinderen: Andrea (1984), Charlotte (1986) en Pierre (1987). Casiraghi had beloofd het speedbootracen er aan te geven, maar wilde nog één keer. Die werd hem fataal.

Caroline had daarna wat relaties met filmsterren, en bleef hangen aan Ernst August van Hannover, een Duitse prins zonder land maar met een aanzienlijk fortuin. Ze kregen een dochter, Alexandra (1999). De prins werd enkele malen veroordeeld wegens het slaan en beledigen van paparazzi en dankt zijn bijnaam Der Pinkelprinz aan het wildplassen tegen het Turkse paviljoen op de wereldtentoonstelling in Hannover. Het echtpaar wordt zelden in het openbaar samen gezien.

Caroline was een tijdlang voor haar vader de beoogde opvolger. Hij liet er de wet voor veranderen: sinds 2002 mag een zus de troon overnemen als er geen mannelijke opvolger is. Ook Albert II (1958) was namelijk lang een scheefschaatser. Vlak nadat hij de macht overnam, maakte hij officieel bekend een buitenechtelijk kind te hebben, Alexandre Coste (2003), die een Frans-Togolese stewardess als moeder heeft. Een jaar later biechtte hij nog een kind op, Jazmin Grace Grimaldi (1992), verwekt bij een Amerikaanse. Van hem wordt beweerd dat zijn vele verhoudingen bedoeld waren om zijn homoseksualiteit te verhullen.

De huidige generatie Grimaldi's staat daarmee in een lange familietraditie - ze zijn al zevenhonderd jaar aan de macht - van kinderen die verwekt zijn bij wasvrouwen, kamermeisjes of gouvernantes.

Charlene Wittstock (1978), de aanstaande van Albert, is een onbeschreven blad. Albert, die vijf keer aan de Olympische Spelen meedeed als bobsleeër, leerde de Zuid-Afrikaanse rugslagkampioene in 2000 kennen bij een zwemkampioenschap. Hun inzet: 'Zo lang mogelijk bij elkaar blijven.'

Er worden 21 regeringsleiders en 38 koninklijke families (waaronder de Nederlandse) in Monaco verwacht op 1 en 2 juli. Na de huwelijksreis, die naar Zuid-Afrika gaat, zal hare doorluchtige hoogheid prinses Charlène zich aan liefdadigheid wijden. Ook dit geheel overeenkomstig de familietradities.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden