Running mates

Mona Keijzer (CDA): 'Ik denk wel eens: het CDA is de enige echt liberale partij'

Volkskrant.nl spreekt in de aanloop naar de verkiezingen in september met alle 'running mates' van de verschillende partijen, de nummers twee op de lijst. Vandaag: Mona Keijzer (CDA). 'Heel veel mensen zien Nederlanders nog steeds als tolerant. Maar het is wel aan het veranderen; en dat is verontrustend.'

Mona Keijzer op campagne deelt flyers uit tijdens de Flower Parade tussen Rijnsburg en Katwijk. Beeld ANP

Binnen het CDA was Mona Keijzer (43) een ervaren kracht, daar daarbuiten was ze alleen bekend in haar eigen provincie Noord-Holland. Dat veranderde begin mei, toen ze zich mengde in de strijd om het lijsttrekkersschap van het CDA. Ogenschijnlijk vanuit het niets werd ze de belangrijkste uitdager van Sybrand van Haersma Buma. Ze haalde ruim een kwart van de stemmen, veel meer dan de bewindslieden Liesbeth Spies en Henk Bleker. 'Mona kwam, Mona zag en won de harten van veel Nederlanders', zei Buma. Haar opmars werd beloond met de tweede plek op de kandidatenlijst.

U bent nu de running mate van Buma. Waar vult u hem aan?
'We zijn twee verschillende mensen. Sybrand is man, ik ben een vrouw. Dat is nu wel mooi. Sybrand is de verpersoonlijking van degelijk en betrouwbaar en ik vertegenwoordig zelf vernieuwing en verjonging. Dat is op zichzelf raar, want we schelen maar drie jaar. Maar dat is wel wat bij je opkomt als je ons met z'n tweeën ziet.'

Hij is protestants en u bent katholiek. Is dat belangrijk?
'Dat is bij het CDA niet altijd belangrijk meer. Meestal zijn mensen van buiten de partij er meer mee bezig dan partijleden. Er worden steeds meer mensen lid die niet geloven. Omdat ze zich kunnen vinden in de partij en hoe wij naar mensen kijken.'

U wordt gezien als iemand die de vernieuwing van het CDA belichaamt. Waarom?
'We hebben in 2010 klop gehad van de kiezer. Toen hebben we gekeken waarom mensen niet meer op het CDA stemmen. Het antwoord was vaak: we weten niet meer waar het CDA voor staat. Ik was lid van het Strategisch Beraad, dat daar een stuk over moest schrijven. Ik heb toen spreekbeurten gegeven in het hele land. Daarna hoorden we steeds: dít is mijn CDA. Ik kan op een moderne, toegankelijke manier uitleggen waar het CDA voor staat. En dat ik van buiten Den Haag kwam heeft ook geholpen.'

De hoofdredacteur van NRC Next, Rob Wijnberg, vergeleek de conclusies van het Strategisch Beraad met een gelijksoortig CDA-rapport uit 1995. Zijn conclusie: precies dezelfde inhoud met iets andere woorden. Wat is er nieuw?
'Elke partij kijkt bij tijd en wijle naar waar ze vandaan komt en wat er wel en niet goed is gegaan. Ik heb daar nu aan meegedaan en dat is nu de bodem onder mijn politieke functioneren. Het blijkt dat we niet ineens iets anders zijn gaan vinden. Wat we nodig hadden is om terug te gaan naar de kernboodschap: wat is nu het CDA en waar staan we voor?'

Mona Keijzer. Beeld Joost van den Broek / de Volkskrant

Was u zelf verbaasd dat 26 procent van de leden u als lijsttrekker wilde?
'Dat had ik niet kunnen bedenken; het was best wel gigantisch. In Noord-Holland wisten de mensen wel wie ik ben, maar als ook mensen in Groningen en Friesland en Zeeland na twee weken campagne zich voor je uitspreken dan is dat wel, ja... Laat ik het zo zeggen: ik heb verloren, maar het is een zilveren medaille met een gouden randje.'

U man werkt ook en samen hebben jullie vijf kinderen. Het beroep van Kamerlid is hectisch. Hoe gaan jullie dit thuis organiseren?
(Lacht).

Waarom moet u lachen?
'Omdat die vraag nooit aan mannen wordt gesteld, maar wel aan mij. Ik snap het ook wel. Ik voel me niet aangevallen, het is meer dat het zo privé is. Bij alles wat ik hierover zeg, zeg ik ook wat over mijn man en kinderen. Dat vind ik soms best lastig. Een columnist schreef tijdens de lijsttrekkersverkiezingen dat we er door de drukte misschien wel niet bovenop zouden zitten. Maar we doen het samen. Mijn schoonouders wonen vlakbij, dat scheelt ook gigantisch.'

Waar ziet u tegen op in het werk als Kamerlid?
'Ik hou niet van niet thuis slapen. En ik heb een hekel aan hotels.'

Bent u ermee bezig wat er over uw privéleven wordt geschreven?
'Sommige dingen zijn niet leuk. Als ik in de Volkskrant als onfris neer wordt gezet omdat ik vijf kinderen heb, dat raakt. Want dat gaat over mijn kinderen.'

Waarom? Het gaat toch over u en niet over uw kinderen?
'Nee, het raakt. Dat schuif ik niet onder de pet. Het raakt je in de rol van moeder. Daar ben ik natuurlijk het meest kwetsbaar in, mijn kinderen. Het hoort erbij, maar toch vind ik het niet leuk. Maar ik kan niemand verbieden om zulke dingen op te schrijven.'

Er ontstond onlangs ophef omdat u in een interview met de Volkskrant vroeg om tolerantie ten opzichte van ambtenaren met gewetensbezwaren. Het COC reageerde: gelijke behandeling is een grondrecht, dat heeft niets met tolerantie te maken. Ziet u dat verschil?
'Het COC maakt een denkfout. In elke Nederlandse gemeente kunnen homoseksuelen met elkaar trouwen. En terecht. Dat grondrecht is dus geregeld. Het gaat er alleen om dat er een paar gewetensbezwaarde ambtenaren zijn die zeggen: dat kan ik niet. Als je echt liberaal en tolerant bent, dan snap je dat. Soms denk ik: het CDA is de enige echte liberale partij van Nederland.'

Dat betekent ook dat vrouwen een hoofddoekje mogen dragen op het gemeentehuis.
'Wat mij betreft wel. We zijn toch tolerant. Maar ben je dat ook als ik iets anders vind dan jij?'

Uw ex-gedoogpartner PVV wil de Koran verbieden in Nederland. Is dat een voorbeeld van tolerantie?
'De gemiddelde PVV-stemmer is het daar niet mee eens. Ze zijn juist vanwege de islamkritiek afgehaakt. Heel veel mensen zien Nederlanders nog steeds als tolerant. Maar het is wel aan het veranderen; en dat is verontrustend.'

Steeds minder mensen stemmen op de middenpartijen CDA en PvdA. Hoe komt dat?
'Dat vind ik lastig. Het heeft toch met de veranderende wereld te maken. Alles gaat steeds sneller en dat vergroot de onzekerheid. De economische crisis en de kredietcrisis en alles wat er nog overheen komt versterkt dat. Hierdoor heeft de PVV het goed kunnen doen. Die partij wil terug naar het oude, veilige Nederland. Maar iedereen weet wat er gebeurd is. Wilders is weggelopen voor zijn verantwoordelijkheid. Maar de onzekerheid, die blijft. En nu hebben we de SP; ome Emile, die het op een gezellige manier zegt en met een programma komt dat alles lekker laat zoals het is. Maar hoe ze dat gaan betalen, weten we niet. De vraag is of de komende vier weken genoeg zijn om daar doorheen te prikken.'

Waarom vallen jullie de SP niet wat vaker aan? Die gaan aan kop in de peilingen.
'Ik debatteer nu vaak met SP-Kamerlid Renske Leijten over de zorg. Als we naar haar luisteren krijgen we straks overheidzorg waarbij alles weer vanuit de overheid geregeld wordt. We moeten ons realiseren dat we vroeger lange wachtlijsten hadden en nu niet meer. Als de SP haar zin krijgt gaan we weer terug naar die wachtlijsten. De Nederlander moet zich dan realiseren dat hij in 2020 de helft van zijn inkomen kwijt is aan zorg.'

Wie is Mona Keijzer?

Geboren in Edam, 9 oktober 1968
Studeerde na de middelbare school Nederlands recht en bestuurskunde
Getrouwd met jeugdliefde, moeder van vijf kinderen
Was advocaat bestuursrecht en mediator
1994-2005 raadslid en wethouder, gemeente Waterland
2007-2007 advocaat en mediator
2007-2012 wethouder Purmerend

Favoriete film
Historische films zoals Engelse kostuumdrama’s en Schindler’s list. ‘Ik hou van geschiedenis.’
Mooiste dag van uw leven
‘Dat zijn er zes. Vijf keer een geboorte en mijn huwelijksdag.’
Geloof
Rooms-Katholiek
Wanneer had u voor het laatst een slapeloze nacht?
‘Vannacht. Ik had last van een blaren op mijn hielen van het campagnelopen en er vloog een prikmug door de kamer.’
Mona Keijzer tijdens het laatste debat van CDA-kandidaat-voorzitters. Beeld Martijn Beekman / de Volkskrant

Hoe wilt u de kostenstijging in de zorg aanpakken?
'We moeten de eigen bijdrage verhogen waar het kan. We moeten naar de verspilling in de zorg kijken, lees het nieuwe rapport van Ab Klink er maar op na. En we moeten kritisch kijken naar het basispakket. Het is eeuwig zonde dat we zolang gewacht hebben met het schrappen van de rollator. Natuurlijk, als hij gratis is, laat je hem voorrijden. Maar ook ouderen vonden het gek. We vinden toch ook dat je zelf een fiets kan kopen als je in de bijstand zit?'

In uw regio, bijvoorbeeld in Purmerend en Volendam, zijn in 2010 veel stemmen naar de PVV gegaan. Hoe gaat u die terugwinnen?
'Iedereen kan overgehaald worden om op het CDA te stemmen. Wij hebben een eerlijk verhaal: we moeten allemaal een stapje terugdoen en we moeten hervormen. Ik kan op een eenvoudige manier uitleggen wat dat betekent, laten zien dat er eerlijke oplossingen zijn en de ontevredenheid bij mensen wegnemen.'

 
Iedereen kan overgehaald worden om op het CDA te stemmen. Wij hebben een eerlijk verhaal: we moeten allemaal een stapje terugdoen en we moeten hervormen.
Mona Keijzer

Drie dagen voor de verkiezingen organiseert de Volkskrant op Zondag een debat tussen de nummers 2 van de grote politieke partijen. Toevallig, of niet, het zijn allemaal vrouwen: Edith Schippers (VVD), Jetta Klijnsma (PvdA), Mona Keijzer (CDA), Fleur Agema (PVV) en Renske Leijten (SP). Debat over de belangrijkste onderwerpen uit de campagne: de economische crisis, de gezondheidszorg en Europa. En natuurlijk over hun persoonlijke verwachtingen na 12 september. Gespreksleiding Remco Meijer en Martin Sommer. Meer informatie: rodehoed.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden